دوشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / قمری / مُحَرَّم
اولین ماه قمری

مُحَرَّم

اولین ماه قمری

در سال ۴۱۲میلادی، یعنی حدود ۲قرن پیش از ظهور اسلام، سران قبلیه های عرب در مکّه، برای یکسان سازی و سامان دادن به پیوستگی و اسامی ماه های عرب، گرد هم آمدند. جلسه یاد شده در منزل کلاب بن مرة، جدّ پنجم پیامبر(ص) شکل یافت. مُحَرَّم به معنای حرام شده است. پیش از اسلام عرب، جنگ در این ماه را حرام می‌دانست و ترک مخاصمه می‌کرد؛ لذا از آن زمان این ماه بدین اسم نام گذاری شد و روز اول مُحَرَّم را اول سال قمری قرار دادند. مُحَرَّم اولین ماه قمری، از ماه های سال قمری، نخستین ماه از سال هجری قمری است. ماه اول از سال هجری قمری؛ شهرالحرام؛ مُحَرَّم‌الحرام. δ این ماه را برای آن مُحَرَّم گفته‌اند که عرب در این ماه جنگ کردن را حرام می‌دانستند. پیش از اسلام عرب، جنگ در این ماه را حرام می‌دانست و ترک مخاصمه می‌کرد؛ لذا از آن زمان این ماه بدین اسم نام گذاری شد و روز اول مُحَرَّم را اول سال قمری قرار دادند. نام ماه اول سال قمري كه ۳۰روزه است و در آن ماه از قبل از اسلام قِتال و جِدال حرام بوده است. در توضیح این که چرا ماه‌های دیگر که جنگ در آن ها حرام است، محرم نامیده نمی‌شود می‌توان گفت: چون ترک جنگ از این ماه شروع می‌شد به آن محرم گفتند. مُحَرَّم، ماه حزن و اندوه و عزاداری در شهادت حضرت امام حسین(ع) است. حوادث و وقایع فراوانی در ماه مُحَرَّم رخ داده است که در زیر به برخی از آن ها اشاره می‌شود: غزوه ذات الرقاع، فتح خیبر، ازدواج حضرت زهرا، ورود امیر مؤمنان علی(ع)، حادثه خونین کربلاتاسوعا و عاشورا و شهادت امام حسین(ع) و اسارت خاندان امام به کوفه و شام. به خلافت رسیدن عثمان، قتل محمد امین برادر مأمون عباسی، قتل جعفر برمکی و انقراض آل برمک و دولت برامکه، واقعه هولاکو و مستعصم و انقراض دولت بنی عباس در این ماه بوده است. عروج حضرت ادریس به آسمان، استجابت دعای حضرت زکریا(ع)، عبور حضرت موسی(ع) از دریا و غرق شدن فرعونیان در نیل و عذاب اصحاب فیل نیز در ماه مُحَرَّم رخ داده است.

