خانه / دین شناسی / حدیث / آغاز دانایی
آغاز دانایی

آغاز دانایی

با مبعث پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم دانایی آغاز شد. این حادثه‌ی بزرگ سبب شد که خداوند تربیت پیامبر (ص) را در هدایت بشر به عهده گیرد و ایشان را آماده سازد تا برای زندگی سعادتمندانه بشر الگو باشد. لذا اولین كلمه ای كه بر پیامبر (ص) نازل فرمود: بخوان به نام پروردگارت كه آفريد، بود.[۱] بی گمان ارزش انسان به دانش و شناخت واقعیت است؛ از این روست كه تسخیر فرشتگان و هستی، زمانی برای انسان شدنی شد كه خداوند به انسان اسمای خویش را تعلیم داد و انسان به دانش اسمایی آگاه شد. و [خدا] همه [معانى] نام ها را به آدم آموخت‏.[۲] گرایش فطری انسان، حقیقت جویی و از توانایی های انسان قدرت شناخت واقعیات است. انسان با آگاهی از خویشتن، قادر می شود خداشناس گردد. پیامبر (ص): آموختن علم و دانش بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.[۳] امام علی (ع) فرمود: كسى كه خود را نمى شناسد، چگونه ديگرى را بشناسد؟[۴] از این آگاهی به دانش وجودی تعبیر می شود؛ زیرا در وجود انسان جای می گیرد. در تعبیر مولوی: ای برادر تو همه اندیشه ای//مابقی جز استخوان و ریشه ای است.[۵] با این همه دانش ارزشی انسان را به مقام خودش بازگرداند. از هبوط به مقام عروج رساند و صعود دوباره ای را از خاك به عرش افلاك برین تا عرش سدره المنتهی آغاز كند. از این روست كه ارزش آدمی به دانش است كه دانش با عنایت الهی است. با این همه انسان می تواند با دانش به جایی برسد كه كسی در هستی بدان دست نیافته است. دانش آموزی به معنای یادگیری امری معلوم به شكلی که می بایست به طور كامل دانسته شود.از این رو انسان تنها اموری را می جوید كه دانش اجمالی از آن دارد و می كوشد تا آن را به شكل واقعی در خود ظهور دهد. دانش است كه انسان را توانا می سازد تا با آن خود را به كمال كمال مطلق یعنی خدا برساند. این ظرفیت در همه بشر به تعلیم الهی قرار داده شده و انسان از آن غافل است. در حقیقت آموزه های الهی چیزی جز راه دست یابی به دانش نیست.

           پانویس    [1]  بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ؛ بخوان به نام پروردگارت كه آفريد. آیات آغازین سوره علق [۲]  وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ؛ و [خدا] همه [معانى] نامها را به آدم آموخت‏ سپس آنها را بر فرشتگان عرضه نمود و فرمود اگر راست مى‏ گوييد از اسامى اينها به من خبر دهيد؛ (۳۱) قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ؛ گفتند منزهى تو ما را جز آنچه [خود] به ما آموخته‏ اى هيچ دانشى نيست تويى داناى حكيم (۳۲) قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ؛ فرمود اى آدم ايشان را از اسامى آنان خبر ده و چون [آدم] ايشان را از اسماءشان خبر داد فرمود آيا به شما نگفتم كه من نهفته آسمانها و زمين را مى‏ دانم و آنچه را آشكار مى ‏كنيد و آنچه را پنهان مى‏ داشتيد مى‏ دانم (۳۳) وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ؛ و چون فرشتگان را فرموديم براى آدم سجده كنيد پس بجز ابليس كه سر باز زد و كبر ورزيد و از كافران شد [همه] به سجده درافتادند. (۳۴) بقره آیه ۳۱ تا ۳۴ [۳]  طلب العلم فریضه علی كل مسلم و مسلمة یا مؤمن و مؤمنة؛ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود: آموختن علم و دانش بر هر مرد و زن مسلمان واجب است. كنزالفوائد ، شيخ ابو الفتح كراجكى‏ ج ۲ ص  107 ؛ مشكاةالأنوار ؛ على بن حسن طبرسى‏ ص  133 ؛ عوالي‏اللآلی ،  ابن ابى جمهور احسائى‏ ج  4 ص  70 ؛ بحارالأنوار ، علامه مجلسی ج ۱ ص  177 و المحجه البیضاء،ج ۱،ص ۱۷ [۴]  كَيفَ يَعرِفُ غَيرَهُ مَن يَجهَلُ نَفسَهُ؛ كسى كه خود را نمى شناسد، چگونه ديگرى را بشناسد؟ غرر الحكم: ۶۹۹۸ و شرح غرر الحكم و درر الكلم،ج ۴،ص ۵۶۵ [۵] مولوی، مثنوی معنوی، دفتر دوم، بخش ۹، گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست

باکس شناور "همچنین ببنید"

پاکان قیام

قیام پاکان

آیا تا حال فکر کرده‌اید که چرا اهل‌بیت (ع)، افراد مخالف قیام کربلا را بانام …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *