الغدیر

 الغدیر

علامه عبدالحسین امینی نجفی تبریزی[۱] آثار بسیاری به نگارش درآورد، اما او را بیش از همه با کتاب «اَلْغَدیر» می‌شناسیم.[۲] وی ۴۰ سال را صرف کرد تا این دائرة‌المعارف را درباره اثبات امامت امام علی (ع) و غدیر بنگارد.[۳] علامه در جلد اول با بحث سندی، از ۱۱۰ تن صحابه که حدیث را از آنان نقل کرده‌اند، نامشان را بر پایه منابع اهل سنت نقل می‌کند. پس از صحابه، نام ۸۴ تن از تابعان را و پس از تابعان، ۳۶۰ تن از علمای راوی از قرن دوم تا چهارم هجری را می‌آورد. در بقیه جلدها غدیر را در قالب شعر و ادب بررسی می‌کند. در جلد اول نیز آیات قرآنی، داستان تبریک عمر و ابوبکر و صحابه به امام علی (ع)، جایگاه غدیر نزد اهل‌بیت (ع) و سخنان دانشمندان اهل سنت را می آورد.[۴] علامه با مطالعه ده هزار جلد کتاب، از ابتدا تا انتها و مراجعه مکرر به صدهزار جلد کتاب، توانست غدیر را بنگارد. مطالعه صدهزار جلد، به‌طورمستقیم و غیرمستقیم با عنایت به این‌که یک کار جمعی نبوده و در عصری هم که علامه مشغول تدوین الغدیر بوده، دسترسی به آثار، به‌آسانی روزگار ما نبوده، حتی بسیاری از آثار هنوز نسخه چاپی هم نشده و ناگزیر بوده از نسخه‌های خطی بهره گیرد.[۵] در بخش عمده منابع غیرشیعی هم زحمت‌های بسیاری با سفر به سرزمین‌ها بسیاری مانند هند، سوریه، ‌ترکیه، مصر و … متحمل شده و نسخه‌های بسیاری را از روی نسخ کهن استنساخ کرده و سرانجام، از این منابع، کتابخانه‌ای عظیم گردآورده[۶] که از خدمات مهم ایشان است. در استنساخ کتاب‌ها در آن عصر هیچ‌یک از امکانات زیراکس و کپی و عکس‌برداری و امکانات نسخه‌برداری نبوده است. بدین‌سان، او کل کتاب را نسخه‌برداری و رونویسی می‌کرد. این کار از شاهکارهای علامه است.[۷] تأسیس بزرگ‌ترین کتابخانه نجف در سال ۱۳۷۹ (ه.ق) به نام کتابخانه عمومی امام امیرالمؤمنین (مکتبة الامام امیرالمؤمنین العامهْ) که منابع لازم را در آن گردآورد. در این کتابخانه نسخه‌های خطی ارزشمندی -پنج هزار مخطوط از قرن دوم و سوم هجری- موجود است.[۸]

[۱] علامه (متولد ۱۳۲۰ هـ / ۱۲۸۱ ش- متوفای ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۹۰ هـ/ ۱۲ تیر ۱۳۴۹ ش) با هفتادسال،در نجف ‌ از محضر بزرگانی چون سیدمحمد حسینی فیروزآبادی (متوفای ۱۳۴۵ هـ.)، سید ابوتراب بن‌ابوالقاسم خوانساری (متوفای ۱۳۴۶ هـ.)، میرزاحسین نائینی نجفی (متوفای ۱۳۵۵ هـ.)، سید ابوالحسن موسوی اصفهانی (متوفای ۱۳۶۵ هـ.)، شیخ محمدحسین اصفهانی غروی (متوفای ۱۳۶۱ هـ.) و شیخ محمدحسین کاشف‌الغطاء (متوفای ۱۳۷۳ هـ.) بهره برده است.[۲] آبگیر، تالاب، نام آبگیری میان مکه ومدینه که در آنجا پیامبر (ص)، علی (ع) را به عنوان جانشین خودمعرفی کرد. کتاب «اَلْغَدیر فِی الْکِتابِ وَ السُّنّة وَ الْاَدَب» دائرهًْ‌المعارفی درباره واقعه غدیر و اثبات امامت امیرالمؤمنین (ع) است که مرحوم علامه امینی حدود چهل سال از عمر بابرکت خود را برای نوشتن این کتاب صرف کرد، هرچند که نگارش این کتاب به اتمام نرسید. اَلْغَدیر فِی الْکِتابِ وَ السُّنّة وَ الْاَدَب، معروف به الغدیر کتابی به زبان عربی با موضوع اثبات امامت و خلافت بلافصل امام علی (ع) در واقعه غدیر، نوشته عبدالحسین امینی. کتاب در ۱۱ جلد تنظیم شده و جلد نخست، به بررسی سند حدیث غدیر اختصاص دارد. امینی حدیث غدیر را یقین‌آورترین و متواترترین حدیث منقول از پیامبر (ص) می‌داند. وی بدین منظور سند حدیث را از صحابه و تابعان تا علمای قرن چهاردهم قمری با تکیه بر منابع اهل سنت ذکر می‌کند. او در جلد اول نام ۱۱۰ تن از صحابه پیامبر و ۸۴ تن از تابعانِ روایت‌کننده واقعه غدیر را گردآورده است. امینی در شش جلد بعدی، شاعران غدیر را معرفی و اشعار آنها را نقل کرده است. او در جلدهای پایانی، ضمن ادامه معرفی شاعران غدیر، به برخی از اختلافات شیعه و اهل سنت مثل جایگاه خلفای سه‌گانه و نقدهای شیعیان بر آنها، فدک، ایمان ابوطالب، تحلیل رفتارهای معاویه بن ابوسفیان و... می‌پردازد.[۳] الغدیر بیست جلد بوده و تعداد ۱۱ جلد آن به چاپ رسیده و گویا بقیه مجلدات آن بنا بر مصالحی چاپ نشده است؛ از نظر ساختاری، یک جلد آن به بحث سندی حدیث غدیر و مبحث روایی آن می‌پردازد و بقیه جلدها واقعه غدیر را در شعر و ادب اسلامی از قرون مختلف بررسی می‌کند. از جلد دوم تا یازدهم را نیز به بحث ادبی و غدیر در شعر شاعران از قرن اول تا قرن دوازدهم می‌پردازد و به مناسب هر بحثی، مباحث تاریخی، تفسیری، حدیثی، ادبی، رجالی و کلامی‌ مربوط به آن را مطرح می‌سازد.[۴] همچنین، بحث از دلالت حدیث غدیر و بررسی و نقد شبهات برخی از دانشمندان اهل سنت درباره دلالت حدیث بر امامت امیرالمؤمنین (ع)، در ادامه این جلد آمده و علامه دلالت تام این حدیث بر ولایت علی (ع) را روشن می‌سازد.[۵] مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی مستقیماً از مرحوم علامه امینی نقل کرده است که او برای تألیف الغدیر، ۱۰ هزار جلد کتاب را از ابتدا تا انتها خوانده و به صد هزار جلد کتاب نیز مکرر مراجعه کرده است. نقل قول دکتر شهیدی از علامه امینی در: شهداء‌الفضیله، مقدمه شیخ محمد خلیل‌الدین عاملی، ص۴.[۶] علامه امینی، برای دست یافتن به منابع جهت نگارش «الغدیر»، سفرهای بسیاری، هم در داخل کشور عراق و کتابخانه‌های آن کشور انجام داد و هم به ایران، هند، سوریه، ‌ترکیه و مصر سفر کرد. وی در این سفرها در پی کتابخانه‌ها و کتاب‌ها و نسخه‌های چاپی و خطی بود. علامه امینی در این کتابخانه‌ها به مطالعه، نکته‌برداری و از همه مهم‌تر، استنساخ کتاب‌ها می‌پرداخت و در ضمنِ آن با شخصیت‌ها و دانشمندان نیز ملاقات و با آنان بحث و تبادل افکار می‌کرد. او در ایران، به شهرهای قم، تهران، مشهد، بروجرد و کرمانشاه مسافرت کرد و به مطالعه كتب خطی و چاپی كتابخانه‌های شهر قم، آستان قدس رضوی، مجلس شورای ملی، مدرسه سپهسالار، ملك و كتابخانه ملی در تهران، كتابخانه آیت‌‌الله بروجردی در بروجرد و كتابخانه سردار كابلی در كرمانشاه پرداخت. سال ۱۳۸۰ (ه.ق) رنج سفر به هند را بر خود هموار کرد و در هند، به شهرهای حیدرآباد دکن، علیگره، لکهنو، کانپور، جلالی و رامپور قدم نهاد. سال ۱۳۸۴ (ه.ق) به سوریه رفت و در کتابخانه‌های مختلف و غنی سوریه، از جمله در کتابخانه ظاهریه دمشق، به تکمیل منابع خود پرداخت. سال ۱۳۸۷ (ه.ق) راهی ‌تركیه شد و از نسخه‌های خطی نفیس و منحصر به فرد نسخه‌برداری كرد. این سفرها باعث شده بود که علامه امینی به اهمیت سفرهای علمی ‌برای اهل علم پی ببرد. پس از سفر به هند گفت: اگر من مرجع بودم و وجوهات شرعی به دست من می‌رسید، همه را به طلاب می‌دادم تا سفر کنند، حرکت کنند، می‌گفتم: این هزینه! بروید و جهان را و انسان را بشناسید.[۷] علامه امینی در کار استنساخ و رونویسی کتاب‌ها، بسیار چیره‌دست و پرسرعت عمل می‌کرده است، به‌گونه‌ای که نقل کرده‌اند که وی در مدت ۱۰ روز بیش از ۱۵۰۰ صفحه را با خط خود نوشته بود. او در سفری به هند که مدتی حدود چهار ماه به طول انجامیده بود، در حدود ۲۵۰۰ صفحه به دست خود استنساخ و رونویسی کرده بود که البته این استنساخ، در کنار ملاقات‌ها، سخنرانی‌ها و دیگر کارهای ایشان صورت گرفته است.[۸] هم‌اکنون این کتابخانه بیش از ۵۰۰ هزار عنوان کتاب در زبان‌های مختلف و حدود ۷۰ هزار عنوان کتاب خطی دارد. علامه امینی، بنیانگذار این کتابخانه، کتاب‌های موجود در کتابخانه خود را نیز که پنج تا ۶ هزار جلد بود، به کتابخانه امیرالمؤمنین اهدا کرد.

باکس شناور "همچنین ببنید"

کوفه

شهر نیرنگ‌ها ۱

آیا اهل کوفه برای همیشه مردمانى با ویژگى‏ هاى منحصربه‌ فردند؟ چرا آنان با امام …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *