چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
سوگ

سوگ

سوگسوگ به‌ اندوه، حزن، رثا، عزا، غم، مصیبت، ماتم،  سوگواری، سوک، سوکواری و پرسه گویند. اقامه سوگ در فقدان و از دست دادن عزیزان و جگرگوشه‌ها واژه‌ایی بسیار آشنا است که پاسخ و عکس‌العملی به‌ از دست دادن فرد یا چیزی که متعلّق به یک گروه خاصّ است، خطاب می‌شود. عوارض سوگ ممکن است به‌ از دست دادن تمرکز یا مشکلات جسمی باشد که‌ ابعاد عاطفی، رفتاری، فلسفی یا اجتماعی دارد. سوگ یکی از عوامل ایجاد غم و اندوه نیز می‌باشد. نتیجه تحریک عواطف و از بخش‌های طبیعی سوگ گریه‌ است که‌ اگر بیش از اندازه باشد موجب مشکلات جسمی و روحی می‌شود. به بیان دیگر سوگ به معنای غم و اندوه شدید در مقابل فقدان ناشی از مرگ یک عزیز، گم کردن یا دزدیده شدن اشیای گران قیمت، از دست دادن عضوی از بدن، اخراج از شغل، طلاق، جدایی  و یا … است. سوگ با علائمی مانند:

  • علائم عاطفی(Feeling): هم چون غم، خشم، احساس گناه، اضطراب، خستگی، کرختی، پریشانی و
  • علائم جسمانی(Physical): احساس فشاردرقفسه سینه، تنگی نفس، ضعف عضلانی، تشنگی دهان و …
  • علائم رفتاری(Emotional and behavioral disorders به اختصار EBD): اختلال در خواب و خوراک، حواس پرتی، بی قراری، آه کشیدن، فراموشی، کناره گیری، دیدن رویای، گریه کردن و …

بروز می نماید و فرد عزادار و سوگوار را دُچار افسردگی، عصبانیت، انزوا، ازدست دادن شور و انگیزه و فعالیت، خشم، احساس بُهت و حیران، توهُّم، احساس گناه، اندیشه های باطل، ترس از جداشدن از دوستان، مردم گریزی، اشتغال ذهنی، شک و ناباوری، نداشتن میل به زندگی می سازد.

عزاپیش گیری از بروز اختلال سوگ: برای هر کسی تجربه سوگ با غم و اندوه همراه‌است. ناراحتی در مقابل مرگ و ترک عزیزان فرآیند بهنجار و طبیعی است که‌اگر از حد طبیعی خارج شود، سبب اختلال می‌شود. با رعایت نکات زیر می‌توان از میزان اندوه کاست و از ابتلا به‌اختلال سوگ پایدار و پیچیده و دیگر اختلالات ناشی از فقدان پیش گیری کرد:

  • کنترل افکار منفی: برای خودداری از تداوم حس گناه و سرزنش خود و کنترل افکار منفی می‌توان از متخصص بهره برد.
  • عزاداری کردن: شرکت در مراسم عزاداری ضمن تخلیه هیجانی، از تنها ماندن داغ‌دیده جلوگیری و باعث آرامش درونیش می‌شود.
  • فاصله گرفتن از موقعیت های تنش‌زا: بی‌توجهی یا دل سوزی نامتناسب و درک نکردن شرایط فرد سوگوار توسط اطرافیان باعث ایجاد تنش برای فرد سوگوار و داغ‌دیده می‌شود.
  • صحبت کردن با نزدیکان: سرکوب کردن هیجانات، از مهم‌ترین ریشه‌های مشکلات روانی پس از سوگ است. افرادی که در بیان احساساتشان ناتوان هستند، بیش تر در معرض بیماری روانی پس از سوگ و عزا قرار می‌گیرند.

عزا: به سوگ، مصیبت، ماتم و اندوه، ماتم، اندوه، تعزیت، زاری، سوکواری و سوک در لغت عزا گویند. صبر بر مصیبت و صبر کردن و در آن استقامت ورزیدن و شکایت کردن و در عرف حال مجازاً به معنی ماتم پرسی است و با لفظ گرفتن و افگندن، هم چنین با لفظ خانه و دار، چون عزاخانه و عزادار به معنی ماتم استعمال نمایند. عزا را در موارد زیر هم به کار می برند:

  1. عزاداری کردن؛ سوگواری
  2. اندوه شدید بر اثر مرگ کسی؛ سوگ؛ ماتم
  3. مترادف و متضاد در زبان فارسی در: پرسه، تعزیت، داغ، سوگ، سوگواری، ماتم، مصیبت & جشن، عروسی
  4. عزاداری بختیاری‌ها: مراسم عزاداری در بین بختیاری‌ها به شکل خاصی برگزار می‌شود که نحوهٔ انجام آن در نقاط مختلف تفاوت هایی نیز با هم دارند.
  5. عزاداران بیل: عزاداران بَیَل مجموعه هشت داستان پیوسته دربارهٔ فلاکت های مدام مردمان روستایی به نام بَیَل است. این کتاب را غلامحسین ساعدی نگاشته‌است و در سال ۱۳۴۳ چاپ شده‌است. منبع الهام ساعدی نقاب مرگ سرخ اثر ادگار آلن پو بوده‌است.(*)

عزاعزاداری و سوگواری یا إقامة المأتم به مراسمی آیینی گفته می‌شود که به یادبود فرد درگذشته و به منظور صبر بر مصیبت وارد شده برگزار می‌شود. سوگواری در کشورهای مختلف بر اساس آداب و سنت‌های مردمان آن ها متفاوت است. متضاد سوگواری؛ جشن، عروسی، سرور و عیش است. از احکام عزاداری و سوگواری در باب های طهارت ، تجارت ، وقف و وصیت سخن گفته‌اند.[۱][۲][۳] عزاداری در اقوام و ملل گوناگون سابقه طولانی دارد.[۴] در دره زرافشان در حوالی سمرقند، نقش‌برجسته‌ای مربوط به دهه‌های پیش از میلاد وجود دارد که مجلس عزاداری‌ای را برای سیاوش نمایش می‌دهد. صورت اوستایی اسم سیاوش، سیاورشن است که به معنای دارنده اسب سیاه است. اسم اسب او شبرگ یا شبدیز است و شاید بتوان گفت سیاه پوشیدن افراد در مراسم عزاداری او به این دلیل بوده باشد. در غرب با این که رنگ مشکی رنگ اصلی لباس‌های عزاداران است، سابق براین رنگ‌های دیگری نیز پذیرفته شده بوده است، مانند رنگ‌های بنفش(از استخودوسی تا ارغوانی)، خاکستری و سفید. در دربار فرانسه، ملکه در مراسم درگذشت همسرش، رنگ سپید و پادشاه رنگ بنفش می‌پوشیده است. در دوران حکومت جرج اول تا چهارم و دوران ویکتوریایی در انگلستان، جواهراتی مخصوص عزا وجود داشت که عموما از شبق سیاه و گاهی اوقات نیز از موی عزیز از دست رفته به دست می‌آمد. امروزه در کشور ما مراسم عزاداری با شکوه هر چه بیشتر برگزار می‌شود! به نظر می‌رسد مدی به‌‌عنوان مد پوشش در عزاداری‌ها در حال رواج در میان افراد به خصوص افراد متموّل جامعه است. شاید برای‌تان جالب باشد بدانید که یکی از گران قیمت‌ترین آرایش‌ها در آرایشگاه‌ها، آرایش سوم، شب هفت و … است!! گاهی برخی از مجالس عزا، بیشتر شبیه یک سالن مد است تا مراسم ختم یک عزیز. اما به نظر ما هر چقدر یک مراسم ختم، ساده‌تر و بی‌تکلّف‌تر باشد ارزش بیشتری خواهد داشت و به اسبابی برای خنده و تمسخر میهمانان تبدیل نخواهد شد.[۵] مراسم عزاداری در سراسر جهان دارای ریشه‌های مشترک بوده ولی رسوم و آیین‌ها بسته به زمان، مکان و فرهنگ متفاوت است.[۳] در بسیاری از مناطق ایران رسم بر این است که دوستان و اقوام فرد درگذشته پس از تدفین وی به منزل صاحبان عزا رفته و با خواندن نماز میت به وی تسلیت می‌گویند. سپس در مجالس متعدد، مانند؛ سوم، شب هفت، چهلم و سال وی شرکت کرده و با خواندن سوره فاتحه‌الکتاب برای روح مرده طلب مغفرت می‌نمایند. تسلیت به بازماندگان با گفتن جملاتی نظیر: «تسلیت عرض می‌کنم» و «خداوند رحمت کند» صورت می‌گیرد.[۶] گاهی دعوت از آشنایان برای شرکت در مراسم عزاداری به وسیله چاپ آگهی فوت و ترحیم صورت می‌گیرد. در این‌صورت، چاپ آگهی ترحیم، یکی از اولین اقداماتی است که پس از مرگ متوفی و توسط خانواده و دوستان وی صورت می‌پذیرد.[۷] گاهی برگزاری مراسم عزاداری جزئی از فرهنگ یک قوم می‌شود. عزاداری برای سیاوش نه تنها هزاران سال است که‌ادامه دارد، بلکه منشاء خلق یکی از قدیمی‌ترین نمایشنامه‌های تاریخ بشر بوده و بر عزاداری تاریخی و مهم دیگری هم چون عاشورا نیز تأثیر گذاشته‌است.[۸][۹][۱۰]

غم حسین(ع)غم حسین(ع)
اصلاً حسين، جنس غمش فرق مي‌كند
اين راه عشق، پيچ و خمش فرق مي‌كند!
اين جا گدا هميشه طلب كار مي‌شود
اين جا كه آمدي كرمش فرق مي‌كند!
شاعر شدم براي سرودن برايشان
اين خانواده محتشمش فرق مي‌كند!
صد مرده زنده مي‌شود از ذكر يا حسين
عيساي خانواده دمش فرق مي‌كند!
از نوع ويژگي دعا زير قبه‌اش
معلوم مي‌شود حرمش فرق مي‌كند!
تنها نه اين كه جنس غمش، جنس ماتمش
حتّي سياهي علمش فرق مي‌كند!
با پاي نيزه روي زمين راه مي‌رود
خورشيد كاروان قدمش فرق مي‌كند!
من از “حسينُ منّي” پيغمبر خدا
فهميده‌ام حسين همه‌اش فرق مي‌كند!
(علی زمانیان)

آثار گریه بر امام حسین(ع): ذَٰلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ؛ اين است[فرايض خدا] و هر كس شعاير خدا را بزرگ دارد در حقيقت، آن[حاكى‌] از پاكى دلهاست.(حج- ۳۲) از اعمالی که شعائر و نشانه‌ها و زمینه‌های تقوا و رشد معنوی ور وحی را فراهم می‌کند، عزاداری و سوگواری و ماتم و نوحه‌سرایی و مرثیه‌خوانی و ناله و زاری و گریه کردن برای امام حسین(ع) است. در روایات اهل بیت(ع) پاداش‌های عظیمی برای گریه‌کنندگان بر مصائب امام حسین(ع) ذکر شده است که در یک حدیث امام صادق(ع) می‌فرماید: کسی که یادی از امام حسین(ع) نزدش بشود و از چشمش به مقدار بال مگسی اشک خارج شود، اجر او بر خداست و حق تعالی به کمتر از بهشت برای او راضی نیست. در این روایت به صراحت بیان شده که اگر مقدار اشک انسان برای امام حسین(ع) آن قدر کم باشد که حتی به اندازه یک بال مگسی باشد، آن قدر نزد خدای متعال ارزشمند است که پاداش آن چیزی کمتر از بهشت نمی‌تواند باشد. البته در این جا این مقدار گریه باید با پشتوانه معرفتی همراه باشد و با سایر اعمال و رفتارهای معنوی، عبادی و دینی تطابق داشته باشد. هرچند آثار مثبت گریه در پالایش و تکامل روح انسان قابل انکار نیست، ولی چنین تحلیلی هرگز نمی‌تواند دلیل اصلی این همه تاکید و سفارش ائمه(ع) برای گریستن بر امام حسین(ع) و وعده ثواب‌های فراوان آن باشد. آری ارزش و مقام والای امام حسین(ع) در درگاه الهی محبان این حضرت را نیز به سعادت می‌رساند، به طوری که حتی با گریه برای امام حسین(ع) می‌توان از گناهان رها شد و بهشت را به ارمغان آورد. بنابراین از این منظر می‌توان ایام محرم و اشک بر مصائب امام حسین(ع) را فرصتی برای تهذیب نفس دانست؛ زیرا به واسطه این اشک بسیاری از حجاب‌هایی که به واسطه گناهان کوچک و بزرگ در اطراف قلب انسان ایجاد شده است پس زده می‌شود و زمینه را برای دریافت هدایت‌های الهی و تبعیت از سیره پیامبر(ص) و امامان(ع) را فراهم می‌آورد. آیت‌الله جوادی آملی در این زمینه می‌نویسد: اشک ریختن بر مصیبت امام حسین(ع)، آثار فراوانی دارد، از جمله این که محبّت اهل بیت(ع) در قلب شیعیان حضور پیدا می‌کند؛ آن گاه دوست امامان(ع) هرگز فکر و راه و روش آنان را رها نمی‌کند؛ زیرا رهبری جوارح به دست جان و دل است و زمامداری قلب را محبت به عهده می‌گیرد و دل دوستان امام حسین(ع) جوارح را به صوب صراط مستقیم رهنمود می‌شود. خود آن بزرگوار نیز به این اصل کلی سفارش کردند که هر حادثه تلخی پیش‌آمد کرد، آن را بهانه کنید و برای من اشک بریزید: «شیعتی مَهْما شَرِبْتُم ماءِ عَذْبٍ فاذکرونی؛ شیعیان من! هنگامی که آب گوارا نوشیدید، مرا یاد کنید. اَوْ سَمِعْتُم بِغَـــــریبٍ اَوْ شَهیدٍ فَانْدُبُونی؛ و یا هرگاه داستان غریب یا شهیدی را شنیدی، برای مظلومیت من گریه و ندبه کنید. فـَاَنا السِّبْطُ الَّذی مِنْ غَیْرِ جُــرْمٍ قَتِلُونی؛ من، نواده[پیامبر] هستم که مرا بی گناه کشتند.»(مستدرک الوسائل، ج۱۷، ص۲۶) »؛ زیرا اگر امام حسین(ع) به خلافت می‌رسید، دیگر غریب یا شهیدی وجود نداشت.بنابراین، اصل کلی این است که هر حادثه تلخ و ناگواری را باید بهانه کرد و برای سالار شهیدان اشک ریخت؛ نه آن که افراد داغدیده برای تسکین عواطف و احساسات خود آن حضرت را بهانه کنند و برای التیام زخم خویش اشک بریزند و ندبه نمایند و بین این دو گونه عزاداری فرق وافر است؛ زیرا محصول یکی تعزیت برای امام حسین(ع) است و نتیجه دیگری تسلیت برای خود؛ هرچند ممکن است بهانه قرار دادن واقعه جان سوز کربلا هم بی‌اثر نباشد.(شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی، آیت‌الله جوادی آملی، ص ۲۳۳)

