سه شنبه , ۲۱ آذر ۱۳۹۶
خانه / آیین زندگی / پرخاشگری
پرخاشگری چیست؟

پرخاشگری

پرخاشگری
پرخاشگری

آرامش، تنها پاداش و هدف آرمانی انسان امروز است و تلاش برای یافتن موانع و مشكلات در راه رسیدن به این آرمان، علاوه بر مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی؛ ذهن را معطوف مشكلات رفتاری می كند كه به عدم آرامش روانی منجر می شود. بنابراین پرداختن به پرخاشگری به عنوان یك مشكل رفتاری، علت‌یابی و ارائه راهكار می تواند گامی در راه رسیدن به آرامش باشد. پرخاشگری رفتاری است كه به آزار دیگران و حتّی گاهی خود شخص می انجامد و ممكن است به صورت آزارهای روانی همچون تحقیر دیگران، تخریب و اعمالی از قبیل ضرب و شتم بروز كند. پرخاشگری ممكن است به علت عوامل ژنتیكی، صدمات و آسیب‌های مغزی، اختلاف غدد یا در اثر عوامل اجتماعی ـ روانی بروز كند.
به دلیل اهميّت عوامل پرخاشگری و راه‌های كنترل و تعدیل آن، به بررسی دیدگاه صاحب‌نظران در این مورد میپردازیم. اندیشمندانی چون «فروید» و «لورنز»، ریشه پرخاشگری را به فطرت و ذات انسان نسبت میدهند و پرخاشگری را یك نیروی نهفته و همواره آماده تخليّه میدانند كه از دیدگاه «فروید»، تلاش در نابودی دیگران و حتی در صورت ناكامی آسیب‌رسانی به دیگران به شكل خودآزاری و یا خودكشی معطوف خود شخص میشود، امّا «لورنز» معتقد است كه این نیروی نهفته میتواند به صورت مثبت و از طریق فعالیت ورزشی یا بازی و در غیر این‌صورت به شكل خشونت و آسیب‌رسانی بروز كند. در فرضیه ناكامی ـ پرخاشگری؛ اعتقاد به این است كه این رفتار تند و خشن در مواجهه با عدم موفقيّت بروز میكند. گرچه واكنش افراد در مواجهه با شكست بسیار متفاوت و وسیع است، امّا در واقع این موفقيّت است كه تعیین‌كننده بروز رفتار پرخاشگرانه در افراد ناكام به هدف می شود. در نظریه‌ یادگیری اجتماعی، پرخاشگری نتیجه مشاهده، یادگیری و تقویت است. به عنوان مثال كودك با دیدن پدر و مادری كه با پرخاشگری به امتیاز میرسند، سعی در یادگیری و تقلید رفتار مشابه دارد. برخلاف دیدگاه ذاتی بودن پرخاشگری، طرفداران منشأ اجتماعی معتقدند پرخاشگری قابلیت پیشگیری، كنترل و آموزش را دارد. طرفداران منشأ اجتماعی، در ردّ نظریه‌ ذاتی بودن پرخاشگری، به این دلایل استناد می كنند:
ـ هنگام تحریك الكتریكی در هیپوكامپوس حیوان، او فقط در برابر حیوان ضعیف‌تر از خود، رفتار پرخاشگرانه نشان می دهد و بالعكس در برابر حیوان قوی تر، ترس یا فرار را به‌عنوان دو واكنش در برابر این عمل ترجیح می دهد.
ـ در این دیدگاه خشونت و دشمنی بین حیوانات، نتیجه آموزش والدین به حیوان است؛ نه فطری و غریزی بودن.
ـ كروموزوم اضافی، باعث تنومندی و درشت‌اندامی در انسان می شود كه امتیاز اجتماعی به‌حساب می آید و افراد پرخاشگر زیادی وجود دارد كه فاقد كروموزم اضافی هستند. از دید این گروه، باور پرخاشگری به‌عنوان یك نیاز اولیه آسیب‌زا، اشتباه و حتی خطرناك است و قبول آن، یك واكنش اجتناب‌ناپذیر بحث كنترل، تعدیل و یا كاهش پرخاشگری را رد می كند.
در نگاه اجتماعی به رفتار پرخاشگری، فرهنگ‌های مختلف، دیدگاه متفاوتی به این موضوع دارند. مثلاً در جوامع اولیه، پرخاشگری برای تأمین نیازهای اولیه و یا جنگ‌های قبیله‌ای بر سر سكونت، دسترسی به آب و یا حفظ حریم نه تنها هنجار، بلكه امتیاز محسوب میشد و در دنیای معاصر در شكل تغییر یافته آن، واكنش به سلطه‌طلبی دیكتاتورها، تلاش برای استقلال یا حفظ استقلال، پاسداری فرهنگ، حفظ ارزش‌ها، زبان و آیین‌ها به اشكال تجزیه‌طلبی، مقاومت یا جنگ؛ می تواند توجیه خشونت و واكنش پرخاشگرانه در این موارد باشد.
در بررسی عوامل پرخاشگری در خانواده، نقش والدین به عنوان الگوی یادگیری، منشأ تقویتی تنبیهی و آموزش قابل تعمّق و توجّه است؛ مثلاً:
ـ برخورد والدین هنگام بروز درگیری بین كودكان با واكنش‌های متفاوت تحسین خشونت دالّ بر دفاع و یا قوی بودن،‌ تحقیر به دلیل ضعیف‌تر بودن، به‌جای برخورد منطقی؛ رفتار كودك را به سمت پرخاشگری سوق و یا تشویق می كند.
ـ اجازه ندادن به كودك هنگام بروز هیجان، خشم، عصبانیت و ناراحتی های او، بالعكس زمانی كه شیرین‌كاری هایش مورد توجّه قرار می گیرد.
تنبیه در برابر خشونت و عصبانیت كودك به‌جای علت‌یابی و كمك به حلّ یا تنبیه فیزیكی، از عوامل تشدید و تقویت‌كننده پرخاشگری است. تبعیض در میان فرزندان، كارمندان، تبعیض‌های نژادی، جنسیتی، اقتصادی و بیعدالتیها، میتواند توضیح پاره‌ای از پرخاشگریها باشد و در نتیجه تعریف پرخاشگری، درجه‌بندی و نگاه به این رفتار را متفاوت میسازد؛ امّا كنترل و تعدیل رفتار پرخاشگرانه و علت‌یابی بروز این رفتار، قدم اوّل در كمك به حل و كنترل آن است.
احترام به حقوق متقابل افراد، استقلال جوامع و ملت‌ها، رفع تبعیضات، خونسردی، آموزش‌های رسانه‌ای و ویدئویی، همدلی، صمیمیت و اعتماد؛ تأثیر چشمگیری بر كنترل و یا تعدیل پرخاشگری دارند. سكوت، تفكر، ماساژ سر، استحمام، قدم زدن و تلاش برای جبران ناكامی؛ تا حد زیادی كنترل در فرد را بهبود می بخشد. در پرخاشگری به علت‌های فیزیولوژی مانند صدمات و آسیب‌های مغزی، اختلاف غدد درون‌ریز و عوامل ژنتیكی راه‌كار متخصصین فیزیولوژی،‌ درك و شناخت توسط اطرافیان بیمار و همدلی؛ گام‌های مؤثرند.(سید صلاح‌الدین مصطفی پور)

باکس شناور "همچنین ببنید"

پس از اتمام پاییز

پس از اتمام پاییز

روزها، ماه ها، در پی هم می گذرند… در این فصل درختان لباسی به تن …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 + 13 =