مُحَرَّم

  • ۱مُحَرَّم: آغاز سال ه.ق است، گرچه هجرت در ماه ربیع الأوّل صورت گرفت؛ ولى به مناسبت آغاز سال، سزاوار است همه مؤمنان به یاد حادثه عظیم هجرت و آثار مهم آن در تاریخ اسلام و فداكارى هاى امام على(ع) در لیلةالمبیت باشند. اول محرم، اولین روز از ماه اندوه اهل بیت(ع) است که در آن تمامی پیامبران و ملائکه و پیروان و دوست داران آنان محزونند. روایت است: «همه ساله از اول محرم تا روز عاشورا پیراهن پاره پاره ی امام حسین(ع) را از عرش خدا می آویزند و اندوه، همه عالم را فرامی گیرد».(الخصایص الزینبیه: ص ۴۹) ریان بن شبیب می گوید: «روز اول محرم خدمت امام رضا(ع) مشرف شدم. حضرت در ضمن سخنانی به من فرمودند: “ای پسر شبیب! مردم عرب زمان جاهلیت، جنگ را در ایام محرم حرام می دانستند؛ ولی این امت، احترام ماه محرم را از بین بردند و حرمت پیامبر(ص) را رعایت نکردند. در این ماه خون ما را حلال دانستند و حرمت ما را شکستند و فرزندان و زنان ما را اسیر کردند، و سراپرده ی ما را آتش زده، اموال ما را غارت کردند و رعایت احترام پیامبر(ص) را درباره ی ما ننمودند. همانا روز عاشورا، پلک های ما را مجروح و اشک های ما را جاری ساخت؛ دل ما را سوزاند و عزیز ما را در زمین کربلا ذلیل کرد و نزد ما محنت و بلا را تا روز جزا به ارث گذارد. گریه کنندگان بر امام حسین(ع) بگریند که گریه بر او، گناهان بزرگ را از بین می برد.ای پسر شبیب! اگر خواستی بر چیزی گریه کنی بر امام حسین(ع) گریه کن؛ چرا که آن حضرت را کشتند همان گونه که گوسفند را ذبح می کنند! با آن حضرت هیجده تن از اهل بیت او را به شهادت رساندند که روی زمین شبیه و نظیری نداشتند و آسمان های هفت گانه و زمین ها در شهادت آن ها گریستند. روز عاشورا چهار هزار ملک برای نصرت آن حضرت آمده بودند و دیدند حضرت شهید شده است؛ لذا پریشان و غبارآلود به مجاورت آن قبر مطهر مأمور شدند تا حضرت قائم(عجّ) ظهور کنند و از یاران او شوند و با شعار «یا لثارات الحسین» به یاری حضرتش بشتابند. ای پسر شبیب! اگر دوست داری که با ما در درجات عالی بهشت باشی، در غم و حزن ما محزون و در شادی ما شاد باش. بر تو باد دوستی و محبت ما که اگر کسی سنگی را دوست داشته باشد خداوند متعال فردای قیامت او را با همان سنگ محشور می کند”».(عیون اخبار الرضا(ع): ج ۲، ص ۲۶۸- بحارالانوار: ج ۴۴، ص ۲۸۵) و حادثه ی شعب ابی طالبمُحَرَّم‌الحرام
  • ۲مُحَرَّم: روز ورود امام حسین(ع) و یارانش به كربلا(۶۱ه.ق) است كه سرآغاز حماسه هاى عظیم عاشوراست.
  • ۷مُحَرَّم: روز جلوگیرى كردن حرم حسینى(ع) از دستیابى به آب است؛ در این روز دستورى از سوى عبیداللّه بن زیاد براى عمر بن سعد رسید كه بین امام حسین(ع) و یارانش و آب حایل شوند، تا قطره اى از آب فرات ننوشند!
  • ۹مُحَرَّم(تاسوعا): روز تاسوعا، روزى است كه امام حسین(ع) و یارانش را در كربلا محاصره و دشمنان براى جنگ با آن حضرت اجتماع نمودند. پسر مرجانه و عمر بن سعد از زیادى لشكر خویش خوشحال شدند. امام حسین(ع) و اصحابش را در آن روز ضعیف شمردند، و یقین كردند كه براى امام حسین(ع) یاورى نخواهد آمد و مردم عراق وى را كمك نخواهند كرد. در این روز شمر همراه با نامه اى از سوى عبیداللّه بن زیاد خطاب به عمر بن سعد وارد كربلا شد كه بر حسین و یارانش سخت بگیر! تا تسلیم شوند و وادار به بیعت گردند و در صورت امتناع، همه آن ها را به قتل برسان. امام حسین(ع) حاضر به پذیرش ذلّت بیعت با دشمن نشد؛ ولى از آنان خواست كه آن شب را به وى مهلت دهند، تا به عبادت و دعا و نماز بپردازد، و فردا در معركه نبرد با آنان روبه رو خواهد شد.
  • ۱۰مُحَرَّم(عاشورا): روز پرحماسه و فراموش نشدنى تاریخ اسلام؛ روز فداكارى، جانبازى و شهادت امام حسین(ع) و یاران باوفایش، در كربلا(۶۱ه.ق) است.
  • ۱۲مُحَرَّم: روز شهادت امام سجّاد(ع)(بنابر روایتى ۹۴ یا ۹۵ه.ق) است.
  • ۲۵مُحَرَّم: روز شهادت امام سجّاد(ع) است بنابر روایتى.مُحَرَّم‌الحرامشب و روز اول مُحَرَّم به عنوان اول سال قمری دارای نماز و آداب خاصی است که در کتاب شریف مفاتیح الجنان بیان شده است. ماه های تقویم هجری قمری به ترتیب عبارتند از: مُحَرَّم، صفر، ربیع‌الاول، ربیع‌الثانی، جمادی‌الاول، جمادی‌الثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیقعده و ذیحجّه. ۴ماه از این ماه‌ها به ماه‌های حرام مشهور است که عبارتند از: رجب، ذیقعده، ذیحجّه و مُحَرَّم. هم چنین به ماه های شوال، ذیقعده و ذیحجّه ماه های حجّ می گویند. مبدأ ماه‌های قمری و ماه های شمسی، هجرت پیامبر(ص) به مدینه است. اولین ماه قمری مُحَرَّم و آخرین آن ذیحجه است، تعداد روزهای ماه‌های قمری در مجموع ۳۵۴ روز است که حدود ۱۰یا ۱۱روز از تعداد روزهای سال شمسی کمتر است چون در ماههای قمری، یک ماه، ۳۰روز است و ماه دیگر ۲۹روز. هنگام دیدن هلال ماه نو، خواندن دعاهای هلال مستحب است، و از همه بهتر دعای ۴۳صحیفه کامله سجادیه است. اما اگر امکان خواندن این دعا نباشد، بهتر است که ۳بار «الله اکبر» و ۳۰بار«لا اله الا الله» بگوییم و در روز اول هر ماه ۲رکعت نماز بگذاریم و در رکعت اول بعد از حمد ۳۰بار توحید و در رکعت دوم بعد از حمد ۳۰بار «انا انزلنا»(سوره قدر) را بخوانیم و بعد از نماز صدقه بدهیم که موجب سلامتی ما در آن ماه خواهد شد. معانی دیگر:
  • مُحَرَّم، حرام شده، تحريم گرديده، آنچه كه اجرايش گناه باشد، داخل در شهر حرام.
  • مُحرِم، به حريم رونده، داخل ماه حرام شونده، حرام كننده، اِحرام بسته، به كعبه ياهر حريم ديگر وارد شونده، هر كه درحريم و حمايت شخص باشد، ايضاً مُمسِك و خوددار.
  • مَحرَم، حرام، نهي شده، آن چه كه خداوند حرام فرموده(جمع: مَحارِم)، در فارسي به خويشاوندان و افرادي از خانواده كه ازدواج با آن ها حرام است و به كنايه به زوجه و اهل حرم و مجازا به يار هم راز نيز اطلاق مي شود.

«طبری» تاریخ نویس مشهور جهان اسلام می نویسد: «عمر، اصحاب پیامبر را گردهم آورد و گفت: مبدأ تاریخ را چه روزی قرار دهیم؟ امام علی بن‌ابی‌طالب(ع) فرمود: مبدأ تاریخ مسلمانان را باید از روزی قرار داد که پیامبر مهاجرت کرد و سرزمین شرک را ترک نمود». پیشنهاد امام این بود که که ماه ربیع‌الاول به عنوان مبدا تقویم و روز اول ربیع‌الاول یعنی همان روزی که پیامبر(ص) از مکه خارج شدند به عنوان اولین روز تقویم رسمیت یابد. اما متاسفانه از آن جایی که عمر بن خطاب بنایش بر مقابله و تقابل با امام علی(ع) بود اصل پیش نهاد که: «تقویم مسلمانان هجری، یعنی بر اساس هجرت باشد» باشد مورد قبول همگان واقع شد اما عمر بن خطاب بر اساس «رسوم عهد جاهلیت» مبدأ تاریخ را محرم همان سالی قرار می‌دهد که پیامبر(ص) در آن سال هجرت فرمودند که از لحاظ زمانی دو ماه و دوازده روز زودتر از رسیدن پیامبر به مدینه بود.

مُحَرَّممنابع:

  1. خبر
  2. بلاغ
  3. یمنا
  4. رشد
  5. پرسشکده
  6. دارالقرآن كریم
  7. روز شمار تاریخ اسلام، قم، مؤسسه جهانی سبطین(ع)، نوبت چاپ: اول
  8. ماهنامه ره توشه راهيان نور، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، شماره۷۴
  9. تاریخ طبری، ج۳، ص۹۲۶، هدایة الانام الی وقایع الایام، محدث قمی، ص۵۳ و مفاتیح الجنان، ص۵۲۱

باکس شناور "همچنین ببنید"

برگ ریزان

برگ ریزان

و چه زیباست موسم برگ‌ریزان… آن گاه که خش خش برگ‌های زرّین به زیر پای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 + 3 =