یکشنبه , ۲۵ آذر ۱۳۹۷

سوماسرا

در میان زیبایی های گیلان منطقه سوماسرا، پایگاه مبارزه میرزا کوچک خان جنگلی ناشناخته مانده است. نام سوماسرا یا صومعه سرا می تواند برگرفته از عارف بزرگ قرن ۵هجری، شیخ عبدالله صومعی باشد. ویژگی منحصر به فرد این شهر، تالاب بکر و دست نخورده آن است که موجب پدیدار شدن اکوسیستمی خاصّ با پرندگانی زیبا در این تالاب گمنام شده است. تالاب صومعه سرا خود از چند بخش دیگر به نام های؛ تالاب سلکه، تالاب سیاه کشیم و سرخان کل تشکیل می شود. این مجموعه از تالاب های صومعه سرا علاوه بر این که به جهت زیبایی منحصر به فردش، خود در طول سال و به خصوص در بهار و تابستان پذیرای میهمانان و محلّی است، مناسب برای ماهی گیری تفریحی هم می باشد. اگر مسافران از طریق شهرستان رشت قصد دسترسی به این تالاب را داشته باشند، می توانند از طریق جاده رشت(پیر بازار) به ضیابر و آستارا حرکت کنند تا به این تالاب دسترسی داشته باشند و از طریق روستای صوفیان ده از تالاب دیدن نمایند و یا یا از طریق روستای سیاهدرویشان نیز می توانند با قایق جهت بازدید از تالاب استفاده کنند. با این حال چرا صومعه سرا این شهرستان پرجاذبه، باید از دید مسافران و گردشگران پنهان بماند و در گمنامی و غریبی، مجهول باشد. صومعه سرا در گیلکی: سوماسرا می باشد و در زبان اهالی گیلان سوماسر خوانده می شود. این شهر در ۲۵کیلومتری غرب شهرستان رشت است. از شمال به تالاب انزلی، از شرق به رشت و شفت، از غرب به رضوانشهر و ماسال و از جنوب به فومن مرتبط است. محصولات عمده این شهرستان برنج، چای، نیشکر، کرم ابریشم، زعفران و چوب صنعتی صنوبر است. گستره ای که امروزه صومعه سرا را تشکیل می دهد.در گذشته بخش هایی از قلمرو وسه امیرنشین معروف پاره ی باختری گیلان یعنی گسکر، تولم وفومن بود. اقتصاد صومعه سرا بر پایه کشاورزی است و برنج، توتون، چای، ابریشم، صیفی، جبوبات، نیشکر و … مهمّ ترین محصولات آن به شمار می رود. در سال های اخیر اهمیت اقتصادی صومعه سرا به دلیل عبور بزرگراهِ زنجان – میانه و اردبیل – رشت، از میان آن افزایش یافته است. این شهرستان از کانون های پرورش مرغ در گیلان می باشد، صومعه سرا، که ۱۴۹پارچه آبادی با سکنه هست، شامل ۳شهر، ۳بخش و ۷دهستان:

  • بهش تولم که کانون اداری آن مرجقل ودهستان های آن تولم و هنده خاله است.
  • بخش مرکزی که کانون اداری آن صومعه سرا و کسما، ضیابر، طاهرگوراب، دهستان آن است.
  • بخش میرزا کوچک خان جنگلی که مرکز اداری آن گوراب زرمیخ و دهستان های آن گوراب زرمیخ و مرکیه است.