 مُحَرَّمعزای مُحَرَّم: سوگواری مُحَرَّم عزاداری ها و یادبودهایی است که به مناسبت شهادت امام حسین(ع) و جمعی از یارانش که در واقعه کربلا روی داد، انجام می شود. این نبرد در سال ۶۱ه.ق در صحرای کربلا اتفاق افتاد. سوگواری برای شهادت امام حسین(ع) مختص ماه مُحَرَّم نمی شود و در دیگر روزهای سال نیز با توجه به فرهنگ و رسم هر منطقه‌انجام می شود. سوگواری برای امام حسین(ع) و دیگر یارانش از روز نخست مُحَرَّم آغاز می شود و در ظهر عاشورا به‌اوج می رسد. در غروب و شامگاه عاشورا، این سوگواری تحت عنوان مراسم شام غریبان ادامه پیدا می کند. در ۱۲مُحَرَّم نیز مراسمی با نام «سوم امام حسین(ع)» انجام می شود. این نوع مراسم در ۱۶مُحَرَّم با نام «هفتم امام حسین(ع)» و ۲۰صفر با نام «اربعین» ادامه پیدا می کند. مراسم سوگواری امام حسین(ع) از دیدگاه برخی مسلمان ها اهمیت بسیاری دارد و انجام آن عبادت است. سوگواری مُحَرَّم در جاهای مختلف به صورت های گوناگون انجام می شود. سوگواری مُحَرَّم علاوه بر ابعاد مذهبی، ابعاد سیاسی و اجتماعی نیز دارد. سوگواری امام حسین(ع) در ماه مُحَرَّم همواره به صورت خودجوش بوده‌است و حکومت ها دخالتی در راه‌اندازی دسته های عزادار و برپایی مجالس سوگواری نداشته‌اند. ابن اثیر در الکامل فی التاریخ، دربارهٔ نخستین سوگواری رسمی-اجتماعی در رویدادهای سال ۳۵۲ق نوشته‌است که معزالدوله دیلمی در بغداد دستور داد که «مردم در روز عاشورا دکان هایشان را ببندند، خرید و فروش در بازارها را لغو کنند، زاری کنند، گنبدها و مزارها را آماده سازند، زنان موهایشان را چاک کنند و سر روی را سیاه پوش کنند… و این نخستین روزی بود که برای امام حسین(ع) زاری شد.» شام غریبان، در ادبیات و مرثیه‌های پارسی‌زبان‌ به غروب آفتاب روز عاشورا و سوگواری این شب گفته می‌شود. نوحه‌های این مراسم یادآور آوارگی اهل بیت امام حسین(ع) و اسیران و کودکان بازمانده‌از واقعه کربلا است که در غروب عاشورا، بی‌پناه در تاریکی شب، در بیابان کربلا به سر می‌بردند. بعضی رسوم خاصّ، مانند روشن‌کردن شمع یا نشستن در تاریکی، باعث تفاوت عزاداری این شب با دیگر شب‌های مُحَرَّم می‌شود.(**)

در سوگ محرمدر سوگ مُحَرَّم
چشم های خود ز اشگ ها تر کنید،

آه سوزان، ناله ها دارید آن را سر کنید،

قصّه غم های آل الله را در نینوا،

از دل ماه مُحَرَّم جسته و احیا کنید،

آمده ماه مُحَرَّم ماه سوگ و ماه حزن،

تکیه های سوگ مولا را ز نو بر پا کنید.(هوشنگ مینایی)

بنیان گذار عزاداری: پایه‌گذار عزاداری برای شهیدان واقعه عاشورا که نوعی عمل مذهبی تلقی می‌شود، توسط مختار ثقفی پایه‌گذاری شده و تا به‌امروز ادامه یافته‌است. بر پایی مجالس عزا در مصائب ائمه(ع)؛ به ویژه مصائب وارد بر سید الشّهداء، امام حسین(ع)؛ به خصوص در روز عاشورا و شرکت در آن مجالس، مستحب مؤکد است. چنان که گریستن در مصائب آنان و نیز گریاندن دیگران با خواندن اشعار و بازگو کردن مصائب آن بزرگواران، مستحب مؤکّد و دارای پاداش بی شمار و بسیار است. در احادیث متعدد و روایت های فراوانی ثواب گریستن و گریاندن بر مصائب ائمه(ع) بهشت دانسته شده‌است.[۱۱] گاهی نیز مراسم عزاداری جنبه سیاسی به خود گرفته و کارکردی به کلی متفاوت می‌یابد. قیام ۱۵خرداد ۱۳۴۲ با واقعه مدرسه فیضیه قم در یک مجلس عزاداری آغاز گردید.[۱۲] مراسم بیست و یکمین سالگرد درگذشت امام خمینی(ره) در ۱۳۸۹تهران نمونه دیگری از غلبه سیاست بر جنبه سوگواری مراسم است.[۱۳]

لباس مخصوص عزا

لباس:  پوشیدن لباس مخصوص عزا، یکی از روش‌های عزاداری است. به نظر شما چرا ما لباس عزاداری می‌پوشیم؟ مطمئنا اولین جوابی که به ذهن‌تان می‌آید این است که تا غم و اندوه خود را در از دست دادن یک عزیز به نمایش بگذاریم. اگرچه پوشیدن لباس سیاه به عنوان لباس عزا بسیار متداول است،[۱۴] ولی لباس‌های دیگری نیز برای عزاداری مورد استفاده قرار می‌گیرند. این پاسخ شما، دقیقا پاسخ بسیاری از افراد در دنیا نیز خواهد بود. چون بسیاری از افراد در دنیا در هنگام به سوگ نشستن یک عزیز رنگ مشکی می پوشند که نمادی از غم و عزاداری است. اما در بسیاری از فرهنگ‌ها وضع به‌گونه دیگری است. مثلا در آیین بودایی از آن جا که مرگ را یک تولد دوباره و وسیله‌ای برای آزادی روح می‌دانند، هرگونه عزاداری یا اندوه در مرگ یک عزیز گناهی نابخشودنی است. لذا در بخش‌هایی از اروپا و در سده‌های میانی لباس رسمی عزاداری سفید بوده‌است. با این حال، رسم پوشیدن لباس تیره و به خصوص لباس سیاه، به پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد. لباس عزا می‌تواند شامل؛ لباس کامل، کلاه، عینک و دستکش باشد. در برخی از نقاط جهان خصوصاً اروپا، زنان بیوه برای مابقی عمر خود فقط نوع خاصی از لباس می‌پوشند.[۱۵] امّا ما با سیاه‌پوشی خویش در عاشورا اعلام می داریم كه در منطق ما، بی امام حسین(ع) بودن، جامعه تاریک و جهان بی‌فروغ است. امروزه تظاهر به غمگین بودن و نقش و کارکرد نمایشی مراسم عزاداری چنان اهمیت یافته‌است که برخی برای غمگین نشان داده شدن، مجبور به‌انجام آرایش مخصوص عزا می‌شوند. اگرچه آرایشگاه‌ها رسماً آرایش عزا نمی‌کنند، ولی مشتریان خاص خود را نیز دارند. نحوه آرایش فرد عزادار در مجالس گوناگون تفاوت می‌کند. برای مثال برای مجلس سوم، آرایش باید فرد را پریشان‌تر نشان دهد و به همین دلیل مدل موهای باز توصیه شده‌است. در عوض در مجالس هفت یا چهلم موهای بسته و رنگ پریده توصیه می‌شود. آرایش و گریم افراد برای عزا از گران قیمت‌ترین گریم‌ها است.[۱۶] 

 سوگشمع: در اكثر مراسم روحانی، دینی، عرفانی، سوگواری و … از شمع استفاده می شود. استفاده‌از شمع باعث رفع افسردگی می شود. با روشن‌کردن شمع و نشستن در تاریکی، می‌توان به قدرت شمع در سوگواری ها پی برد. راز قدرت شمع در این است كه چهار عنصر اصلی هستی را یك جا در خود جمع كرده‌است. در موم شمع عنصر خاك و زمین نهفته‌است. در شعله شمع آتش و در دود شمع عنصر هواست و موم ذوب شده آن نشان گر عنصر آب است. بنابراین شمع با ظاهری ساده و اندازه‌ای كوچك قدرتی غیر قابل تصور برای ارتباط با شعور باطنی هستی دارد. شمع با سوختنش، با ذوب شدن مومش و با برخاستن دودش در خواست شما را تا عرش بالا می برد و تمام نیروهای الهی و ملكوتی را برای تحقق بخشیدن تجسم ذهنی شما بسیج می كند. شمع نشان دهنده نور حقیقت و خرد است. با هر شمع فقط در یك مراسم بگذارید تا شمع خود به خود بسوزد و تمام شود.

گُل: در عزاداری و همدردی با فرد داغدار از گل های رُز سپید و یا زرد برای ابراز همدردی مورد استفاده قرار می‌گیرند که پیام تسلیت را در کارتی مشکی رنگ به نماد عزاداری و همدردی روی آن قرار می دهند.

نماد عزاداری و همدردی

توضیحات:

(*) . عزا: [ ع َ ] (ع اِ) ماتم. مصیبت. تعزیت. زاری. سوکواری. سوک.(ناظم الاطباء) صبر بر مصیبت و صبر کردن و در آن استقامت ورزیدن و شکایت کردن، و در عرف حال مجازاً به معنی ماتم پرسی.(غیاث اللغات) و با لفظ گرفتن و افگندن بمعنی ماتم استعمال نمایند و هم چنین با لفظ خانه و دار، چون عزاخانه و عزادار.(فرهنگ واژه‌های فارسی سره) سوگ، مصیبت، ماتم و اندوه، ماتم، اندوه(لغت نامه دهخدا) عزا: (عَ) [ ع. عزاء] ۱ – (مص ل.) شکیبایی کردن. ۲ – (اِمص.) صبر و شکیبایی ، شکیبایی در مصیبت. ۳ – سوگواری. ۴ – (اِ.) در فارسی به معنای سوگ، ماتم.(فرهنگ معین) عزا: ۱. اندوه شدید بر اثر مرگ کسی؛ سوگ؛ ماتم و ۲. (اسم مصدر) عزاداری کردن؛ سوگواری.(فرهنگ عمید) مترادف و متضاد زبان فارسی عزا: پرسه، تعزیت، داغ، سوگ، سوگواری، ماتم، مصیبت & جشن، عروسی. عزا: ‎ – ۱ (مصدر) شکيبايي کردن. ‎ – ۲ (اسم) شکيبايي در مصيبت. ‎ – ۳ سوگواري تعزيت. ‎ – ۴ (اسم) سوگ ماتم.(فرهنگ فارسی هوشیار) این واژه‌، ممکن است به یکی از نوشتارهای زیر اشاره داشته باشد:

  • عزاداری بختیاری‌ها: مراسم عزاداری در بین بختیاری‌ها به شکل خاصّی برگزار می‌شود که نحوهٔ انجام آن در نقاط مختلف تفاوت هایی نیز با هم دارند.
  • عزالدوله بختیار: بختیار دیلمی(فرمانروایی از ۳۵۶ه‍.ق/۹۶۷م تا ۳۶۷ه‍.ق/۹۷۸م) ملقب به عزالدوله و مُکَنّی به‌ابومنصور، فرزند معزالدوله دیلمی از فرمانروایان آل بویه عراق بوده‌است.
  • عزازیل: عزازیل(عبری: עזאזל،(تلفظ:عزازل)، آرامی: רמשנאל، عربی: عزازل(تلفظ:عزازیل) یک شخصیت در اساطیر عبری است که‌اولین بار در عهد عتیق ظاهر شد.
  • عزاداران بیل: عزاداران بَیَل مجموعه ۸داستان پیوسته دربارهٔ فلاکت های مدام مردمان روستایی به نام بَیَل است. این کتاب را غلامحسین ساعدی نگاشته‌است و در ۱۳۴۳چاپ شده‌است.(ویکی پدیا فارسی)

ما و حسین(ع)

(**) . «سوک»: (اِ) مصیبت.(فرهنگ اسدی) ماتم. تعزیت. مصیبت.(اوبهی) (اِ.) ۱ – مصیبت. ۲ – غم، اندوه.(یادداشت به خط مؤلف) (سُ) (اِ.) خارهای نازک و دراز که بر خوشه گندم یا جو می روید. خار خوشۀ گندم؛ سیخ‌های نازک و دراز که در خوشه جو یا گندم می‌روید؛ داسه: اندام دشمنان تو از تیر ناوکی/مانند سوک خوشهٴ جو باد آژده.(شاکر: شاعران بی‌دیوان: ۴۹) ابزاری که با آن نمونه ی محصول غلات را از کیسه در آورند. ۱نام تپه‌ای در لفور سوادکوه ۲نوک و تیغه ی خیش – لبه ی تیز … . «سوگ»: (اِ) مصیبت. غم. ماتم. اندوه.(برهان و جهانگیری) ماتم.(غیاث) غم و ماتم به خلاف سور.(آنندراج) زمانی برق پرخنده زمانی رعد پرناله//چنان مادر ابر سوگ عروس سیزده ساله.(رودکی) در ترکیب شام غریبان، معانی واژه غریب، دور افتاده‌از وطن است و گاهی برای کسی که بی یار و یاور مانده‌است نیز از واژه غریب استفاده می‌شود. شام غریبان نیز به معنای شب ِ مردم غریب و دورافتاده‌از یار و دیار آمده‌است. در اصطلاح و در مرثیه‌های پارسی زبان‌، به غروب آفتاب روز عاشورا و سوگواریِ شبانه‌این شب گفته می‌شود. در غروب روز عاشورا برگزار می‌گردد. سوزاندن خیمه‌های اهل بیت حسین بن علی و به اسارت گرفتن اهل بیت توسط لشکر یزید بن معاویه درون مایهٔ این مراسم است. «سوگ» [روان‌شناسی] هم‌ارزِ «grief»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر ششم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۸۵-۶(ذیل سرواژهٔ سوگ)

پانویس:

  1. «عزا». لغتنامه دهخدا.
  2. «عزاداری چیست». سایت تخصصی امام حسین.
  3. Wikipedia, the free encyclopediaMourning
  4. «عزاداری». تبیان.
  5. «تاریخ». روزنامه‌اعتماد.
  6. «فرهنگ عامه». پایگاه‌اطلاع رسانی شهرستان گناباد.
  7. «بررسی اعلامیه‌های مرگ(با مطالعه در ۵شهر ایران)». سایت انسان‌شناسی و فرهنگ.
  8. «حکایت سیاوش گمشده‌انسان‌ها». آفتاب.
  9. «تورهای عاشورا در ابیانه و یزد برگزار می‌شود». خبرگزاری میراث فرهنگی.
  10. «نمایش ایران قبل از اسلام». تبیان.
  11. «پیشینه عزاداری امام حسین(ع)»، سایت موعود و وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۵۰۰، فرهنگ فقه مطابق مذهب ائمه(ع)، ج۵، ص، برگرفته‌از مقاله«عزاداری».
  12. «فاجعه مدرسه فیضیه». دانشنامه رشد.
  13. «سخنرانی سیدحسن ناتمام ماند». جهان نیوز.
  14. «فلسفه لباس سیاه در عزاداری». مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.
  15. «لباس جدید برای عزاداری». خبرگزاری البرز.
  16. «مدل جدید گریم و آرایش مجالس سوگواری». خبرگزاری رهوا.

منابع:

  1. آبادیس
  2. عزاداری
  3. ویکی پدیا
  4. پزشک خوب
  5. ویکی شیعه
  6. آداب عزاداری
  7. لباس عزاداری
  8. فلسفهٴ عزاداری
  9. ما و امام حسین(ع)
  10. بایدها و نبایدهای عزاداری
  11. برکات حضور در مجالس عزاداری
  12. عمید، حسن، فرهنگ عمید، تهران، شهرازاد، چ۲، ۱۳۸۹ش.
  13. در عزاداری ها برای جلب توجه عوام، دروغ تحویل مردم ندهید
  14. مهرور، زکریا؛ بررسی داستان امروز(از دیدگاه سبک و ساختار) تهران: نشرتیرگان، چ۲، ۱۳۸۱.
  15. قمی، عباس، در کربلا چه گذشت؟(ترجمه نفس المهموم)، ترجمه شیخ محمدباقر کمره‌ای، چ۳، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۷۲ش.

باکس شناور "همچنین ببنید"

اقوام

ایران کشوری است که از اقوام گوناگونی تشکیل شده است.(۱) در زیر به برخی از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 5 =