جمعه , ۲۸ مهر ۱۳۹۶
خانه / آیین زندگی / پرخاشگری
پرخاشگری چیست؟

پرخاشگری

پرخاشگری
پرخاشگری

آرامش، تنها پاداش و هدف آرمانی انسان امروز است و تلاش برای یافتن موانع و مشكلات در راه رسیدن به این آرمان، علاوه بر مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی؛ ذهن را معطوف مشكلات رفتاری می كند كه به عدم آرامش روانی منجر می شود. بنابراین پرداختن به پرخاشگری به عنوان یك مشكل رفتاری، علت‌یابی و ارائه راهكار می تواند گامی در راه رسیدن به آرامش باشد. پرخاشگری رفتاری است كه به آزار دیگران و حتّی گاهی خود شخص می انجامد و ممكن است به صورت آزارهای روانی همچون تحقیر دیگران، تخریب و اعمالی از قبیل ضرب و شتم بروز كند. پرخاشگری ممكن است به علت عوامل ژنتیكی، صدمات و آسیب‌های مغزی، اختلاف غدد یا در اثر عوامل اجتماعی ـ روانی بروز كند.
به دلیل اهميّت عوامل پرخاشگری و راه‌های كنترل و تعدیل آن، به بررسی دیدگاه صاحب‌نظران در این مورد میپردازیم. اندیشمندانی چون «فروید» و «لورنز»، ریشه پرخاشگری را به فطرت و ذات انسان نسبت میدهند و پرخاشگری را یك نیروی نهفته و همواره آماده تخليّه میدانند كه از دیدگاه «فروید»، تلاش در نابودی دیگران و حتی در صورت ناكامی آسیب‌رسانی به دیگران به شكل خودآزاری و یا خودكشی معطوف خود شخص میشود، امّا «لورنز» معتقد است كه این نیروی نهفته میتواند به صورت مثبت و از طریق فعالیت ورزشی یا بازی و در غیر این‌صورت به شكل خشونت و آسیب‌رسانی بروز كند. در فرضیه ناكامی ـ پرخاشگری؛ اعتقاد به این است كه این رفتار تند و خشن در مواجهه با عدم موفقيّت بروز میكند. گرچه واكنش افراد در مواجهه با شكست بسیار متفاوت و وسیع است، امّا در واقع این موفقيّت است كه تعیین‌كننده بروز رفتار پرخاشگرانه در افراد ناكام به هدف می شود. در نظریه‌ یادگیری اجتماعی، پرخاشگری نتیجه مشاهده، یادگیری و تقویت است. به عنوان مثال كودك با دیدن پدر و مادری كه با پرخاشگری به امتیاز میرسند، سعی در یادگیری و تقلید رفتار مشابه دارد. برخلاف دیدگاه ذاتی بودن پرخاشگری، طرفداران منشأ اجتماعی معتقدند پرخاشگری قابلیت پیشگیری، كنترل و آموزش را دارد. طرفداران منشأ اجتماعی، در ردّ نظریه‌ ذاتی بودن پرخاشگری، به این دلایل استناد می كنند:
ـ هنگام تحریك الكتریكی در هیپوكامپوس حیوان، او فقط در برابر حیوان ضعیف‌تر از خود، رفتار پرخاشگرانه نشان می دهد و بالعكس در برابر حیوان قوی تر، ترس یا فرار را به‌عنوان دو واكنش در برابر این عمل ترجیح می دهد.
ـ در این دیدگاه خشونت و دشمنی بین حیوانات، نتیجه آموزش والدین به حیوان است؛ نه فطری و غریزی بودن.
ـ كروموزوم اضافی، باعث تنومندی و درشت‌اندامی در انسان می شود كه امتیاز اجتماعی به‌حساب می آید و افراد پرخاشگر زیادی وجود دارد كه فاقد كروموزم اضافی هستند. از دید این گروه، باور پرخاشگری به‌عنوان یك نیاز اولیه آسیب‌زا، اشتباه و حتی خطرناك است و قبول آن، یك واكنش اجتناب‌ناپذیر بحث كنترل، تعدیل و یا كاهش پرخاشگری را رد می كند.
در نگاه اجتماعی به رفتار پرخاشگری، فرهنگ‌های مختلف، دیدگاه متفاوتی به این موضوع دارند. مثلاً در جوامع اولیه، پرخاشگری برای تأمین نیازهای اولیه و یا جنگ‌های قبیله‌ای بر سر سكونت، دسترسی به آب و یا حفظ حریم نه تنها هنجار، بلكه امتیاز محسوب میشد و در دنیای معاصر در شكل تغییر یافته آن، واكنش به سلطه‌طلبی دیكتاتورها، تلاش برای استقلال یا حفظ استقلال، پاسداری فرهنگ، حفظ ارزش‌ها، زبان و آیین‌ها به اشكال تجزیه‌طلبی، مقاومت یا جنگ؛ می تواند توجیه خشونت و واكنش پرخاشگرانه در این موارد باشد.
در بررسی عوامل پرخاشگری در خانواده، نقش والدین به عنوان الگوی یادگیری، منشأ تقویتی تنبیهی و آموزش قابل تعمّق و توجّه است؛ مثلاً:
ـ برخورد والدین هنگام بروز درگیری بین كودكان با واكنش‌های متفاوت تحسین خشونت دالّ بر دفاع و یا قوی بودن،‌ تحقیر به دلیل ضعیف‌تر بودن، به‌جای برخورد منطقی؛ رفتار كودك را به سمت پرخاشگری سوق و یا تشویق می كند.
ـ اجازه ندادن به كودك هنگام بروز هیجان، خشم، عصبانیت و ناراحتی های او، بالعكس زمانی كه شیرین‌كاری هایش مورد توجّه قرار می گیرد.
تنبیه در برابر خشونت و عصبانیت كودك به‌جای علت‌یابی و كمك به حلّ یا تنبیه فیزیكی، از عوامل تشدید و تقویت‌كننده پرخاشگری است. تبعیض در میان فرزندان، كارمندان، تبعیض‌های نژادی، جنسیتی، اقتصادی و بیعدالتیها، میتواند توضیح پاره‌ای از پرخاشگریها باشد و در نتیجه تعریف پرخاشگری، درجه‌بندی و نگاه به این رفتار را متفاوت میسازد؛ امّا كنترل و تعدیل رفتار پرخاشگرانه و علت‌یابی بروز این رفتار، قدم اوّل در كمك به حل و كنترل آن است.
احترام به حقوق متقابل افراد، استقلال جوامع و ملت‌ها، رفع تبعیضات، خونسردی، آموزش‌های رسانه‌ای و ویدئویی، همدلی، صمیمیت و اعتماد؛ تأثیر چشمگیری بر كنترل و یا تعدیل پرخاشگری دارند. سكوت، تفكر، ماساژ سر، استحمام، قدم زدن و تلاش برای جبران ناكامی؛ تا حد زیادی كنترل در فرد را بهبود می بخشد. در پرخاشگری به علت‌های فیزیولوژی مانند صدمات و آسیب‌های مغزی، اختلاف غدد درون‌ریز و عوامل ژنتیكی راه‌كار متخصصین فیزیولوژی،‌ درك و شناخت توسط اطرافیان بیمار و همدلی؛ گام‌های مؤثرند.(سید صلاح‌الدین مصطفی پور)

باکس شناور "همچنین ببنید"

شادترین شهر جهان

ریو دو ژانیرو

ریو دو ژانیرو (به پرتغالی: Rio de Janeiro، به معنای رودخانهٔ ژانویه) که به اختصار …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 3 =