دوشنبه , ۳۰ مهر ۱۳۹۷
خاورمیانه

خاورمیانه

خاورمیانهخاورمیانه(Middle East)  واژه ایی است که نخستین بار در ۱۹۰۲م. توسط «آلفرد تایر ماهان» آمریکایی برای توصیف منطقه بین خاور دور و نزدیک به کار رفت. خاورمیانه یا الشرق الأوسط، منطقه ايست از آسياي جنوب غربي که در غرب پاکستان و هندوستان واقع شده و منطقه‌ای استراتژیک از نظر جغرافیایی و انرژی است، به طوری که ۵۶٫۶درصد از نفت کره زمین در این منطقه وجود دارد. این ناحیه گروه‌های فرهنگی و نژادی گوناگونی از قبیل فرهنگ‌های؛ ایرانی، عربی، بربرها، ترکی، کردی، یهودی و آسوری را در خود جای داده‌است. زبان‌های اصلی این منطقه فارسی، عربی، ترکی، کردی، عبری و آسوری است. بسیاری از تعریف‌ها در کتاب های مرجع و در اصطلاح عامیانه «خاورمیانه» را ناحیه‌ای در جنوب غربی آسیا و دربرگیرندهٔ کشورهای بین ایران و مصر معرفی می‌کنند. این منطقه در غرب آسیا و شمال شرق آفریقا است. گهواره‌ ای از اولین تمدن‌ها در جهان است. سر زمینی که در آن چهار دین: زرتشت، مسیحیت، یهودیت و اسلام به وجود آمده، و زادگاه بیش تر پیامبران بوده و یکی از مذهبی‌ترین مناطق در جهان است. در این منطقه، تعداد زیادی مکان‌های مذهبی جای گرفته‌اند. در حال حاضر، این محدوده در کشاکش نا آرامی‌های سیاسی و انقلاب قرار دارد. این که ایران را جزو خاورمیانه بدانیم بحث برانگیز است و عده‌ای آن را جزو جنوب آسیا یا آسیای مرکزی می‌دانند. ایران و افغانستان را گاهی به عنوان بخشی از خاورمیانه در نظر می‌گیرند ولی بعضی اوقات به عنوان بخشی از آسیای میانه در نظر گرفته می‌شوند. اصطلاح خاورمیانه به علت این که از قاره اروپا به آن نگریسته می شد، نه خاور نزدیک به حساب می آمد و نه خاور دور. گر چه امروزه منظور از خاورمیانه منطقه ای وسیع تر از آن چه که ماهان در نظر داشت می باشد ولی اهمیت و تأثیرات ژئواستراتژیکی این اصطلاح هم چنان باقی است. خاورمیانه از نظر سیاسی- امنیتی هم برای مردم منطقه و هم برای کشورهای دیگر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زبیگنیو برژینسکی تئوریسین برجسته سیاست خارجی آمریکا پیرامون خاورمیانه می گوید: این منطقه شبیه “زه کمانی” است که تا انتها کشیده شده و آماده است تیری کشنده به سوی جهان پرتاب کند. از شاخ آفریقا تا افغانستان و از ایران تا خاورنزدیک زه این کمان است. این “زه” کانون رقابت سنگین ابرقدرت ها است و کانون پیرامونی آن نیز هر لحظه ممکن است مشتعل شود و جهان را به هیجان درآورد. دایرةالمعارف جدید بریتانیکا، خاورمیانه را با تفصیل بیش تری تعریف می‌کند: «خاورمیانه سرزمینی است که در اطراف سواحل جنوبی و شرقی دریای مدیترانه کشیده شده و از مراکش تا شبه جزیره عربستان و ایران و گاهی نیز تا فراتر از آن امتداد یافته است. بخش مرکزی این ناحیه کلی، پیش از این خاور نزدیک خوانده می‌شده است. نامی که پاره‌ای از جغرافیدانان و تاریخ نگاران جدید غربی به این منطقه داده اند که بیشتر تمایل داشتند شرق را به سه منطقه “خاور نزدیک” به نزدیک ترین منطقه به اروپا که از دریای مدیترانه تا خلیج فارس، خاورمیانه که از خلیج فارس تا جنوب شرق آسیا امتداد می‌یافت و “خاور دور” که به مناطق ساحلی اقیانوس آرام اطلاق می‌شد، تقسیم کنند. خاورمیانه تقریبا تمام کشورهای شرق حوزه مدیترانه مانند ترکیه، سوریه، لبنان، فلسطین، اسراییل، مصر و کشورهای شبه جزیره عربستان(عربستان، کویت، امارات متحده و عمان) به اضافه کشورهای ایران، افغانستان و حتی پاکستان و در قاره آفریقا کشورهای سودان و بخشی از لیبی را شامل می‌شود. کشورهای غرب آسیا عبارتند از: ایران، عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، عمان، عراق، بحرین، یمن، فلسطین اشغالى، اردن، سوریه، لبنان، کویت، مصر. در برخی تقسیم‌بندی‌ها کشورهای زیر هم جزو این منطقه به حساب آورده می‌شوند: لیبی، موریتانی، الجزایر، سودان، تونس و مغرب (مراکش)

بحرین: کشوری کوچک و جزیره‌ایی(کوچک‌ترین امیرنشین خلیج فارس)، بازدیدکنندگانی که از کشورهای حاشیه می‌آیند به آن زمین بازی می‌گویند.
مصر:  مصر آثار باستانی بسیاری همچون اهرام ثلاثه دارد
ایران: کشوری که حتما باید آن را دید، پر از مکان‌های تاریخی و جاذبه‌های گردشگری، طبیعت در اینجا رنگارنگ است از بیابان در جنوب و مرکز گرفته تا جنگل مرطوب زیبا در کنار دریای کاسپین. این کشور از نظر قومی و فرهنگی بسیار متنوع بوده و زمانی مرکز استقرار بعضی از امپراتوری‌های بزرگ جهان بوده است.
عراق: مهد تمدن، هم اکنون به دلیل جنگ برای مسافرت خطرناک است
فلسطین اشغالی: با مکان‌های مقدّس بسیار و زادگاه یهودیت و مسیحیت،
اردن: کشوری که بیابان‌های وسیعی دارد
کویت:  این کشور زمانی توسط عراق اشغال شده بود
لبنان: کشوری کوچک که از نظر فرهنگی، مذهبی و سیاسی بسیار متنوع است
عمان
فلسطین: کرانه باختری دارای آثار باستانی بسیاری است
قطر
عربستان سعودی
سوریه
ترکیه
امارات متحده عربی
یمن

شهرها:

  • استانبول: تنها شهر بزرگ متصل به دو قاره آسیا و اروپا
  • تهران: کلان شهری شلوغ با ۱۴میلیون نفر جمعیت، دارای موزه‌های بزرگ، پارک‌ها، رستوران‌ها و مردمی گرم و مهمان نواز که به شهری جهانی تبدیل شده‌است.
  • امان: تجربه یک تغییر عظیم از یک روستای خواب آلود آرام به یک کلان شهر شلوغ
  • اورشلیم یا بیت المقدس: شهرمقدس ادیان ابراهیمی که میراث جهانی یونسکو را درخود جای داده و محل نزاع یهودیان، مسیحیان و مسلمانان است.
  • بغداد: پایتخت امپراطوری ایران در زمان ساسانیان. در حال حاضر از خطرناک‌ترین شهرها کره زمین است.
  • بیروت: مرکز تجاری و مالی لبنان
  • دبی: مدرن و مترقی‌ترین شهر امارات متحده عربی است، که در حال توسعه با سرعتی باور نکردنی است.
  • دمشق: جزو قدیمی‌ترین شهرهای جهان است.
  • مکه: مقدس‌ترین شهر مسلمانان که هرساله مراسم حجّ در آن برگزار می‌شود. ورود به این شهر برای افراد غیر مسلمان ممنوع است.
  • خاورمیانه بزرگ: خاورمیانه بزرگ یک اصطلاح سیاسی است که توسط دولت بوش ابداع گردید. هر چند در سند طرح خاورمیانه بزرگ به طور روشنی بیان نشده است که منطقه “خاورمیانه بزرگ” شامل چه کشورهایی می شود، ولی چنین به نظر می رسد که از دیدگاه طراحان، خاورمیانه بزرگ از مغرب در آفریقای شمالی و شاخ آفریقا به سمت کشورهای عربی، ترکیه، ایران، افغانستان و جمهوری های شوروی سابق در قفقاز و آسیای مرکزی امتداد و گسترش یافته و پاکستان، بنگلادش و سرزمین های دیگر را تا مرزهای چین در بر می گیرد. به این ترتیب، خاورمیانه بزرگ شامل کشورهای متعددی می شود که دارای ساختارهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بسیار متفاوت هستند اما نظریه پردازان آمریکایی با کاربرد این اصطلاح به دنبال نقطه اشتراکی در میان همه کشورهای مذکور هستند. انتخاب اصطلاح “خاورمیانه ی بزرگ” از جانب استراتژیست های آمریکایی، برای در برگرفتن کلیه ی کشورهایی است که در تحولات جهان اسلام تأثیر گذار می باشند. بنابراین در تعیین حدود خاورمیانه بزرگ توسط نظریه پردازان راهبردی ایالات متحده و احتمالاً با مشورت اسرائیل، از کشورهای شمال آفریقا مانند مراکش و الجزایر تا کشورهای آسیای میانه مانند ازبکستان و تاجیکستان و دیگر کشورهای منطقه مانند افغانستان و پاکستان و حتی بنگلادش و اندونزی نام برده می شود. از دیدگاه این نظریه پردازان، موضوعی که در حوزه این کشورها تهدید اصلی علیه امنیت و بقای اسرائیل و تثبیت هژمونی ایالات متحده در قرن ۲۱محسوب می شود، سلاح های کشتار جمعی نیست، بلکه رفتار جدید مسلمانان ناشی از تحول بنیادین فرهنگ و اعتقاد سیاسی آنان است. می توان اینگونه استنباط نمود که به موازات فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و یکه تازی ایالات متحده در عرصه بین المللی لزوم تسلط بر بخشی از دنیا که شاهرگ حیاتی انرژی جهان به شمار می رود سیاست مداران آمریکایی را بر آن داشت تا تعریفی نو از خاورمیانه ارائه دهند.

منابع:

  1. ویکی‌سفر
  2. فارس نیوز
  3. تاریخ خاورمیانه
  4. همشهری‌ آنلاین

باکس شناور "همچنین ببنید"

خیمه‌گاه

سُرادِق

سُرادِق(Wigwam) مُعرَب سراپرده است. خیمه‌؛ چادر، خرگاه، خیمه‌گاه، سراپرده و یا شامیانه، سايبانی(چادری) بزرگ است …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 3 =