صومعه سرا و صومعه در لغت

  1. صومعه سرا: در اصل سوماسرا است از واژه «سوماً» در زبان گیلکی معنای «آب» می‌دهد، چنان چه گیلک‌ها «آبکِش» را «سوما پلان» می‌نامند. پس «سوماً» به لغت «صومعه» مربوط نیست، بلکه معنای «سرایی که در آن آب رود جاری است» می‌دهد. همچنین سوما نام گلی است که در نزدیکی تالاب انزلی می‌روید و شاید دلیل نامگذاری این شهر نزدیکی آن به تالاب انزلی است. درباره واژه صومعه سرا که در اصل سوماسرا،نظرات مختلفی ارایه شده است.برخی از پژوهشگران این نامواژه را سرای زاهد وعابد معنا کرده اند وبر این باورند که این نامواژه از دوبخش سوما = صومابه معنای زاهد وعابد وسرا به معنای جاومکان تشکیل شده است به نظر می رسد واژه ی سوماسرا به معنای دشت چرایا جای مال چَر،باشد.واژه ی سوم یا سم در سوماسرا همان سُم یا سُوم چهار پایانی چون گاو واسب است وسوماسرا از سه جزء سوم(سم)وام وسرا تشکیل شده است.ام وسرا در گیلکی پسوند مکان است تنگام(جای تنگ)خوشکام(جای خوش خشک)کاسی سرا(جا ومکان شخصی یا قوم کاس)بنابراین سوماسرا یا سومام سرا یعنی دشت یا محوطه ایی که جای سُم اسبان وگاوان در آنجا به دلیل مال چر بودن زیاد است براساس این دیدگاه که درست به نظر می رسد محل کنونی صومعه سرا پیشتر چراگاه دام های مردم بود.
  2. صومعه:[ص َ م َ ع َ](ع اِ) عبادت خانه ٔ ترسایان و نصاری که سر آن بلند و باریک سازند.(غیاث اللغات). جای عبادت.(ترجمان علامه ٔ جرجانی). عبادت جای.(مهذب الاسماء). عبادتگاه راهب. خانه ای است مر ترسایان را.(منتهی الارب). کاره. طربال. تامورة. عجوز. ج: صوامع. (صَ مَ عَ یا عِ) صومعه:[ع.صومعة](اِ): ۱ – عبادتگاه راهب در بالای کوه. ۲ – دِیر. معبد راهب، خانقاه.دِیر؛(دَ یا دِ) [معر](اِ) صومعه، محل عبادت راهبان مسیحی. دِیر خراب آباد کنایه از: دنیا، جهان مادی. دِیر مغان معبد زردشتیان.(۱)

صومِعِه[۲] سازه‌ای است که راهب‌ها و راهبه‌ها تحت سرپرستی یک رئیس مرد یا زن در آن زندگی می‌کنند. در قرون وسطی صومعه‌های بسیاری در سراسر اروپا ساخته شدند. بعضی از صومعه‌ها کلیساهای زیبایی داشتند که زیر نظر آنها اداره می‌شدند. یک صومعه اغلب دارای یک محوطه باز با تالار بزرگ، ایوان سرپوشیده برای قدم زدن، مطالعه و تفکر راهبان و یک خوابگاه برای استراحت آن‌ها بود. درون صومعه آشپزخانه، اصطبل، انبار و اتاق میهمان نیز وجود داشت و درون دیوارهای آن باغچه‌های صیفی جات ایجاد شده بودند. راهب ها غذای خود را در سالن بزرگ غذاخوری صرف می‌کردند. گاهی اوقات راهب‌ها و راهبه‌ها غذای خود را در سکوت کامل صرف می‌کردند و در حین غذا خوردن به آیاتی از کتاب مقدس گوش می‌دادند. آنها هر نوع کاری از جمله نظافت، آشپزی، نجاری، کشاورزی و پرورش زنبور عسل انجام می‌دادند. بعضی از صومعه‌ها به خاطر محصولاتشان مانند دارو و پنیر معروف بودند. راهب‌ها از معدود افراد باسواد آن روزگار بودند و دستخط و کتابهای مصور آنها بسیار گرانقیمت بود. در طی سالهای ۱۵۲۴ تا ۱۵۴۰، به دستور هنری هشتم تمام صومعه‌های انگلستان تعطیل شدند و مالکیت زمین‌هایشان نیز از بین رفت. هوای صومعه‌ها بسیار سرد بود. احتمالاً در زمستان گرم نگهداشتن اتاق‌ها برای راهبها کار بسیار دشواری بوده‌است. بجز داخل درمانگاه که بیماران مراجعه می‌کردند، در آشپزخانه و اتاق نشیمن و جاهای دیگر اجازه روشن کردن آتش داده نمی‌شد و راهبها هر بار فقط چند دقیقه اجازه داشتند در اتاق گرم به سر ببرند. راهب‌ها و راهبه‌ها از معدود کسان باسواد قرون وسطا بودند می‌توان گفت تقریباً تمامی کتاب‌های قرون وسطا به دست آنها نوشته شده‌است؛ آنها تمامی کتاب‌های قرون وسطا را با دست نوشته و برای آنها تصویر می‌کشیدند. تقریباً تمامی صو معه‌ها دارای کتاب‌خانه‌ای بودند که راهبان تحصیل کرده به رو نویسی کتاب‌ها و تألیف کتب پزشکی، تاریخی، و فلسفه می‌پرداختند.

  • صومعه سرگییف پوساد: صومعه سرگییف پوساد مهمّ ترین صومعه روسی و مرکزی روحانی کلیسای ارتدکس روسیه است. این صومعه در شهرک سرگییف پوساد، حدود ۷۰ کیلومتر از شمال شرق مسکو در راهی که به یاروسلاول می‌شود است.
  • صومعه ساناهین: صومعه ساناهین(ارمنی: Սանահինի վանք; انگلیسی: Sanahin Monastery) یک صومعه حواری ارمنی واقع در روستای ساناهین در استان لوری، ارمنستان می‌باشد.
  • صومعه فراپونتوف: صومعه فراپونتوف روسی: Ферапонтов монастырь، یک صومعه در استان ولوگدا در روسیه است که از نمونه‌های بارز معماری قرون وسطی روسیه است به همین دلیل یونسکو آن را به عنوان یکی از میراث جهانی خود ثبت کرده‌است.

قدیمی‌ترین صومعه مسیحی در جهان: صومعه سنت آنتونی نام صومعه‌ای تاریخی در کشور مصر است که در میان کوه‌های ساحل دریای سرخ ساخته شده است. این صومعه، قدیمی‌ترین صومعه مسیحی در جهان است و به وسیله مسیحیان قبطی اداره می‌شود. سنت آنتونی در اوایل سده ۴ میلادی، به مدت ۴۰ سال، در غار کوچکی در کوهستانی نزدیک به دریای سرخ، زندگی و عبادت می‌کرد. صومعهٔ سنت آنتونی در حدود سال ۳۶۰ میلادی به یاد او ساخته شد. راهبان ساکن این کلیسا هنوز به زبان قبطی صحبت می‌کنند. این کلیسا یکی از گنجینه‌های عظیم مصر محسوب می‌شود.[۴] وزارت فرهنگ مصر، در سال ۲۰۰۹ میلادی، با صرف هزینه‌ای بالغ بر ۱۴ میلیون دلار و طی هشت سال صومعهٔ سنت آنتونی را مرمت و بازسازی کرد.[۴]

پانویس:

  1. فرهنگ عمید و دانشنامه ایرانیکا
  2.  «صومعه» [باستان‌شناسی] هم‌ارزِ «monastery»؛ گروه واژه‌گزینی زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر دوازدهم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۸-۶۶-۶۱۴۳-۶۰۰-۹۷۸(ذیل سرواژهٔ صومعه)
  3. آلبوم عکس: گشتی در مصر باستان, بی‌بی‌سی فارسی
  4. قدیمی‌ترین صومعه مسیحی جهان در مصر مرمت شد، شبکه خبر مسیحیان فارسی‌زبان

منابع:

  1. ویکی پدیا
  2. جام جم آنلاین
  3. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، گیلان.

باکس شناور "همچنین ببنید"

کشور قهوه

کشور قهوه

جمهوری فدراتیو برزیل، بزرگ‌ترین و پرجمعیّت‌ترین کشور آمریکای جنوبی است، پایتخت آن برازیلیا و زبان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 1 =