یکشنبه , ۲۵ آذر ۱۳۹۷
تِروریسم(terrorism)

تروریسم

تِروریسم(terrorism)تِروریسم(terrorism) که در زبان فارسی از آن با عنوان وحشت‌افکنی، ارعابگری نام برده شده‌است، به استفاده از خشونت یا تهدید به استفاده از خشونت برای دستیابی به اهداف سیاسی، مذهبی، یا ایدئولوژیک گفته می‌شود. ترور terror در لغت ترس زیاد، هراس، خوف و وحشت را گویند. این کلمه در زبان فرانسه به معنای هراس و هراس‌افگنی است.[۱] البته، در جهان امروزی، تعریف دقیقی از واژه «تروریسم» در دست نیست. در روزگار نوین، تروریسم یکی از عوامل اصلی تهدید جامعه به‌شمار می‌رود و طبق قوانین ضد تروریسم در بیشتر کشورهای جهان توسط سیستم قضایی، بزه به حساب می‌آید. همچنین چنان چه در جنگی علیه غیر جنگجویان مانند شهروندان عادی، نیروهای بی‌طرف یا اسیران جنگی به کار گرفته شده باشند جنایت جنگی به حساب می‌آید. کلمه ترور در زبان فرانسه به معنای هراس و هراس‌افگنی است. در برخ موارد ترور به معنای دست زدن به اعمال خشونت آمیز مثل قتل، بمب‌گذاری، تخریب برای یک هدف همچون ترس‌ انگیزی در دل ساکنان یک منطقه است که تا از آن‌جا بروند یا به زیر سلطه در آمده و به خدمت گرفته شوند.[۲] بخش گسترده‌ای از سازمان‌های سیاسی مانند گروه‌های چپی، تا گروهای راستی، ملی‌گرایان، گروهای مذهبی، انقلابیون، و حتی دولت‌های حاکم برای پیشبرد اهداف خود از تروریسم استفاده نموده‌اند. با تسامح می‌توان گفت در جهان امروز، پدیدة سیاسی تروریسم به ‌عنوان عامل محرکة تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و … ، جایگزین پدیده‌های سیاسی شناخته شده مثل انقلابات، جنگ ها(جنگ های تمام‌عیار دو یا چند واحد سیاسی با هویت مشخص در قالب دولت های ملی)، کودتاها، شورش ها و … شده است و زندگی سیاسی در سطوح مختلف آن(گروه های سیاسی زیر ملی، و ملی و بین‌المللی) را به چالش کشیده است. ترور در ادبیات سیاسی به اعمال و اقدامات خشونت آمیز جهت نیل به مقاصد سیاسی با هدف از میان برداشتن رقبا اطلاق می شود و تروریسم کاربرد سیستماتیک ارعاب یا خشونت پیش بینی ناپذیر بر ضد حکومت ها، مردمان یا افراد برای دستیابی به یک هدف سیاسی می باشد؛ بنابراین تروریسم نظریه مند شدن اقدام ترور و در واقع عمل تروریستی محسوب می شود. در دوران قدیم تروریسم در واقع جایگزینی برای مبارزه بوده است، مبارزه هایی که در سطح قدرت سیاسی به منظور هموار کردن موانع فیزیکی بر سر راه رسیدن به قدرت صورت می گرفت و تروریسم به صورت سنتی اتفاق می افتاد اما با سرعت گرفتن روند دموکراتیزاسیون جوامع و کشورها این پدیده سیستماتیک تر شده و دامنه آن نیز گسترش پیدا کرده است و مردم عادی جامعه را نیز در برگرفته است، به این ترتیب مردم عادی بی گناه در بین ماجرا قربانی شده اند که یا بطور تصادفی بعنوان ابزاری برای رسیدن به یک هدف انتخاب شده اند یا آنکه صرفاً بطور اتفاقی در موقعیت های تروریستی حضور داشته اند، لذا در تروریسم مدرن با افزایش تعداد قربانیان روبرو می شویم. در جهان امروزی، تعریف دقیقی از واژه «تروریسم» ارائه نشده است. زیرا هنوز هیچ تعریفی از ترورسیم در سازمان ملل متحد تعریف نشده که مورد توافق همه کشورهای عضو باشد. ترور(به فرانسوی: terreure) در زبان فرانسوی به معنای دهشت و دهشت‌افکنی است. اولین کاربرد واژه ترور در جهان مدرن، مانند بسیاری از مفاهیم نوین ازجمله «پیشرفت و ترقی» از انقلاب فرانسه نشأت می‌گیرد و البته برعکس امروز، بار معنایی مثبت داشته است. در لغت‌نامه دهخدا آمده‌است: «ترور مأخوذ از terreur و به معنای قتل سیاسی به وسیله اسلحه در فارسی متداول شده‌است و تازیان معاصر إهراق را به‌جای ترور به کار می‌برند؛ و این کلمه در فرانسه به معنای وحشت و خوف آمده و حکومت ترور هم اصول حکومت انقلابی است که پس از سقوط ژیروندن‌ها(از ۳۱ مه ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۴ میلادی) در فرانسه مستقر شد و اعدام‌های سیاسی فراوانی را متضمّن بود.» در كتاب فرهنگ علوم سياسى آمده است: در زبان فارسى تروریسم به اصلى اطلاق مى ‏شود كه در آن از قتل‏ هاى سياسى و ترور دفاع شود. در ديگر فرهنگ ‏هاى فارسى نيز تروريسم به معنى لزوم آدم‏ كشى و تهديد و خوف و وحشت در ميان مردم، براى نيل به هدف‏هاى سياسى؛ و يا برانداختن حكومت و در دست گرفتن زمام امور دولت، يا تفويض آن به دسته‏ى ديگرى است كه مورد نظر مى‏باشد. اين عقيده معمولاً از ابزار اصلى فاشيسم، ماكياوليسم و مكاتب مشابه مى‏ باشد.[۳]

