خانه / آیین زندگی / سیاه پوش توام
سیاه پوش توام

سیاه پوش توام

اربعین، مصادف با بیستم صفر، چهلمین روز شهادت امام حسین (ع) است. یکی از علامت های «مؤمن» زیارت «اربعین» است.[۱] جابر در اولین اربعین، به زیارت امام حسین (ع) نائل آیند.[۲] اقامه سوگواری برای امام حسین(ع)، جایگاه ویژه ای دارد. در سفر اهل بیت امام حسین (ع) از شام به عراق و سپس کربلا، مجلس عزایی فوق العاده دلخراش و جگر سوز به پا شد.[۳] امامان هم ده روز اول محرم را، در منازل خود به یاد امام حسین (ع) مجلس حزن و اندوه برپا می‌کردند.[۴] در زمان امام صادق(ع)، مردم تنها در شهادت امام حسین(ع) عزای عمومی برپا می‌کردند و در مورد شهادت دیگر معصومین (ع) مجلس عزا نداشتند.[۵] با وصیت امام باقر(ع) در منی، ده سال اقامۀ عزا شد.[۶] استثنایی بودن قیام امام حسین(ع) و برپا نکردن مجلس عزا برای دیگر امامان، و حتی شخص پیامبر (ص) و حضرت زهرا(س)، جهت حفظ برجستگی نهضت عاشورا است. به راستی، اگر قرار باشد برای شهادت هر معصوم(ع)، با توجه به فراوانی این مناسبت ها، آیا استثنایی بودن عاشورا را کم‌رنگ نخواهد کرد؟! آیا در طول سال فرصتی باقی خواهد ماند که آن‌را به عنوان ایام عزا به شمار نیاورد؟! البته، هنگام اندوه امامان (ع) باید اندوهناک و در مراسم شور و شعفشان، مصیبت‌ها را یادآوری نکرد.[۷] با این حال، گاهی امام صادق(ع) آب می نوشید، می گریست. امام علی(ع) در خاک سپاری همسرشان، اندوهش را ابدی و بی‌پایان خواند، اما این بدان معنا نیست که تمام سال را ایام فاطمیه قلمداد کرده و با ایجاد برخی محدودیت‌ها، بدعتی در دین به وجود آورد. [۸] به هر حال، بسیار مطلوب است که در هر فرصتی، مصیبت‌های اهل بیت(ع) را به یاد آورد و مانع فراموشی آن ها در گذر تاریخ شویم، اما با توجه به دو نکته:

  1. این عزاداری‌ها تا اندازه‌ای پررنگ نباشد که عزاداری امام حسین(ع)، به تدریج کم‌رنگ شده و مانند یکی از دیگر عزاداری‌های معمولی درآید.
  2. نباید آن‌گونه رفتار شود که با تأسیس دهه‌ها و … که در روایات هم، هیچ تأکیدی نشده، به تدریج افراد معتقد در طول سال، همواره سیاه پوش باشند و به دنبال آن، این تفکر بر جامعه القا شود که مذهبی شدن مترادف با صرف نظر از هرگونه شادی و خوشحالی است.
[۱] امام حسن عسکری (ع) علامت های «مؤمن» را پنج چیز شمرده است: نماز پنجاه و یک رکعت، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست کردن، پیشانی بر خاک نهادن و «بسم الله» را در نماز، بلند گفتن. مجلسی، بحار الا نوار ، ج ۹۸ ، ص ۳۲۹، بیروت، « عَلاماتُ المُؤمِنِ خَمسٌ : صَلاةُ اِحدی وَ خَمسین وَزِیارَةُ الا ربَعین ... ».[۲] جابر بن عبدالله انصاری، همراه عطیه عوفی موفق شدند که در همان اولین اربعین، پس از قیام عاشورا به زیارت امام حسین (ع) نائل آیند. طبری ،محمد بن علی، بشارة المصطفی، ص ۱۲۶، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.[۳] به نقل سید بن طاوس: هنگامى که زنان و فرزندان امام حسین (ع) از شام برگشتند و به عراق رسیدند به راهنما گفتند: ما را از راه کربلا ببر. وقتى به جایگاه شهادت امام حسین (ع) و یارانشان رسیدند، جابر بن عبد اللَّه انصارى را با گروهى از بنى هاشم و مردى از آل رسول اللَّه دیدند که براى زیارت امام حسین (ع) وارد شده بودند. همه در یک وقت وارد شدند و با یک دیگر شروع به گریه و حزن کردند و به سر و صورت زدند. مجلس عزایی به پا کردند که فوق العاده دلخراش و جگر سوز بود. زنان آن دیار نیز به ایشان پیوستند و عموماً چند روزى عزادارى کردند.بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج ‏۴۵، ص ۱۴۶٫[۴] شعرا در سوگ سیدالشهدا و یارانش شعر می‌سرودند اما در ارتباط با دیگر امامان، هیچ روایت و سند تاریخی وجود ندارد که در زمان حضور معصومان(ع) روز شهادت امامی، به عنوان عزای عمومی اعلام شود، تا چه رسد به اربعین آن امام.  شیخ صدوق، الامالی، ص ۱۲۸، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق و  ر. ک: ابن قولویه قمی، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبدالحسین، ص ۱۰۴- ۱۰۶، باب الثالث، نجف اشرف، دار المرتضویة، چاپ اول، ۱۳۵۶ش؛ امالی، ص ۱۲۸٫[۵] در همین راستا در روایتی تصریح شده است که در زمان امام صادق(ع)، شیعیان تنها ایام سالگرد شهادت امام حسین(ع) را عزای عمومی می‌دانستند و چنین عزایی را حتی در مورد شهادت پیامبر (ص)، امیر المؤمنین(ع)، فاطمۀ زهرا(س) و امام حسن(ع) نداشتند. شیخ صدوق، علل الشرایع، ج ۱، ص ۲۲۵، انتشارات مکتبة الداوری، قم، بی تا.[۶] کلینی، کافی، ج ۵، ص ۱۱۷، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ ش.[۷] شیخ صدوق، الخصال، ج ۲، ص ۶۳۴، انتشارات جامعۀ مدرسین، قم، ۱۴۰۳ ق.[۸] داود بن کثیر رقى می‌گوید خدمت امام صادق(ع) بودم، آب خواست و چون نوشید گریست و چشمش غرق اشک شد. سپس فرمود: اى داود! خدا قاتل حسین(ع) را لعنت کند، چه اندازه یاد حسین زندگى را ناگوار می‌کند، من آب سردى ننوشم مگر آن‌که یاد حسین کنم. بنده‌‏اى نیست که آب نوشد و یاد حسین کند و قاتلش را لعنت کند، مگر آن‌که خدا صد هزار حسنه برایش بنویسد، صد هزار گناه وی را پاک کند، صد هزار درجه مقامش بالا بَرد، و گویا صد هزار بنده آزاد کرده و روز قیامت با رخسار درخشان محشور گردد. همان‌گونه که امیر المؤمنین علی(ع) هنگام خاک سپاری همسرشان زهرای مظلومه(س) خطاب به پیامبر(ص) عرضه داشتند: «أَمَّا حُزْنِی فَسَرْمَد» اندوه من ابدی و بی‌پایان خواهد بود، این پیروان نیز همواره دلسوختۀ این مصائب هستند، اما این بدان معنا نیست که تمام سال را ایام فاطمیه قلمداد کرده و با ایجاد برخی محدودیت‌ها، بدعتی در دین به وجود آورند. الامالی، ص ۱۴۲ و نهج البلاغة، ص ۳۲۰، انتشارات دار الهجرة، قم، بی‌تا.

باکس شناور "همچنین ببنید"

پیروزی در دسترس

پیروزی آشکار

از چهار فضیلت برتر اخلاقی، شجاعت موردتوجه آیات و روایات است.[۱] امام علی (ع) آن …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *