خانه / آیین زندگی / درین شب ها
شبت خوش باد

درین شب ها

شفیعی کدکنی
شفیعی کدکنی

درین شب‌ها

که گل از برگ و

برگ از باد و

باد از ابر می‌ترسد.

درین شب‌ها

که هر آیینه با تصویر بیگانه‌ست

و پنهان می‌کند هر چشمه‌ای سرّ و سرودش را

چنین بیدار و دریاوار

تویی تنها که می‌خوانی.

تویی تنها که می‌خوانی

رثای قتل عام و خون پامال تبار آن شهیدان را

تویی تنها که می‌فهمی

زبان و رمز آواز چگور ناامیدان را.

بر آن شاخ بلند ای نغمه‌ساز باغ بی‌برگی

بمان تا بشنوند از شور آوازت

درختانی که اینک در جوانه‌های خرد باغ در خواب اند

بمان تا دشت‌های روشن آیینه‌ها،

گل‌های جوباران

تمام نفرت و نفرین این ایّام غارت را

ز آواز تو دریابند.

تو غمگین‌تر سرود حسرت و چاووش این ایام،

تو بارانی‌ترین ابری که می‌گرید

به باغ مزدک و زرتشت،

تو عصیانی‌ترین خشمی که می‌جوشد

ز جام و ساغر خیام.

درین شب‌ها

که گل از برگ و

برگ از باد و

باد از ابر و

ابر از خویش می‌ترسد

و پنهان می‌کند هر چشمه‌ای سر و سرودش را

درین آفاق ظلمانی

چنین بیدار و دریاوار

تویی تنها که می‌خوانی.

(شفیعی کدکنی؛ ۱۳۴۶/۶/۲۲)

درین, شبدکتر محمدرضا شفیعی کدکنی در سال ۱۳۱۸ ﻫ. ش در کدکن از روستاهای قدیمی بین نیشابور و تربت حیدریه به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی و دوره متوسطه را در مشهد گذراند و از آن پس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد شد و به تحصیل پرداخت و لیسانس خود را در این رشته دریافت کرد.دکتر شفیعی، همزمان با تحصیلات متوسطه و دانشگاهی در حوزه علمیه مشهد به تحصیل علوم ادبی و عربی پرداخت و ادبیات عرب را  نزد اساتید معظم این حوزه فراگرفت.او در زمانی که در مشهد به تحصیل اشتغال داشت از اعضای موثر و فعال انجمنهای ادبی به شمار می رفت و از همان آغاز نوجوانی آثارش در مطبوعات خراسان با نام مستعار ش م سرشک به چاپ می رسید.در سال های بعد از ۱۳۳۲ ﻫ. ش با همکاری تنی چند از جوانان شاعر و اهل ادب انجمن ادبی تشکیل دادند که بیشتر طرفداران شعر نو و ادبیات داستانی و ترجمه ادبیات فرنگی بودند که دکتر علی شریعتی نیز از جمله اعضای آن انجمن بودند. شفیعی پس از عزیمت به تهران در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دوره فوق لیسانس خود را گذراند و سپس دوره دکترای زبان و ادبیات عرب را نیز پشت سر گذاشت.او مدتی در بنیاد فرهنگ ایران و کتابخانه مجلس سنا به کار اشتغال ورزید و سپس به عنوان استاد دانشکده ادبیات تهران در رشته سبک شناسی و نقد ادبی به کار مشغول شد.دکتر شفیعی همچنین مدتی را بنا به دعوت دانشگاه های آکسفورد انگلستان و پرینستون آمریکا  و ژاپن به عنوان استاد به تدریس و تحقیق اشتغال داشت. دکتر شفیعی از استادان بارز و متبحر ادبیات معاصر ایران و از محققین بزرگ به شمار می‌رود که در نقد شعر و ادب فارسی صاحب نظر است و در شعر و شاعری نیز مقام والایی دارد و صاحب سبک و شیوه خاصی است که او را به عنوان شاعری پیشرو می‌شناسند. آن چه که از آثار و تاألیفات دکتر شفیعی به چاپ رسیده است عبارتند از:

  • زمزمه ها،
  • شب خوانی،
  • از زبان برگ،
  • در کوچه باغ های نیشابور،
  • از بودن و سرودن،
  • مثل درخت در شب باران،
  • بوی جوی مولیان،
  • صور خیال در شعر فارسی،
  • موسیقی شعر،
  • ادوار شعر فارسی،
  • شعر معاصر عرب،
  • گزیده غزلیات شمس،
  • حزین لاهیجی زندگی و زیباترین غزل های او،
  • شاعر آینه ها،
  • بیدل و سبک هندی،
  • اسرار التوحید از محمد بن منور،
  • حالات و سخنان ابو سعید،
  • ابو روح میهنی،
  • مختار نامه،
  • مجموعه رباعیات عطار،
  • مرموزات اسدی در مرموزات داودی نجم الدین رازی،
  • ترجمه تصوف اسلامی و رابطه انسان و خدا از نیکلسون،
  • مختار نامه، الهی نامه،
  • مصیبت نامه،
  • اسرار نامه و منطق الطیراز شیخ عطار،
  • نقد و تحلیل شیخ محمود شبستری،
  • خواجه عبدالله انصاری،
  • ابوالحسن خرقانی،
  • قلندریه در تاریخ
  • و …

به کجا چنین شتابان؟
گون از نسیم پرسید
دل من گرفته زاین جا
هوس سفر نداری
ز غبار این بیابان؟
همه آرزویم اما
چه کنم که بسته پایم.
به کجا چنین شتابان؟

به هر آن کجا که باشد
به جز این سرا، سرایم
سفرت به خیر اما تو و دوستی، خدا را
چو از این کویر وحشت به سلامتی گذشتی
به شکوفه‌ها، به باران
برسان سلام ما را

شفیعی از شاعرانی است که می تواند شعر های جاودانه و شاهکارهای هنری بیافریند. زبانی نرم و پرتوان دارد و تصاویر خیال انگیز در شعر وی به اوج می رسد. به جز دفتر شعر تحقیقات بسیاری از جمله در زمینه شعر کلاسیک از او منتشر شده است. اما موسیقی شعر یکی از مهمّ ترین آثار اوست. سیر آفاقی است در دنیای خیال انگیز شعر با بیان فنی و علمی. یکی از دانشجویان سابق اش در دانشگاه تهران می‌گوید پس از خواندن کتاب خیالم کمی آسوده تر است چون می‌دانم شعر اتفاقی است که در بستر زبان می‌افتد و شاید به تعبیری “رستاخیز کلمات” باشد یعنی زنده کردن واژه‌های زبان جاری با استفاده از فنون صورتگرایانه و برخی تکنیک‌های دیگر. کتاب موسیقی شعر شفیعی کدکنی یکی از آثار کلاسیک اوست اما در عرصه عمومی تر آثار و اشعاری دارد که آرام آرام به حافظه جمعی همزبانان‌اش وارد شده است یعنی تاثیری که آرزوی هر شاعری است. به کجا چنین شتابان یا کاش آدمی می‌توانست وطن‌اش را… از جمله اشعار آشنای اوست. بهاریه ای در شماره نوروزی یکی از روزنامه‌های معتبر تهران در ایامی که روزهای امیدوارانه‌تری برای ایرانیان بود از او منتشر شد و چنان به حافظه‌ها رفت ونشست که خواندن دوباره‌اش برای آن نسل امیدوار میانه دهه ۷۰ خورشیدی خاطره انگیز و در اندوه امیدهای برباد رفته حسرت بار است. بسیاری از نوازندگان و خوانندگان از جمله شجریان و ناظری، استادان آواز ایران چند شعر او را در دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی اجرا کرده‌اند.

پایگاه اطلاع رسانی یاران محمد (ص) امین یمنا: انتقادات، پیشنهادات و مطالب خود را به نشانی ادمین کانال: t.me/Yomna_ir  ارسال نمایید : @yomnaadmin

منابع:

  1. مردان پارس

  2. جدید آنلاین

باکس شناور "همچنین ببنید"

مولود بابرکت

فرزند بابرکت

در میان اهل‌بیت (ص)، پس از حضرت فاطمه (س)، کوتاه‌ترین زندگانی را کسی دارد که …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *