خانه / آیین زندگی / فرماندهان قیام
فرماندهان قیام

فرماندهان قیام

بر اساس موازین انسانی و اخلاقی و به فرماندهی امام حسین (ع) قیامی انجام گرفت که از قیام‌های دینی بود. در این نوع قیام‌ها آنچه مدنظر است؛ خدا، دین خدا، مقررات و دستورات دینی و … می‌باشد و انگیزه‌های شخصی و فردی در آن، جایی ندارد. امام حسین (ع) یاران خود را برای جهاد در برابر لشکریان ابن‌زیاد به فرماندهی عمر سعد با ۴۰۰۰ نفر، آماده نمود.[۱] و این‌چنین آرایش نظامی داد:

  1. فرمانده کل قیام به مسئولیت و فرماندهی امام حسین (ع)
  2. فرماندهی قسمت راست (میمنه) به مسئولیت زهیر بن قین
  3. فرماندهی قسمت چپ (میسره) به مسئولیت حبیب بن مظاهر
  4. علمداری سپاه به مسئولیت حضرت عباس (ع) که پرچم را به ایشان داد.[۲]
  • فرمانده کل: دلیل اصلی اهمیت قیام امام حسین (ع)، حق‌طلبی است. امام حسین (ع) به دنبال حق بود و به آنچه گفت عمل کرد.[۳] امام (ع) صبح عاشورا، بعد از نماز جماعت، یاران خود را فراخواند و آنان را برای جهاد آماده نمود. در روز نبرد با ۳۲ نفر سواره و ۴۰ نفر پیاده، لشکرش ر در برابر لشکریان ابن‌زیاد به فرماندهی عمر سعد[۴] با ۴۰۰۰ نفر، بود. تمام فرماندهان قیام هم افراد زبده و قابلی بودند.
  • فرمانده میمنه: فرمانده میمنه، زهیر بن القین از بزرگان کوفه بود که با پوشش جنگی مناسب به میدان رفت.[۵] قبل از این‌که پیرو امام حسین (ع) گردد؛ از طرفداران افراطی عثمان بود! زمانی که حرّ به سپاه امام (ع) رسید و متوقف شد. زهیر به امام (ع) عرض کرد: بگذار با این قوم بجنگیم که جنگیدن با آنان آسان‌تر است با لشکرى که بعد می‌آیند. امام حسین (ع) فرمود: «راست می‌گویى اى زهیر، اما من آغازکننده جنگ نخواهم بود. اگر آنان جنگ را شروع کردند، آن‌گاه به نبرد با ایشان برمی‌خیزیم.»[۶]
  • فرمانده میسره: حبیب بن مظاهر از کسانی بود که امام حسین (ع) را به کوفه دعوت کرد و از برجسته‌ترین شهداى کربلا است که به شهادت رسید.[۷]
  • علمدار سپاه: حضرت عباس (ع) جلوه عشق و ایثار، تبلور رادمردى، صفا و وقار و تجسّم شجاعت، شهامت و کرامت است. وی از آغاز قیام، همراه و همدل امام حسین (ع) و هنگامه نبرد کربلا، پرچم‌دار سپاه او بود. در روزهاى سخت محاصره امام حسین (ع) ویارانش، مسئولیت آب‌رسانى سپاه و کودکان را بر عهده داشت. ایشان مردی زیبا، تنومند و آراسته بود و هرگاه بر اسب تناوری سوار می‌شد پاهایش به زمین می‌رسید و به او ماه بنی‌هاشم می‌گفتند.[۸]
[۱] عمر بن سعد بن ابی‌وقّاص معروف به عمر سعد و ابن سعد (کشته شده در ۶۵ یا ۶۶ یا ۶۷ق)، فرمانده سپاه عبیدالله بن زیاد در واقعه کربلا بوده است. قرار بود راهی ری شود و حکومت آنجا را در دست گیرد ولی ابن زیاد، اعطای حکومت ری به او را مشروط به رویارویی با امام حسین (ع) کرد. عمر بن سعد با لشکر ۴۰۰۰ نفری به کربلا رفت. او نخستین تیر جنگ را به سوی حسین (ع) و یارانش رها کرد و پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش دستور داد بر بدن آنان اسب بتازند. این حادثه ابن سعد را جزو چهره‌های منفور تاریخ درآورد. او در پی دستور ابن زیاد، سوار انی را بر شریعه فرات گماشت تا مانع از برداشتن آب توسط سپاه امام شوند. (طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۸م، ج۳، ص۳۱۲) ابن سعد به حکومت ری نرسید و در سال ۶۶ ق به دست مختار ثقفی کشته شد. او از شخصیت‌های است که در زیارت عاشورا لعن شده است. وی در ۱۷ق/۶۳۸م همراه پدرش در فتح عراق شرکت داشته و آن زمان نوجوان بوده و حتی از طرف پدرش مأمور فتح رأس العین شده است. (طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۸م، ج۵، ص۳۴)[۲] طبرى‏، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الطبری‏، ج ۵، ص ۴۲۲، دار التراث، بیروت، ط الثانیة، ۱۳۸۷/۱۹۶۷؛ دینورى‏، ابو حنیفه احمد بن داود، الأخبار الطوال‏، ص ۲۵۶، منشورات الرضى، قم، ۱۳۶۸ش؛‌ بلاذری، أنساب‏الأشراف، تحقیق، سهیل زکار و ریاض زرکلى، ج ‏۳، ص ۱۸۷، دار الفکر، بیروت، ط الأولى، ۱۴۱۷/۱۹۹۶.[۳] ابوعبدالله حسین بن علی بن ابی طالب (ع) ملقب به سید الشهداء، فرزند دوم امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) است. آن حضرت (ع) پس از شهادت برادرش امام حسن (ع) در سال ۵۰ هجری قمری به امامت رسید. ده سال از امامت آن حضرت (ع)مقارن با سالهای پایانی حکومت معاویه اولین حاکم بنی امیه بود و پس از اینکه یزید فرزند معاویه در سال ۶۰ هجری پس از مرگ پدرش علی رغم مفاد صلحنامه او با امام حسن (ع) بر مسند خلافت تکیه زد، آن حضرت (ع) به دعوت مردم کوفه دست به قیام زد. اما مردم کوفه به آن حضرت (ع) خیانت نمودند و در پی آن ایشان به همراه تعدادی از بستگان و یاران همراهش در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری در واقعه جانسوز عاشورا به شهادت رسیدند. چون امام علیه‌السلام از توطئه سوء قصد به جان خویش آگاهی یافت از سر حفظ حرمت و قداست بیت الله الحرام مناسک حج را به اضطرار پایان برد و به روز هشتم ذی الحجه از سال ۶۰ هجری مکه را به قصد عراق وداع گفت.[الإرشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۶۶] ابن عباس بعد از واقعه کربلا در نامه‌اش به یزید می‌نویسد: هرگز فراموش نخواهم کرد که حسین بن علی را از حرم پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به حرم خدا طرد کردی و آن گاه مردانی را پنهانی بر سر او فرستادی تا غافلگیر او را بکشند. سپس او را از حرم خدا به کوفه راندی و ترسان و نگران از مکه بیرون شد با این که در گذشته و حال عزیزترین مردم بطحا بود و اگر در مکه اقامت می گزید و خونریزی در آن را روا می شمرد از همه مردم مکه و مدینه در دو حرم بیشتر فرمان برده می شد. لیکن او خوش نداشت که حرمت خانه و حرمت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را حلال شمارد. و بزرگ شمرد آن چه را که تو بزرگ نشمردی از آن جا که در نهان مردانی در پی او به مکه فرستادی تا در حرم با او بجنگند.[ تاریخ یعقوبی، احمدبن ابی یعقوب بن جعفربن وَهْب بن واضح یعقوبی، ۲۲۱/۱ و ۲۲۲][۴] عمر بن سعد بن ابی‌وقّاص معروف به عمر سعد و ابن سعد (کشته شده در ۶۵ یا ۶۶ یا ۶۷ق)، فرمانده سپاه عبیدالله بن زیاد در واقعه کربلا بوده است. قرار بود راهی ری شود و حکومت آنجا را در دست گیرد ولی ابن زیاد، اعطای حکومت ری به او را مشروط به رویارویی با امام حسین (ع) کرد. عمر بن سعد با لشکر ۴۰۰۰ نفری به کربلا رفت. او نخستین تیر جنگ را به سوی حسین (ع) و یارانش رها کرد و پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش دستور داد بر بدن آنان اسب بتازند. این حادثه ابن سعد را جزو چهره‌های منفور تاریخ درآورد. او در پی دستور ابن زیاد، سوار انی را بر شریعه فرات گماشت تا مانع از برداشتن آب توسط سپاه امام شوند. (طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۸م، ج۳، ص۳۱۲) ابن سعد به حکومت ری نرسید و در سال ۶۶ ق به دست مختار ثقفی کشته شد. او از شخصیت‌های است که در زیارت عاشورا لعن شده است. وی در ۱۷ق/۶۳۸م همراه پدرش در فتح عراق شرکت داشته و آن زمان نوجوان بوده و حتی از طرف پدرش مأمور فتح رأس العین شده است. (طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۸م، ج۵، ص۳۴)[۵] زهیر بن‏ قین‏ بن حارث بن عامر[ابن کلبى، هشام بن محمد، نسب معد و الیمن الکبیر، محقق، حسن، ناجى‏، ج ۱، ص ۳۴۵، بیروت‏، عالم الکتب‏، ۱۴۲۵ق] از شهدای کربلا بود که با القاب «أنمارى» و «بجلی» نیز شناخته می‌شود.[شبر، جواد، أدب الطف‏، ج ۱، ص ۱۱۷، بیروت‏، دارالمرتضى‏، ۱۴۰۹ق] زهیر از بزرگان قبیله خود که در کوفه ساکن بودند به شمار می‌آمد.[شبر، جواد، أدب الطف‏، ج ۱، ص ۱۱۷، بیروت‏، دارالمرتضى‏، ۱۴۰۹ق.] «دیلم بنت عمرو» همسر او بوده[ابن طاووس، على بن موسى‏، اللهوف على قتلى الطفوف، ص ۷۲، تهران‏، نشر جهان‏، ۱۳۴۸ش] و در همراهی زهیر با امام حسین (ع) نقش بسزائی داشته است. زهیر قبل از این‌که پیرو امام حسین (ع) گردد؛ از طرفداران افراطی عثمان بود![ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج ۴، ص ۴۲، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق و ابو مخنف، لوط بن یحیی، وقعة طف، تحقیق، یوسفی غروی، محمد هادی، ص ۲۰۹، قم، جامعه مدرسین، چاپ سوم، ۱۴۱۷ق][۶] ابن اعثم کوفى، أبومحمد، الفتوح، تحقیق، شیرى، على، ج ۵، ص ۸۰، بیروت، دارالأضواء، چاپ اول، ۱۴۱۱ق؛ دینورى، احمد بن داود، الأخبار الطوال، تحقیق، عبدالمنعم عامر، مراجعه جمال الدین شیال، ص ۲۵۲، قم، منشورات الرضى، ۱۳۶۸ش.[۷] حبیب بن مظاهر از اصحاب خاص امام علی (ع)[مجلسی اول، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبائی، سید فضل الله، ج ۱۴، ص ۴۶۳، قم، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق] از کسانی بود که امام حسین (ع) را به کوفه دعوت کرد.[تاریخ الطبری، ترجمه پاینده‏، ابو القاسم، ج۷، ص ۲۹۲۳.] از برجسته‌ترین شهداى کربلا است که روز عاشورا در رکاب امام حسین (ع) به شهادت رسید،[طبری، أبو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الطبری، ترجمه پاینده‏، ابو القاسم، ج۷، ص ۳۰۲۰، تهران، اساطیر، چاپ پنجم، ۱۳۷۵ش][۸] و کان العبّاس رجلا جسیما وسیما جمیلا و کان یرکب الفرس المطهّم‏ و رجلاه تخطّان الأرض و کان یقال له قمر بنی‏ هاشم. مشخصات دقیق جسمی هیچ‌کدام از امامان (ع) و اصحابشان را نمی‌توان از کتاب‌های تاریخی به دست آورد؛ لذا بسیاری از آنچه را که امروزه در باره شکل و شمایل آن بزرگواران گفته می‌شود، سند معتبری ندارد. [سینی موسوی، محمد، تسلیة المُجالس و زینة المَجالس (مقتل الحسین ع)، محقق، مصحح، حسون، کریم فارس، ج ۲، ص ۳۲۹، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۸ق] او در میان حماسه آفرینان کربلا و شهیدان تاریخ، چنان جایگاه بلند و والایى دارد که امام سجاد (ع) در باره‌اش می‌فرماید: «براى عبّاس، نزد خدای تبارک و تعالى، منزلتى است که همه شهدا در روز قیامت، به او رَشک می‌برند.» [شیخ صدوق، الخصال، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج ‏۱، ص ۶۸، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۲ش؛ قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق، درگاهی، حسین، ج ‏۱۰، ص ۵۳۱، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۸ش] از امام صادق (ع) روایت شده است: «عمویمان عبّاس بن علی، تیزبین بود و ایمانى استوار داشت. همراه ابا عبد اللّه الحسین (ع)، جهاد کرد و نیکو از آزمایش به در آمد و به شهادت رسید».[ابن عنبه‏ حسنى‏، سید احمد بن على‏، عمدة الطالب فی أنساب آل أبى طالب‏، ص ۳۲۷، قم، انصاریان، ‏۱۴۱۷ق] او پرچمدار سپاه بود.[دینورى‏، ابو حنیفه احمد بن داود، الأخبار الطوال، تحقیق، عامر، عبد المنعم، مراجعه، شیال، جمال الدین، ص ۲۵۶، قم، منشورات الرضى، ۱۳۶۸ش؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۹۵، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ مغربى‏، قاضى نعمان، شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار (ع)‏، ج ‏۳، ص ۱۸۲، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۹ق] حبیب بن مظاهر از اصحاب خاص امام علی (ع)[مجلسی اول، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبائی، سید فضل الله، ج ۱۴، ص ۴۶۳، قم، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق] از کسانی بود که امام حسین (ع) را به کوفه دعوت کرد.[تاریخ الطبری، ترجمه پاینده‏، ابو القاسم، ج۷، ص ۲۹۲۳.] از برجسته‌ترین شهداى کربلا است که روز عاشورا در رکاب امام حسین (ع) به شهادت رسید،[طبری، أبو جعفر محمد بن جریر ، تاریخ الطبری، ترجمه پاینده‏، ابو القاسم، ج۷، ص ۳۰۲۰، تهران، اساطیر، چاپ پنجم، ۱۳۷۵ش]

باکس شناور "همچنین ببنید"

مدافعان انقلاب

مدافعان انقلاب

راز شگفت و بزرگ قیام عاشورا، نه مشمول مرور زمان می‌شود، نه از جلوه و …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *