خانه / اسوه ها / پیامبر نینوا
پیامبر نینوا

پیامبر نینوا

حضرت یونس (ع) به مردم نِیْنَوا گفت: عذاب بعد از طلوع خورشید نازل می‌شود.[۱] قومش او را دروغ‌گو خواندند و از شهر راندند. او همراه دوستش از شهر بیرون رفت، ولی دوست دیگرش که دانشمند بود در میان قومش باقی ماند.[۲] یونس سوی دریا رفت. سوار بر کشتی شد. ماهی بزرگی وی را بلعید. در شكم ماهى توبه كرد. ماهى به‌فرمان خدا، او را به ساحل برد. وی توان حركت نداشت. لطف الهى به سراغش آمد. كدویى رویید. یونس در سایه آن آرمید تا سلامتى خود را بازیافت. در این هنگام كرمى ریشه كدو را خورد و خشك شد. خشكی كدو براىش، بسیار حزن‌آور بود. خدا فرمود: چرا محزون هستى؟ عرض كرد: «این کدو براى من سایه ‌داشت که خشك شد.» خدا فرمود: تو از خشك شدن یك کدو كه تو، نه آن را كاشتى و نه به آن آب دادى غمگین شدى، ولى از عذاب اهل نینوا اندوهگین نشدى! چرا با رنجی یک‌ساعته، طاقت خود را از دست دادى، افسرده و تنگ‌دل شدی. هنگامی‌که زمان عذاب قومش فرارسید، دوست دانشمندش به مردم اطّلاع داد: مردم! عذاب نزدیک است.‌ من نسبت به شما مهربان و دلسوزم. تا فرصت دارید توبه کنید که عذاب برطرف شود. مردم گفتند: «تو دانشمندی دلسوز هستی. ما چه‌کار کنیم تا عذاب نگردیم؟» روبیل گفت: کودکان را همراه مادرانشان، به بیابان آورید و آنان را از همدیگر جداسازید. حیوانات را هم بیاورید و بچه‌هایشان را از آن‌ها جدا کنید. هنگامی‌که طوفان زرد را در شرق دیدید، همه از کوچک و بزرگ، با التماس توبه نمایید. از خدا بخواهید تا در رحمتش قرار گیرید. همه سخنش را پذیرفتند. از درگاه خدا طلب بخشش نمودند. ناگاه هنگام طلوع، طوفان زرد از شرق وزیدن گرفت. همه حقیقتاً توبه کردند. روبیل نیز می‌شنید و دعا می‌کرد که خدا عذاب را دور سازد. خدا توبه آنان را پذیرفت و عذاب را دور ساخت. وقتی عذاب از سرشان‌ برطرف گردید به شکرخدا پرداختند. ایمان آوردند و تقواپیشه شدند. حضرت یونس (ع) به‌سوی نینوا رفت. وقتی ‌به نینوا رسید، خجالت كشید كه وارد شود، چوپانى را دید. نزد او رفت و گفت: نزد مردم شهر برو و بگو یونس می‌آید. چوپان گفت: حیا نمی‌کنی! دروغ می‌گویی! یونس ۴۰ روز پیش غرق شد. به درخواست یونس، گوسفندى گفت: او یونس است. چوپان با شتاب به شهر رفت خبر ورود وی را داد. مردم هم خبر وى را باور نمی‌کردند. تصمیم گرفتند چوپان را بزنند. او گفت: من دلیل دارم. گفتند: چیست؟ گفت: این گوسفند گواهى می‌دهد. گوسفند که گواهى داد، مردم به استقبال یونس (ع) آمدند. به او ایمان آوردند. وی با احترام وارد نینوا شد و عرض كرد: یا رَبِّ عَفْوَکَ عَفْوَکَ؛ پروردگارا، عفو تو را طالبم و درخواست بخشش می‌کنم.[۳] آری، باید چون یونس (ع) در سختی‌ها با بگوییم: «لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّی كُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ؛ معبودی جز تو نیست، منزّهی تو، راستی که من از ستمکاران بودم.» و از خدا همواره درخواست امداد نموده و عرض كنیم: «اَللّهُمَّ لا تَكِلْنی اِلی نَفْسی طَرْفَهَ عَینٍ اَبَداً؛ خدایا مرا به اندازه یك چشم به هم زدن، هرگز به خودم وانگذار.» تا نجات یابیم.

[۱]یونس. [ن ُ] (عبری، اِ) به معنی کبوتر است. از قاموس کتاب مقدس. نام سورهٔ دهم از قرآن مجید، پیش از سورهٔ هود و پس از سورهٔ توبه. و خود دارای ۱۰۹ آیه است و در مکه نازل‌شده و با این آیه آغاز می‌شود: الَّر تلک آیات الکتاب الحکیم. [ن ُ] (اِخ) ابن متی. ذوالنون. (دهار) (مجمل اللغه). نام پیغمبری که به تازی ذوالنون نیز گویند. (از ناظم الاطباء). نام پیغامبری از بنی‌اسرائیل که پس از سلیمان (ع) بر اهل نینوا مبعوث شد و بی فرمان از میان قوم برفت و برای این ترک اولی ماهی نون او را بیوبارید و چهل روز در شکم ماهی بماند و سپس توبه کرد و خدای تعالی توبهٔ او برآورد و نافرمانی او ببخشید و از شکم ماهی رهایی داد. به همین سبب او را ذوالنون و صاحب الحوت لقب داده‌اند که به معنی خداوند ماهی و همدم ماهی باشد و در قرآن کریم بدین دو لقب از وی یادشده است. (یادداشت مؤلف). ‌یونس (ع) از پیامبران بنی‌اسرائیل است كه بعد از سلیمان ظهور كرد. او از نوادگان حضرت ابراهیم (ع) است و به خاطر این‌كه در شكم ماهی قرار گرفت، با لقب «ذو النّون» و «صاحب الحوت» خوانده می‌شد. نینوا شهری در نزدیک موصل (در عراق کنونی) یا در اطراف کوفه در سمت کربلا بود. هم‌اکنون در نزدیک کوفه در کنار شطّ، قبری به نام مرقد یونس (علیه‌السّلام) معروف است. شهر نینوا دارای جمعیتی بیش از صد هزار نفر بود. چنان‌که در آیه ۱۴۷ سوره صافات آمده: «و یونس را به‌سوی جمعیت یک‌صد هزارنفری یا بیشتر فرستادیم. طبری، جامع البیان فی تفسیر آی القرآن، ج ۱۲، ص ۲۹۳. ابن شبه، عمر بن شبه، تاریخ المدینه، ص ۱۴۹. صافات/سوره۳۷، آیه۱۴۷. ناصرخسرو دربارهٔ قبر یونس نوشته است: چون از زیارت آن موضع [کوهی که در نزدیکی شهر طبریه قرار دارد] برگشتم به دیهی رسیدم که آن را کفرکنه می‌گفتند و جانب جنوب این دیه پشته‌ای است و بر سر آن پشته صومعه‌ای ساخته‌اند نیکو و دری استوار بر آنجا نهاده و گور یونس نبی علیه‌السلام در آنجاست. (سفرنامه چ دبیر سیاقی ص ۲۲): ماینبغی لعبد أن یقول أنا خیر من یونس بن متی. (حدیث نبوی، صحیح مسلم ج ۷ صص ۱۰۱-۱۰۲).[۲] تنوخا و روبیل نام دو ایمان آورنده در زمان یونس که حضرتش ۳۲ سال تبلیغ خداپرستی کرد و همین دو نفر ایمان آوردند. تنوخا مردی بود عابد و زاهد و کارش تهیه هیزم و فروش آن بود. اما هیچ‌کس جز دو نفر به او ایمان نیاوردند، یکی از آن دو نفر دوست قدیمی یونس (ع) و از دانشمندان و خاندان علم و نبوّت به نام «روبیل» بود و دیگری، عابد و زاهدی به نام «تنوخا» یا «ملیخا» بود که از علم بهره‌ای نداشت. کار روبیل دامداری بود، ‌ولی تنوخا هیزم‌شکن بود، و از این راه هزینه زندگی خود را تأمین می‌کرد. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج ۱، ص ۳۱۷. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، ج ۲، ص ۱۲۹.[۳] در مورد این كه: یونس (ع) چند روز در شكم ماهی، روایات گوناگون وارد شده، از نُه ساعت، سه روز تا چهل روز گفته شده است، و این موضوع به خوبی روشن نیست. یونس در درون تاریكی‌های سه‌گانه: تاریكی درون دریا، تاریكی درون ماهی و تاریكی شب قرار گرفت، ولی همواره به یاد خدا بود، و توبه حقیقی كرد، و مكرّر در میان آن تاریكی‌ها می‌گفت: «لا إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّی كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ؛ ای خدای بزرگ معبودی یكتا جز تو نیست، تو از هر عیب و نقصی منزه هستی و من از ستمگران می‌باشم.» انبیاء/سوره۲۱، آیه۸۷-۸۸.  سرانجام خداوند دعای او را به استجابت رسانید، و توبه او را پذیرفت و به ماهی بزرگ فرمان داد تا یونس (ع) را كنار دریا آورده و او را به بیرون اندازد، و او فرمان خدا را اجرا نمود. آری یونس حقیقتاً توبه كرد و تسبیح خدا گفت و اقرار به گناه خود نمود تا نجات یافت، و در غیر این‌صورت، هم چنان در شكم ماهی می‌ماند، چنان‌كه در آیه سوره صافّات می‌خوانیم:«فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِینَ ، لَلَبِثَ فِی بَطْنِهِ إِلى یوْمِ یبْعَثُونَ؛ صافات/سوره۳۷، آیه۱۴۳-۱۴۴. و اگر او از تسبیح كنندگان نبود تا روز قیامت در شكم ماهی می‌ماند.»  آصفی، مهدی، تفسیر برهان، ج ۴، ص۳۵ـ۳۷.بحرانی، سیدهاشم، تفسیر برهان، ج۲، ص۲۰۰ـ۲۰۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ‌ ج۱۴، ص۳۸۴-۳۸۳.لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّی كُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ. (الأنبیاء، ۸۷ و ۸۸)

باکس شناور "همچنین ببنید"

گیتی

گیتی

جهان؛ کره زمین، آسمان و … آفریده الهی‌اند. فیض و عنایت اویند. نور، رحمت و …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *