پنج شنبه , ۲۲ آذر ۱۳۹۷
خانه / گردشگری / آداب سفر / زیارت خاصّ
زیارت خاصّ

زیارت خاصّ

زیارت خاصّسفر، موجب تكامل و تعالي و بيانگر عروج انسان است به خصوص که اگر این سفر، سفر زیارتی باشد. باید فرصت ها را غنیمت شمرد و هر گاه زمینة زیارت امام رضا(ع) فراهم شد، از آن بهره برد و به زیارت آن حضرت(ع) شتافت. به طور کلّی عبادت خدای متعال در برخی از زمان ها و مکان ها مؤثر تر است. به عنوان مثال؛ ماه رمضان، شعبان، رجب، شب و روز جمعه و دسته ای دیگر از ایام و لیالی که بر طبق روایات، دعا، زیارت و عبادت در آن زمان ها بیشتر اثر دارد. سرشت آدمي توجيه كننده سير و سفر و سياحت و گردشگري و زیارت است. همین طور که لحظات در حال گذرند؛ بار و بنه ی سفر را باید پر بار تر کرد. هر چه آگاهی به آداب و اخلاق بیش تر باشد؛ کارهای انسان بهتر و پسندیده تر می شود. به خصوص زیارت حضرت رضا(ع) که در چهارچوب قاعده ایی کلّی در ساعت های خاصّ مانند؛ ثلث آخر شب، قبل از اذان صبح، بین الطلوعین، شب جمعه و… مؤثرتر سفارش شده است. با این حال رفتن به زیارت آن حضرت(ع) در این زمان های خاصّ تأکید شده است، از جمله روزهای خاصّ زیارتی امام رضا(ع):

  1.  ۱۱ذیقعده، روز ولادت: از مرحوم مجلسی نقل شده که زیارت امام رضا(ع) در تمام ایام و اوقات دارای فضل و شرف است، به خصوص ایامی که به آن حضرت(ع) اختصاص دارد؛ مانند ۱۱ذیقعده روز ولادت، و آخر ماه صفر روز شهادت آن حضرت(ع). ۱
  2. ۲۳ذیقعده: ترجمة آن چه که سید بن طاووس در کتاب الإقبال بالأعمال الحسنه، در ذیل اعمال روز ۲۳ ذیقعده آورده چنین است که: در بعضی از کتاب های دانشمندان غیر عرب دیده ام که زیارت امام رضا(ع) در روز ۲۳ذیقعده، از نزدیک یا دور، به وسیله یکی از زیارات معروف یا آن چه که شبیه زیارت است، مستحب است.۲ البته باید یادآور شد که در روایتی، امام رضا(ع) در این روز به شهادت رسیده اند. از این رو زیارت امام، ثواب ویژه ای دارد.
  3. ۲۵ذیقعده: شیخ عباس قمی در اهمیت زیارت امام در این روز می نویسد: میرداماد، در رسالة اربعه ایام خود در بیان اعمال روز دحوالارض ۳ فرموده: «زیارت حضرت رضا(ع) در این روز، بهترین اعمال مستحب و از آداب مورد تأکید است.» ۴
  4. ۱یا ۶ماه رمضان: اول یا ششم ماه رمضان روزی است که با ولایتعهدی امام رضا(ع) بیعت شد.۵ سید بن طاووس دربارة روز ششم ماه رمضان می گوید: روایت شده است که در این روز دو رکعت نماز خوانده شود. در هر رکعت، ۱بار سورۀ حمد و ۲۵بار سورۀ اخلاص(توحید)، به جهت ادای حقوقی که مولای ما امام رضا(ع) بر ما در این روز دارد. ۶ سپس مرحوم مجلسی در ذیل این فرمایش، متذکر می شود: مناسب است این نماز در روضۀ مقدس آن حضرت(ع) و بعد از زیارت ایشان، به جا آورده شود.۷
  5. ماه رجب: مطابق روایتی که در کتاب های معتبر شیعه، از قبیل کافی، تهذیب الاحکام، کامل الزیارات و عیون اخبار الرضا گزارش شده است، امام جواد(ع) فرموده است که زیارت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) از حج فضیلت بیشتری دارد. شهید اول(محمد بن جمال مکی) می گوید: « زیارت امام رضا(ع) در ماه رجب از افضل اعمال است.» ۸ مرحوم شیخ عباس قمی نیز می نویسد: «… زیارت آن حضرت(ع) در ایام و اوقات شریف و مخصوص به آن حضرت(ع) ، فضیلت بسیار دارد، خصوصاً در ماه رجب. … و در روز اول ماه رجب.» مرحوم حاج شیخ عباس قمی در وقایع الایام و مفاتیح الجنان می نویسد: بدان ذیقعده اول ماه های حرام است که حق تعالی در قرآن ذکر فرموده و سید ابن طاووس روایتی نقل کرده که ذیقعده محل اجابت دعا است. علامه مجلسی گوید: زیارت حضرت رضا(ع) در روزهای مقدس اسلامی افضل است؛ خصوصا روزهایی که اختصاص به آن حضرت دارد. مثل روز ولادت(۱۱ذیقعده) و روز شهادت آن حضرت(مطابق مشهور آخر ماه صفر) سپس از کتاب اقبال مرحوم سید بن طاووس استحباب زیارت آن حضرت را در روز ۲۳ذیقعده(طبق روایتی روز شهادت آن حضرت) نیز نقل می کند و در پایان می نویسد: استحباب زیارت آن حضرت در ماه رجب گذشت. مرحوم محدث قمی ۲۵ذیقعده را نیز به این موارد ضمیمه کرده است. ۹

زیارت در لغت یعنی دیدار کردن با قصد، و در معنای مذهبی عزیمتی است(ظاهری یا باطنی) به اماکن مذهبی که از سوی پیروان یک دین برای به پا داشتن یک آیین یا فریضه دینی انجام می‌گیرد. پدیدهٔ زیارت کمابیش در بیشتر دین‌های جهان وجود دارد. به شخصی که به زیارت می‌رود زائر گفته می‌شود و جمع آن زُوّار است. زیارت: [رَ](ع مص) از «زیارة» عربی. به مشاهد متبرّک و بقعه ها رفتن و دعایی که به عنوان تشرّف باطنی برای امام ها و امامزاده ها و اولیا خوانند. ج، زیارات. ۱۰ حجّ و مسافرت به مشاهد متبرکه و کسب فیض از قبر منور آن حضرت(ع) پیامبر(ص) و قبور ائمه ٔ هدی(ع) وتشرّف در عتبات عرش درجات آن ها. روزم به نیابت شب آمد//جانم به زیارت لب آمد. ۱۱

اماکن زیارتی: مکه، مدینه، قبرستان بقیع، آرامگاه امامان(ع)، از جمله؛ عتبات عالیات در نجف و کربلا و کاظمین و سامرا در عراق و آرامگاه امام رضا(ع)در مشهد است. در اصطلاح به کسی که سفر زیارتی به مکه را انجام داده، حاجی گفته می‌شود، به کسی که به عتبات عالیات سفر کرده کربلایی و به کسی که آرامگاه امام رضا(ع) را زیارت کرده مشهدی گفته می‌شود.

آداب زیارت

زیارت آدابی دارد که عبارتند از:

  • ۱ غسل.
  • ۲ سجده شکر.
  • ۳ ترک کلام بیهوده.
  • ۴ لباس نو پوشیدن.
  • ۵ اذن دخول خواندن.
  • ۶ پاک و با وضو بودن.
  • ۷ خود را خوشبو کردن.
  • ۸ پوشیدن لباس سفید.
  • ۹ برداشتن گام های کوتاه.
  • ۱۰ ایستادن در وقت زیارت.
  • ۱۱ خواندن دعا در وقت غسل.
  • ۱۲ لغو مخاصمه و مجادله در راه.
  • ۱۳ حرکت کردن به آرامی و با وقار.
  • ۱۴ صلوات فرستان بر پیغمبر و آل او.
  • ۱۵ پوشیدن لباس های پاک و پاکیزه.
  • ۱۶ انداختن سر به زیر و به بالا و طرف راست و چپ توجّه نکردن.
  • ۱۷ مقدّم داشتن پای راست هنگام ورود و پای چپ هنگام خروج.
  • ۱۸ خواندن قرآن و هدیه کردن به روح مقدّس صاحب مرقد شریف.
  • ۱۹ تلاش در جهت به دست آوردن نرمی قلب، سوزش دل و خضوع.
  • ۲۰ زیارت کردن برای پدر و مادر و دوستان و نزدیکان و به نیابت ایشان.
  • ۲۱ گفتن ذکر «اللهُ أَکْبَر»، «اَلْحَمْدُ للهِ»، «سُبحانَ اللهِ» و«لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ».
  • ۲۲ خواندن دو رکعت نماز زیارت.
  • ۲۳ بلند نکردن آواز و صدای خود.
  • ۲۴ خواندن زیارت نامه های معتبر.
  • ۲۵ خواندن دعاهای بعد از نماز و زیارت.
  • ۲۶ مقدّم داشتن نماز واجب بر نماز زیارت. ۱۲
  • ۲۷ انفاق و احسان بر فقرا و مساکین و مجاوران.
  • ۲۸ ترک سخنان ناشایست و کلمات لغو و بیهوده. ۱۳
  • ۲۹ سلام کردن و طلب مغفرت نمودن  برای پدر و مادر.
  • ۳۰ قصد مراجعت داشتن به آن مکان مقدّس هنگام وداع.
  • ۳۱ وداع با صاحب مرقد شریف در وقت بیرون آمدن از شهر.
  • ۳۲ بهتر کردن حال و کردار و گفتار خود، نسبت به پیش از زیارت.

زیارت خاصّ

زیارت از راه دور: آن‌دسته از زائران که قادر به سفر به اماکن مذهبی نیستند معمولاً کسانی را به عنوان نایب در نظر می‌گیرند تا به جا و به یادشان زیارت کند؛ این کار زیارت به نیابت(زیارت نیابتی) نام دارد و به شخصی که آن را بر عهده می‌گیرد نائب‌الزیاره می‌گویند. در سال‌های اخیر با نفوذ اینترنت میان مردم، ارائهٔ خدمات مذهبی در فضای مجازی گسترش یافته و در حوزه زیارت نیز سرویس‌هایی مانند زیارت آنلاین(پخش زنده از اماکن متبرکه) و زیارت مجازی ارائه می‌شود. در زیارت مجازی اماکن متبرکه مانند تور مجازی شبیه‌سازی شده تا بازدیدکننده بتواند به قسمت‌های مختلف آن مراجعه و ارتباط قلبی برقرار کند.

زیارت ممنوع: بهتر است همیشه در تمام گروه های اجتماعی، یک نفر به عنوان مدیر گروه انتخاب شود تا تصمیم گیری ها در امور، به راحتی صورت پذیرد. اسلام به مسافرت دسته جمعی ترغیب و تشویق نموده است. «الرَّفِیقَ ثُمَّ السَّفَرَ»؛ اوّل انتخاب رفیق و همراه، سپس به سفر روید. به نقل از امام كاظم(ع)، يكي از وصاياي رسول خدا(ص) به علي بن ابي‌طالب(ع) اين بود: پيامبر(ص) در وصيت خود به امام علی(ع) فرمود: اي علي! در هيچ سفري تنها خارج مشو؛ زيرا شيطان، يار شخص تنهاست و او از دو نفر دور است، اي علي! هرگاه شخصي به تنهايي سفر کند به لغزش و گمراهي مي افتد. به تنهایی مسافرت مکن، زیرا شیطان همراه فرد تنها است و او از دو نفر دورتر است. ۱۴ در گذشته که مشکلاتی مثل: بدی آب و هوا، نبود جادّه های مناسب، ناامنی و … باعث می شده بزرگان هر چه بیش تر، افراد را به داشتن همراهی مناسب تشویق کنند. شخصی که از لحاظ روحی و اخلاقی و درجه ی ایمان با یک دیگر تفاهم داشته باشد. کسی که گاهی بر اساس ضرورت، مجبور می شود تنها غذا بخورد یا در خانه ای تنها زندگی کند و یا به تنهایی سفر کند؛ کار نا پسندی انجام نداده است.

توصیه آیةالله بهجت(ره) برای زیارت امام رضا (ع): زیارت شما قلبی باشد. در موقع ورود اذن دخول بخواهید، اگر حال داشتید به حرم بروید. هنگامی که از حضرت رضا(ع) اذن دخول می‌طلبید و می‌گویید: « أأدخل یا حجة الله: ای حجت خدا، آیا وارد شوم؟ » به قلبتان مراجعه کنید و ببینید آیا تحوّلی در آن به وجود آمده و تغییر یافته است یا نه؟ اگر تغییر حال در شما بود، حضرت(ع) به شما اجازه داده است. اذن دخول حضرت سیدالشهدا(ع) گریه است، اگر اشک آمد امام حسین(ع) اذن دخول داده‌اند و وارد شوید. اگر حال داشتید به حرم وارد شوید. اگر هیچ تغییری در دل شما به وجود نیامد و دیدید حالتان مساعد نیست، بهتر است به کار مستحبی دیگری بپردازید. سه روز روزه بگیرید و غسل کنید و بعد به حرم بروید و دوباره از حضرت اجازه ورود بخواهید. زیارت امام رضا(ع) از زیارت امام حسین(ع) بالاتر است، چرا که بسیاری از مسلمانان به زیارت امام حسین(ع) می‌روند. ولی فقط شیعیان اثنی‌عشری به زیارت حضرت امام رضا (ع) می‌آیند.

پی نوشت ها:

  1. مجلسی ، محمد باقر ، بحارالانوار ، ج ۹۹ ، ص ۴۳ .
  2. سید بن طاووس ، الإقبال بالأعمال الحسنه ، ص ۳۱۰ .
  3. دحوالارض: پهن شدن زمین از زیر خانه کعبه بر روی آب .
  4. قمی ، عباس ، مفاتیح الجنان ، ص ۵۰۱ .
  5. همو ، همان .
  6. سید بن طاووس ، الإقبال بالأعمال الحسنه ، ص ۱۳۰ .
  7. مجلسی ، محمد باقر ، بحارالانوار ، ج ۹۹ ، ص ۴۳ .
  8. عاملی ، محمد بن مکی ، الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه ، ج۲ ، ص۲۴ .
  9. قمی ، عباس ، مفاتیح الجنان ، ص ۲۸۹ و بحار الانوار جلد ۹۹ صفحات ۴۳ و ۴۴ .
  10. (رَ)[ع] (مص م): ۱-دیدار کردن. ۲-رفتن به مکان مقدس.(فرهنگ فارسی معین) ناظم الاطباء و و اندر اولاس[به شام] دو جای است که رومیان آن را بزرگ دارند و به زیارت آیند.(حدود العالم، یادداشت بخط مرحوم دهخدا). و اندر بیت المقدس مزگتی است که مسلمانان از هر جایی، آن جا شوند به زیارت.(حدود العالم، ایضاً) یا برابر نباشد ظاهر گفته ام با باطن و کردارم، پس لازم باد بر من زیارت خانه ٔ خدا که در میان مکه است ۳۰بار.(تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۳۱۹) بربالین تربت یحیی پیغمبر(ع) معتکف بودم در جامع دمشق. یکی از ملوک عرب… به زیارت آمد.(گلستان) || دیدار و ملاقات پادشاهان و بزرگان.(ناظم الاطباء) دیدار کردن شخص بزرگ و محترم. بازدید کردن.(فرهنگ فارسی معین): پسر سماک گفت بدین وقت چرا آمده اید و شما کیستید؟ فضل گفت امیرالمؤمنین است به زیارت تو آمده است.(تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۵۲۵) دمنه از زیارت شیر تقاعد نمود.(کلیله و دمنه) .
  11. خاقانی .
  12. اگر مشغول زیارت بود، «قَدْ قامَتِ الصَّلاة» را شنید، زیارت را ترک و در نماز جماعت شرکت کند .
  13. صحبت های دنیایی که همیشه در هر جا مذموم و مانع رزق و جالب قساوت قلب است، به خصوص در مکان های مقدّس .
  14. از وصایای پیامبر(ص) به علی بن ابی طالب(ع) یکی این بود: «لا تَخْرُجْ فِي سَفَرٍ وَحْدَكَ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ، وَ هُوَ مِنَ الاثْنَيْنِ أَبْعَدُ …؛ به تنهايي مسافرت مكن؛ زيرا شيطان همراه فردِ تنها است و او[شيطان از دو نفر دورتر است.» الآداب الدينية للخزانة المعينية ،شيخ طبرسى، متوفي ۵۴۸ ق‏، ترجمه احمد عابدى‏، ، ناشر: زائر، چاپ قم.

منابع:

  1. کجارو
  2. ویکی‌پدیا
  3. زندگی رضوی
  4. چگونه به سفرهای زیارتی برویم؟
  5. آداب سفر، حجّة الاسلام قاضی عسگر
  6. «صفحهٔ زائر در وبگاه آستان‌نیوز؛ پایگاه اطلاع‌رسانی آستان قدس رضوی»
  7. ستاد عمره و عتبات دانشگاهیان؛ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها
  8. مدیریت زمان در فرایند زیارت»، علی جان سکندری، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی
  9. عبد العلى محمدى شاهرودى‏، آداب سفر در فرهنگ نيايش،۱ چاپ اول‏،جلدی، نشر آفاق‏ تهران، ۱۳۸۱ش،‏ ص۷۵
  10. محمد باقر كمره‏ اى، آداب و سنن(ترجمه جلد شانزدهم بحار الانوار)، چاپ اول، ۱جلدی، نشراسلاميه تهران، ۱۳۶۵ش ص۱۷۵

باکس شناور "همچنین ببنید"

اقوام

ایران کشوری است که از اقوام گوناگونی تشکیل شده است.(۱) در زیر به برخی از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 − هشت =