خانه / دین شناسی / قرآن / امیدبخش ترین آیه قرآن کدام است؟

امیدبخش ترین آیه قرآن کدام است؟

امیدبخش, آیه, قرآن, کدام, است؟در تفسیر فرات از بشر بن شریح نقل شده که می‌گوید: روزی از امام باقر (ع) پرسیدم: «امیدبخش‌ترین آیه قرآن کدام آیه است؟» حضرت فرمود: «اطرافیان شما در این باره چه نظری دارند؟» گفتم: «آنها معتقدند آیه “یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لاتقنطوا من رحمة الله” (ای بندگان من که بر نفس خویش اسراف کرده‌اند از رحمت خدا ناامید مباشید) امیدوارکننده‌ترین آیه قرآن است.» حضرت فرمود: «اما ما اهل بیت چنین اعتقادی نداریم.» پرسیدم:«پس نظر شما در این مورد چیست؟» فرمود: «آیه “ولسوف یعطیک ربک فترضی” (و پروردگارت آن‌قدر به تو عطا خواهد کرد که راضی شوی) امیدبخش‌ترین آیه قرآن است. و منظور از آن شفاعت است. به خدا قسم شفاعت! به خدا قسم شفاعت! از دلیل های ترجیح آیه دوم بر آیه “لاتقنطوا” می تواند این باشد که در ادامه این آیه، شرط برخورداری از آن رحمت واسعه، توبه و تسلیم و عمل نیک اعلام شده است ولی در آیه مربوط به شفاعت، هیچ قید و شرطی جز رضایت پیامبر مهربانی و رحمت وجود ندارد.

شفاعت یکی از اصول مسلم اعتقادی است که در آیات زیادی از قرآن و احادیث فراوانی از پیشوایان دین مورد تاکید قرار گرفته است. بر اساس این اصل، گناهکارانی که اهل عناد و استکبار نبوده‌اند و بر اثر غفلت و کوتاهی، مستحق عذاب شده‌اند، با وساطت کسانی که واسطه همه فیوضات و هدایتهایند، مورد لطف و بخشش الهی قرار می‌گیرند. و از آنجا که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فردی بی‌نهایت دلسوز و مهربان بوده‌اند، ما مطمئنیم که ایشان هرگز به عذاب و به جهنم افتادن پیروان و دوستان خود رضایت نخواهند داد. پس این آیه می‌تواند بیشترین امید و دل‌خوشی را برای ما به ارمغان آورد. تنها نکته‌ای که باید مراقب و نگران آن باشیم این است که تلاش کنیم گناه و غفلت، به تدریج ما را از جرگه پیروان و محبان آن حضرت خارج نکند.

ابو حمزه ثمالی از از امامین همامین، امام محمّد باقر، امام جعفر صادق عیهما السّلام، روایت كرده: امیرالمؤ منین علیه السّلام روزی خطاب به اصحاب خود فرمود: كدامیك از آیات كلام اللّه مجید نزد شما امیدوار كننده ترین آیات است؟

بعضی گفتند آیه:  همانا خداوند مشرك را نمی آمرزد و می آمرزد پایین تر از شرك را برای كسی كه بخواهد … (النساء آیه ۴۸)

حضرت فرمود: نیكو آیه ای است، اما امیدوار كننده ترین آیات برای غفران و آمرزش معاصی نیست.

عده ای دیگر گفتند آیه: و كسی كه به كاری زشت بپردازد یا ستم بر خویشتن كند و سپس از خدا آمرزش خواهد، بیابد خداوند را آمرزنده مهربان. (النساء ۱۱۰)

حضرت فرمود: نیكو آیه ای است، امّا آیه مورد نظر نیست.

بعضی دیگر گفتند آیه: بگو ای بندگانم كه با گناه به نفس خود اسراف می ورزید. از رحمت خدا ماءیوس نباشید، چون خداوند جمیع گناهان را می آمرزد…. حضرت فرمود: نیكو آیه ای است، امّا آیه مورد نظر نیست. (الزمر ۵۳)

بعضی دیگر گفتند آیه: تقواپیشگان آنهایند كه هر گاه كار ناشایستی از ایشان سر زند یا ظلمی به خویش كنند، خدا را به یاد آورند و از گناه خود استغفار نمایند… حضرت فرمود: نیكو آیه ای است، اما آیه مورد نظر نیست. آیا آیه دیگری نمی دانید كه به نظر شما امیدوار كننده ترین آیات قرآن باشد؟ (آل عمران ۱۳۵)

اصحاب عرض كردند: نه امیرالمؤ منین، به خدا سوگند چیزی در نزد ما نیست كه بخوانیم.

امام فرمود: از حبیبم رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم شنیدم كه فرمود: امیدوار كننده ترین آیه در قرآن این آیه شریفه است: وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَیِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّـیِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِینَ  و نماز را در دو طرف روز و ساعات نخستین شب برپا دار، كه یقیناً نیكى ها، بدى ها را از میان می  برند، این براى یادكنندگان تذكّر و یاد آورى است. (هود ۱۱۴)  سپس پیامبر ـصلّی اللّه علیه و آله و سلّم- فرمود: یا علی، به خدایی كه مرا بشیر و نذیر قرار داد و مبعوث به رسالت گردانید، اگر یكی از شما به وضو قیام كند، گناهان و معاصی او از اعضای بدنش فرو می ریزد تا وقتی كه با صورت و قلب خود متوجّه قبله شود، از قبله و نمازش بر نگردد مگر آنكه جمیع گناهان او بریزد و هیچ گناهی بر صحیفه عملش باقی نماند همچون روزی كه از مادر متولد شده باشد و هرگاه ما بین دو نماز گناهی از او صادر شده باشد با خواندن نماز آمرزیده شود و از گناهان پاك گردد. آنگاه پیامبر نمازهای پنجگانه را كه موجب آمرزش هستند، شماره كرد و فرمود: یا علی، بدان كه منزلت نمازهای پنجگانه برای امّت من مانند نهری است كه بر در خانه یكی از شما باشد. اگر شخصی بدنش چركین باشد و هر روز پنج بار در آن نهر شستشو كند آیا چیزی از آن چركها باقی خواهد ماند؟ سوگند به خدا، نمازهای پنجگانه برای امّتم چنین است كه تمام گناهانشان را پاك می كند و تیرگی قلبشان را می برد.۱

طبق آیه ۱۱۴ سوره هود آمده است كه «و اَقِمِ الصَّلوه طَرَفَیِ النَّهار و زُلَفاً مِنَ اللّیلِ اِنَّ الحَسَنات یُذهِبنَ السِّیئات ذالك ذِكری للذّاكرینَ، و نماز را در دو طرف روز (اول و آخر) و اوایل شب بپادار (زیرا) به درستی كه كارهای نیكو (همچون نماز) بدی‌ها را محو می‌كند و این (فرمان) تذكری است برای اهل ذكر» به نقل از واجدی طبق این آیه نماز را باید با شرایط و آداب كامل به‌جای آورد كه در كلمه «اقامه» معنای كمال و تمام نهفته است. نماز قوت قلب مؤمنان است چون در آیات گذشته فرمان استقامت و عدم اعتماد به ظالمان مطرح شد و این امور نیاز به روحیه بالا دارد، لذا در این آیه خداوند امر به تقویت روح با اهرم نماز می‌فرماید. در روایات مراد از دو طرف روز صبح و مغرب و مراد از اوایل شب نماز عشا بیان شده است، البته این آیه در مقام بیان تمام نمازهای روزانه نیست. حضرت علی(ع) بر جمعی وارد شده و از آن‌ها سؤال فرمودند: «آیا می‌دانید امیدبخش‌ترین آیه قرآن كدام است.» هركس به فراخور حال خویش آیه‌ای را عنوان كرد بعضی‌ها گفتند آیه «ان الله لایغفر اَن یشرك به و یغفر مادون ذالك» یعنی خداوند جز شرك گناهان دیگر را می‌بخشد، برخی‌ها نیز گفتند آیه «و من یعمل سوءً او یظلم نفسه ثم یستغفر الله یجد الله غفوراً رحیما» یعنی هركس خلافكار و ظالم باشد ولی استغفار كند خداوند را بخشنده و مهربان خواهد یافت. همچنین بعضی‌ها گفتند آیه «قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لاتقنطوا من رحمه الله ان الله یغفرالذنوب جمیعا» یعنی ای بندگان من كه در حق خود اسراف كرده‌اید از رحمت خدا مأیوس نشوید، زیرا او همه گناهان را می‌بخشد. بعد از اینكه حضرت نظرات را شنید فرمود از حبیب خودم رسول خدا(ص) شنیدم كه فرمودند: «امیدبخش‌ترین آیه قرآن آیه ۱۱۴ سوره هود معروف به «اقم الصلوه» است. سپس پیامبر اكرم(ص) فرمودند: «یا علی، سوگند به خداوندی كه مرا بشیر و نذیر به سوی مردم مبعوث كرد وقتی كه انسان وضو بگیرد گناهانش ریخته می‌شود و زمانی كه رو به قبله كند، پاك می‌شود، یا علی مثال اقامه‌كننده نمازهای روزانه مثل كسی است كه هر روز پنج مرتبه در نهر آبی كه جلوی منزل اوست خود را شستشو كند.» پیامبر اكرم(ص) از یاران خود سؤال كردند: «اگر بر در خانه یكی از شما نهری از آب صاف و پاكیزه باشد در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد، آیا چیزی از آلودگی و كثافت در بدن او می‌ماند، در پاسخ عرض كردند: «نه، فرمود نماز درست همانند این آب جاری است هر زمانی كه انسان نماز می‌خواند گناهانی كه میان دو نماز انجام شده است، از میان می‌رود.» در جایی دیگر بیان شده است كه نماز سدی در برابر گناهان آینده است، چون روح ایمان را در انسان تقویت می‌كند. نماز غفلت‌زداست و بزرگ‌ترین مصیبت برای رهروان راه حق آن است كه هدف آفرینش خود را فراموش می‌كنند، اما نماز مرتباً به انسان اخطار می‌دهد، هدف را گم نكن. نماز، خودبینی و تكبر را در هم می‌شكند چون انسان در هر شبانه روز ۱۷ ركعت و در هر ركعت دو بار پیشانی در خاك در برابر خدا می‌گذارد. همچنین نماز وسیله پرورش فضائل اخلاقی و تكامل معنوی انسان است، چون انسان را از چهار دیوار عالم طبیعت بیرون برده و با فرشتگان هم‌صدا و هم‌راز می‌كند. نماز به سایر اعمال انسان ارزش و روح می‌دهد و در روایات به‌عنوان ستون دین معرفی شده است، زیرا نماز مجموعه‌ای است از نیت خالص و گفتار پاك و اعمال خالصانه كه بی‌شك با تكرار آن روح اخلاص در انسان تقویت می‌شود. نماز قطع نظر از محتوای خودش با توجه به شرایط صحت دعوت به پاكسازی زندگی می‌كند كه در مقدمات نماز باید حقوق افراد رعایت شود.

حضرت على(ع)روزى رو به سوى مردم کرد و فرمود:به نظر شما امید بخش ترین آیه قرآن کدام آیه است؟بعضى گفتند آیه:”ان الله لا یغفر ان یشرک به و یغفر ما دون ذلک لمن یشاء”(خداوند هرگز شرک را نمى بخشد و پائین تر از آن را براى هر کس که بخواهد مى بخشد)سوره نساء آیه ۴۸. امام فرمود: خوب است، ولى آنچه من میخواهم نیست، بعضى گفتند آیه”و من یعمل سوء او یظلم نفسه ثم یستغفرالله یجد الله غفورا رحیما” (هر کس عمل زشتى انجام دهد یا بر خویشتن ستم کند و سپس از خدا آمرزش بخواهد خدا را غفور و رحیم خواهد یافت) سوره نساء آیه ۱۱۰.امام فرمود خوبست ولى آنچه را مى خواهم نیست. بعضى دیگر گفتند آیه “قل یا عبادى الذین اسرفوا على انفسهم لا تقنطوا من رحمة الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا انه هو الغفورالرحیم”(اى بندگان من که دراثر گناه،بر خویشتن زیاده روی کرده اید،ازرحمت خدا مایوس نشوید در حقیقت‏خدا همه گناهان را مى‏آمرزد که او خود آمرزنده مهربان است)سوره زمرآیه۵۳.امام فرمود: خوبست اما آنچه مى خواهم نیست ! بعضى دیگر گفتند آیه “و الذین اذا فعلوا فاحشة او ظلموا نفسهم ذکروا الله فاستغفروا لذنوبهم و من یغفر الذنوب الا الله”(پرهیزکاران کسانى هستند که هنگامى که کار زشتى انجام مى دهند یا به خود ستم مى کنند به یاد خدا مى افتند، از گناهان خویش آمرزش مى طلبند و چه کسى است جز خدا که گناهان را بیامرزد) سوره آل عمران آیه۱۳۵. باز امام فرمود: خوبست ولى آنچه مى خواهم نیست. در این هنگام مردم از هر طرف به سوى امام متوجه شدند و همهمه کردند فرمود: چه خبر است اى مسلمانان؟ عرض کردند: به خدا سوگند ما آیه دیگرى در این زمینه سراغ نداریم.امام فرمود: از حبیب خودم رسول خدا شنیدم که فرمود: امید بخش ترین آیه قرآن این آیه است: “واقم الصلوة طرفى النهار و زلفا من اللیل ان الحسنات یذهبن السیئات ذلک ذکرى للذاکرین (نماز را در قبل و بعد از ظهر و بخشی از شب به پادار که خوبی ها بدی ها را نابود میکند. این تذکری است برای آنان که اهل تذکرند) سوره هود آیه ۱۱۸. و فرمود: اى على! آن خدایى که مرا به حق مبعوث کرده و بشیر و نذیرم قرار داده یکى از شما که برمى‏خیزد براى وضو گرفتن، گناهانش از جوارحش مى‏ریزد، و وقتى به روى خود و به قلب خود متوجه خدا مى‏شود از نمازش کنار نمى‏رود مگر آنکه از گناهانش چیزى نمى‏ماند، و مانند روزى که متولد شده پاک مى‏شود، و اگر بین هر دو نماز گناهى بکند نماز بعدى پاکش می‏کند، آن گاه نمازهاى پنجگانه را شمرد. بعد فرمود: یا على جز این نیست که نمازهاى پنجگانه براى امت من حکم نهر جارى را دارد که در خانه آنها واقع باشد، حال چگونه است وضع کسى که بدنش آلودگى داشته باشد، و خود را روزى پنج نوبت در آن آب بشوید؟ نمازهاى پنجگانه هم به خدا سوگند براى امت من همین حکم را دارد

سید ‌رضا واجدی

پی نوشت:

۱٫ چهل داستان درباره نماز و نمازگزاران / یدالله بهتاش

منابع:

خبرگزاری قرآنی ايران

سایت موسسه بحار

باکس شناور "همچنین ببنید"

خلوت‌نشینی

خلوت‌نشینی

اِعْتِكاف یا خلوت‌نشینی، مصدر باب افتعال از ریشه «عَ کَ فَ» به معنای محبوس‌کردن و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *