چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
خانه / دین شناسی / حدیث / حدیث سلسله الذهب

حدیث سلسله الذهب

حدیث, سلسله, الذهبواكاوی حدیث سلسله الذهب كه حضرت امام علی بن موسی الرضا(ع) در جمع هزاران دانشمند نیشابوری، و بررسی زبان شناسانه مقوله لااله الا الله حصنی،  و تبیین شرایط قرار گرفتن در دژ الهی در این حدیث قدسی آن قدر بلیغ و رساست كه با كلماتی اندك، ایمان و اعتقاد، اجرای قانون و شریعت الهی، پذیرفتن ولایت و امامت، عوامل رستگاری و موفقیت در دنیا و آخرت را در خود گرد آورده است. ابن الصباغ از عمادالدین محمدبن ابی سعید بن عبدالكریم وزان درسال ۶۹۵ هـ.ق روایت كرده است كه در تاریخ نیشابور آمده است؛ چون حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در سفر خراسان وارد شهر نیشابور شد، بر كجاوه ای كه بر پشت استر سرخ مویی قرار داشت سوار شده بود.

بسیاری از دانشمندان نیشابور به پیشواز آن حضرت رفتند، از اعیان آن شهر ابوذرعه رازی و محمدبن اسلم طوسی كه از حافظان حدیث بودند تقاضا كردند كه حدیثی برای آنها بفرمایند. آن حضرت امر فرمود مركب نگه دارند. جمعیتی بالغ بر یكصد هزار نفر به استقبال امام(ع) آمده بودند، نیشابور كه در این زمان سیصد هزار محدث(حدیث شناس) داشت، تمام علما و محدثان و واعظان و فقیهان آن سامان اطراف مركب امام علی بن موسی الرضا(ع) را پروانه وار احاطه كردند.بیست هزار قلم و دوات حاضر شده بود تا حدیث امام هشتم(ع) را بنویسند. امام(ع) سر مبارك از میان كجاوه بیرون آورد و فرمود:«حدثنی ابی موسی الكاظم عن ابیه جعفربن محمدالصادق عن ابیه محمدالباقر عن ابیه زین العابدین عن ابیه الحسین الشهید عن ابیه علی بن ابی طالب(ع) قال: حدثنی رسول الله(ص) قال: حدثنی جبرئیل عن الله سبحانه و تعالی قال: «كلمه لااله الاالله حصنی فمن دخل حصنی امن من عذابی» و چون چند قدم رفت باز سر بیرون آورده فرمودند: « بشرطها و شروطها و انا من شروطها» (۱)

بررسی كلمه التوحید «لااله الاالله»

نخست به بررسی واژه «اله» می پردازیم.«الله» از «اله-یاله- الاهه » به معنی «عبد-یعبد-عباده » برگرفته شده است و «تأله» یعنی «تعبد» و اله فعال است بمعنی مفعول یعنی: معبود كه جمع آن «آلهه » است.«اله» از نظر صرفی «فعال» است بمعنی «مفعول» یعنی معبود كه جمع آن آلهه است. مانند «كتاب» بمعنی «مكتوب» و «بساط» بمعنی «مبسوط».اما لفظ «الله» به نظر سیبویه؛ مشتق است و اصل آن «الاه» است. الف و لام بر آن وارد شد؛ «الالاه» گردید و به خاطر كثرت به كاربردن، همزه «الاه» افتاد و دو لام در هم ادغام شدند. «الله» شد. (۲) نام «اله» برای هر موجود پرستش شده قرار دادند و نام «الله» تنها برای خدای حقیقی واجب الوجود به كار بردند.چنان كه در پیش گفته شد:«اله» فعال است به معنی مفعول و مصدر آن «الهه» بمعنی «عبادت» است و «عبادت» بندگی كردن است یعنی اطاعت بی چون و چرا از فرامین و دستورات است و عبادت خداوند، اطاعت مطلق از دستورات الهی است.(۳)لذا بارها در قرآن كریم، بر نفی معبودهای غیرخدا معبود سنگی، معبود هوی و هوس های نفس، معبود سرمایه و پول، معبود طاغوت و سلطه و دیگر معبودها و خدایگان (غیر از خدای حقیقی یعنی الله سبحانه و تعالی) تأكید شده و هدف رسالت پیامبران الهی(ع) تأكید بر عبادت خداوند و اطاعت مطلق از احكام الهی برشمرده شده است.اقوام مشرك و جاهلی در وجود خدا هیچ شك و تردیدی نداشتند: «و لئن سألتهم من خلق السماوات و الارض و سخر الشمس و القمر لیقولن الله- عنكبوت/ ۱۶» اما از اصل عبودیت كه حاكم كردن خداوند و دستوراتش در زندگی است روی گردان بودند. آنها یا از روی عمد و هوای نفس یا از روی ناآگاهی، برخلاف اصل الوهیت و عبودیت عمل می كردند و غیرخدا را با او شریك می ساختند!

ورود به دژ الهی

مطابق حدیث قدسی سلسله الذهب ورود به دژ محكم و استوار الهی و عبد خدا شدن با اجرای قوانین و دستورات معبود حقیقی «الله» است و این در واقع در امان شدن از عذاب خداوند است كه آنانی را كه بیرون از این دژ (حصن) قرار می گیرند، شامل می شود. شرایط بهره مندی از این دژ، ایمان كامل به دین حق خدا و تمكین از شریعت پیامبر خدا محمد(ص) است. در نتیجه خیر و بركت و آسایش تمام زندگی فرد و جامعه را فرا می گیرد: «ولو أن أهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم بركات من السماء و الارض… الاعراف- ۹۶» «و اگر مردمان آبادی ها و شهرها ایمان آورده و به تقوا گراییده بودند، قطعا درهای خیر و بركت از آسمان و زمین به رویشان می گشودیم…»اما اگر افراد و جوامع بشری از دین و یاد خدا روی گرداندند و آیین های غیر الهی را در زندگی سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی حاكم كردند، نتیجه برعكس خواهد شد، جامعه دچار بحران های گوناگون می شود. و زندگی آنها تنگ و دشوار خواهد بود: «و هر كس از یاد من (خدا) دل بگرداند، در حقیقت، زندگی تنگ و سختی خواهد داشت، و روز رستاخیز او را نابینا محشور می كنیم» (طه/ ۱۲۴)

امامت و لزوم آن در زندگی اجتماعی

امام كه رهبر و پیشوا است اگر صالح باشد جامعه را به سوی خیر و صلاح راهبری می كند و اگر ناصالح باشد مردمش را به فساد و تباهی سوق می دهد. امام صالح، حاكم عادلی است كه از قانون عدل الهی پیروی می كند. البته داشتن امام عادل و قانون عدل برای برقراری عدالت در جامعه كفایت نمی كند و لازم است كه مردمی عدالت خواه نیز حضور داشته باشند.امیرالمؤمنین علی(ع) بدون شك امام عادلی بود كه آهنگ اجرای قانون عدل الهی كرده بود، اما جامعه آن زمان این چنین آمادگی را نداشت؛ لذا همواره این سخن كه: «لا رأی لمن لایطاع» ورد زبان آن امام بزرگوار بود و سرانجام بعد از چند سال از حكومت كردن توسط یك فرد ناآگاه و شهوت پرست كه جزو یاران دیروز امام(ع) بود به همراه خشكه مقدس های قشری مسلك به شهادت رسید.به یقین حدیث غدیر و حدیث ثقلین كه هم در كتب اربعه و هم در صحاح سته آمده، برای اثبات امامت و ولایت بر حق اهل بیت(ع) كفایت می كند. امامت كه استمرار ولایت پیامبر(ص) است و باید تا پایان زندگی بر روی این كره خاكی ادامه داشته باشد، در عصر غیبت امام معصوم مطابق مستدلات مكتب اهل بیت (ع) به فقیه جامع الشرایط منتقل می شود و غیر از فقیه جامع الشرایط كسی حق ولایت و رهبری بر جامعه اسلامی ندارد. بنابراین ولایت فقیه استمرار ولایت امام غائب «عج» درعصر غیبت است.این موضوع در قدیم كم و بیش مورد بحث قرارگرفته در زمان ما ده ها تحقیق و پژوهش پیرامون آن تألیف و منتشر شده است.

چه باید كرد؟

برای اینكه «لااله الا الله» درزندگی مسلمانان مصداقیت پیدا كند و آنها وارد حصن الهی شوند و از عذاب الهی در دنیا و آخرت در امان باشند و زندگی شان سرشار از عدل و خیر و آسایش گردد و از رهبری امام عادل بهره مند شوند باید به آیین الهی در زندگی فردی و اجتماعی بازگردند. یعنی تنها عبدالله (مطیع قانون خدای خالق، مدبر، رازق، حی، قیوم و دیگر صفات الهی) باشند.تمام پیامبران و صالحان تاریخ به دین حق الهی دعوت نمودند. از آدم(ع) تا خاتم (ص) و شعار «أن اعبدوا الله» سردادند.و اگر چه این آیین در طول تاریخ و پس از رحلت پیامبران (ص) دچار تحریف و تصحیف و تغییر شده اما به لطف الهی آیین پیامبر ما محمد رسول الله (ص) كه متن قرآن كریم است سالم و كامل مانده است و همان گونه كه بر پیامبر (ص) نازل شده بود و هم اكنون دراختیار ما قرار دارد.

آیا ما آمادگی بازگشت به این آیین داریم؟

آیا ما آمادگی شناخت قرآن آنچنان كه هست داریم؟

آیا ما آمادگی ورود به حصن الهی و نفی حاكمیت غیر خدا را داریم؟

براستی كه بدون شناخت درست آیین اسلام و ایمان و عمل به احكام قرآن در سیاست و اجتماع و اقتصاد و سایر نواحی زندگی فرد و جامعه؛ «لااله الاالله» در حد یك شعار باقی می ماند و جامعه نه از «حصن» الهی بهره مند خواهد شد و نه از عذاب الهی در دنیا و آخرت مصون.

دكتر محمود شكیب انصاری

پی نوشت ها:

۱٫ عیون اخبار الرضا، كشف الغمه ص ۹۵۲و ارشاد شیخ مفید، (نقل از كتاب مجموعه زندگانی چهارده معصوم تألیف حسین عمادزاده، ص ۱۰۷۶ و ۷۷۰۱ چاپ قم

۲٫ الفیومی، المصباح المنیر، چاپ مصر، واژه «الله»

۳٫ الطبرسی مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ج ۱، دار احیاء التراث، ص ۹۱

باکس شناور "همچنین ببنید"

احادیثی از امام حسین(ع)

احادیثی از امام حسین(ع)

امام حسین  علیه السّلام فرمود:  همانا عدّه اى خداوند متعال را به جهت طمع و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهارده − 9 =