تروریسم

انواع تروریسم: تروریسم اصطلاحی است که بر سر تعریف آن توافقی میان حکومت‌ها یا تحلیل‌گران دانشگاهی وجود ندارد، امّا تقریباً به شیوه‌های گوناگون به تعبیری منفی به کار می‌رود؛ تا غالباً اقدامات گروه‌های فرا دولتی خود ساخته با انگیزه سیاسی علیه جان افراد را توصیف کند. در تعریف ویژه ای از تروریسم می توان گفت: “تروریسم یعنی اقدام غیر مشروع و توطئه آمیز برای کشتن یک یا چند انسان با نیت سیاسی یا به خاطر نیل به هدف های سیاسی معین.” این تعریف شامل چند گونه عمل تروریستی می شود که کم و بیش با هم تفاوت هایی دارند:

  • تروریسم دولتی: گاهی حکومت‌ها نیز درگیر فعالیت‌های تروریستی می‌شوند. زمانی که یک حکومت برای ایجاد هراس و ترس دائم در میان شهروندان، از اعمال خشونت آمیز استفاده می‌کند، به آن تروریسم دولتی گفته می‌شود. هم چنین در تروریسم دولتی، حکومت‌ها به گروه‌های تکفیری و بنیادگرا در دیگر کشورها نیز به دو صورت کمک می‌کنند: ۱ – ترور شخصیت یا ترور روانی یعنی ترساندن و تهدید افراد از طریق هدف قراردادن روحیه، حس شهامت و اعتبار. ۲ – کشتن روحیه، هتک حرمت و حیثیت شخص یا لطمه وارد کردن به شهرت و اعتبار و آبروی کسی از طریق ناجوانمردانه و به ویژه در رسانه‌های گروهی. گاهی حکومت‌ها نیز درگیر فعالیت‌های تروریستی می‌شوند. زمانی که یک حکومت برای ایجاد هراس و ترس دائم در میان شهروندان، از اعمال خشونت آمیز استفاده می‌کند، به آن تروریسم دولتی گفته می‌شود. همچنین در تروریسم دولتی، حکومت‌ها به گروه‌های تکفیری و بنیادگرا در دیگر کشورها نیز به دو صورت کمک می‌کنند: ۱ – کشور برای سرکوب مخالفین داخلی، از تروریسم استفاده می‌کند و ۲ – یا با حمایت از گروه‌های تندرو در خارج از مرزها، عملاً وارد ایدئولوژی تروریسم می‌شود. روش دیگر تروریسم دولتی با اعمال خشونت و از طریق قرار دادن ملت در حالت هراس جمعی و ترس دائم (رژیم وحشت) است بطوری که کشوری برای رسیدن به اهدافی در کشوری دیگر، خود یا با همکاری سایر دول  اقدام به عملیات خرابکارنه و بمب گذاری و قتل و خونریزی و در نهایت به خاک این کشور تجاوز می‌نماید مانند حمله عراق به ایران، عربستان به یمن، جنایات صهیونیست ها در فلسطین و لبنان، آمریکا به عراق و… اسرائیل بهترین نمونه و سمبل تروریسم دولتی است. گرچه نهادهای حقوق بشری امروزه اسراییل را تروریست نمی‌خوانند زیرا اکنون اسراییل با مجوز سازمان ملل آمریکا آشکارا به ترور می‌پردازد. تروريسم دولتى(State Terrorisme) نيز اصطلاحى است مشعر به دخالت دولت يا دولت‏ هايى در امور داخلى و يا خارجى دولتى ديگر؛ كه به منظور ايجاد رعب و وحشت، از طريق اجرا و يا مشاركت در عمليات تروريستى، و يا حمايت از عمليات نظامى، به منظور زوال، تضعيف، و براندازى دولت مذكور و يا دستگاه رهبرى آن صورت مى ‏گيرد.
  • تروریسم بین المللی: به منظور تأمین مقاصد سیاسی در سطح بین المللی انجام می‌شود و مقصود از آن نیل به نتیجه‌ای قدرت طلبانه (یعنی نتیجه‌ای که هدف آن تغییر یا حفظ ساختارها یا سیاست‌های فعال سیاسی، اجتماعی، اقتصادی یک دولت یا سرزمین مشخص است) باشد.
  • تروریسم چپ‌گرا: تروریسم چپ‌گرا(انگلیسی: Left-wing terrorism)؛(گاهی اوقات تروریسم انقلابی / چپ گرایانه نامیده می‌شود) تروریسمی است که هدف آن سرنگونی سیستم‌های محافظه کارانه یا سرمایه داری است و می‌خواهند آنها را با جوامع مارکسیست-لنینیست، دولت سوسیالیستی یا آنارشیست جایگزین کنند.
  • تروریسم در آلمان: تروریسم در آلمان(انگلیسی: Terrorism in Germany) به وقایع تروریستی در آلمان می‌پردازد. این کشور تجربه قابل توجهی در تروریسم در تاریخ خود، بطور خاص در جریان جمهوری وایمار و در جریان جنگ سرد، که توسط گروه‌های افراطی چپ و گروه‌های افراطی راست همانند سازمان‌های تروریستی خارجی انجام می‌شده‌است دارد.
  • تروریسم در عربستان سعودی: تروریسم در عربستان سعودی(انگلیسی: Terrorism in Saudi Arabia) به صورت رسمی به افراط گرایان اسلامی نسبت داده می‌شود.
  • تروریسم اسلامی: تروریسم اسلامی(به انگلیسی: Islamic terrorism) نوعی تروریسم مذهبی است که در آن انگیزه‌ها و اهداف ریشه در یا متأثر از تعابیر اسلامی داشته باشد.

پانویس:

  1. تروریسم: [ت ِرُری] (فرانسوی،اِ) اصل حکومت وحشت و فشار. || اصول حکومتی که در فرانسه از ۱۷۹۳تا ۱۷۹۴م. مستقر بود. || در زبان فارسی این کلمه باصلی اطلاق می شود که در آن از قتل های سیاسی و ترور دفاع گردد. رجوع به ترور و تروریست شود.(عمید؛ حسین، فرهنگ فارسی عمید، تهران، مؤسسه انتشارات امیر کبیر، چاپ مکرر ۱۳۶۵، ص۳۱۵) «وحشت‌افکنی»[علوم سیاسی و روابط بین‌الملل] هم‌ارزِ«terrorism»؛ گروه واژه‌گزینی زیر نظر حسن حبیبی،«فارسی» در دفتر دوم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰(ذیل سرواژهٔ وحشت‌افکنی)
  2. المیسری؛ عبدالوهاب، دایرة‌المعارف یهود، یهودیت و صهیونیسم، ترجمه: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های تاریخ خاورمیانه، تهران، دبیرخانه کنفرانس بین‌المللی حمایت از انتفاضة فلسطین، چاپ ۱۳۸۳، ج ۷، ص ۱۳۱، ایان مک لین؛ فرهنگ علوم سیاسی آکسفورد، ترجمه: حمید احمدی، تهران، نشر میزان، چاپ.اول ۱۳۸۱، ص ۸۰۸ و از ویکی‌پدیای انگلیسی تروریسم
  3. روش کسانی که آدم‌کشی و تهدید مردم و ایجاد خوف و وحشت را به هر‌طریقی که باشد برای رسیدن به هدف‌های سیاسی خود از قبیل تغییر حکومت یا در دست گرفتن زمام امور به کار می‌گیرند. آشوری، داریوش. دانشنامه سیاسی (فرهنگ و اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی) تهران انتشارات مروارید و صادق صبا رئیس[وقت] بخش فارسی بی بی سی«چرا بی‌بی‌سی به کسی تروريست نمی‌گوید؟» بی‌بی‌سی فارسی ۳۱ مرداد ۱۳۹۳

 

منابع:

  1. مهر نیوز
  2. جهان بدون ترور
  3. دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
  4. آشوری، داریوش. دانشنامه سیاسی (فرهنگ و اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی). تهران: انتشارات مروارید

باکس شناور "همچنین ببنید"

اقوام

ایران کشوری است که از اقوام گوناگونی تشکیل شده است.(۱) در زیر به برخی از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × سه =