جمعه , ۲۷ مهر ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / شمسی / اَمُرداد یا مُرداد
امرداد

اَمُرداد یا مُرداد

امردادشاید دیگر برای همه ما عادت شده باشد که نادرستی ها و ناراستی های فرهنگی را به عنوان یک فرهنگ در دستگاه آموزشی کشور ببینیم. هر چند این فرهنگ نادرست ویژه دوران کنونی ما نیست و از سالیان پیش ادامه دارد اما شوربختانه در این دوران و با توجه به روشنگری های فراوانی که انجام می گیرد، انگار هیچ گوش شنوایی برای حتی گوش دادن به درستی ها و راستی ها پیدا نمی شود. از مهمّ ترین این نادرستی ها گویش(تلفظ) نام ها و واژه ها و … است که به اندازه ای زیاد است که اگر هم گوش شنوایی گیر بیاوریم سالیان سال به درازا می انجامد تا آن را دگرگون و درست نماییم. در این شرایط که شوربختانه به دستگاه آموزشی و رسانه های ملی امیدی نیست بر ما ایرانیان است که بمانند مردمان پیش از خود و پدران خردمند خویش از فرهنگ کهن ایران پاسداری کنیم. در این جستار از بزرگ ترین این نادرستی ها که نام یکی از ماه های سال ما می باشد را وا می کاویم. در گام نخست نگاهی به پیشینه و چم(معنی) این نام می اندازیم:

ساختار واژه مُرداد یا اَمُرداد: Amurdad امرداد، اصل اوستایی این واژه اَمِرِتَاتَه ameretata است. اَمِرِتات به مفهومِ بی‌مرگی و جاودانگی یا یکی از فروزه‌هایِ شش‌گانهِ خِرَد و دانشِ فرمان‌روا بر فرارَوَندِ هستی(نام‌بُردار و شناخته به اهوره‌مَزدا) است. واژه‌ی امرتات، از سه بخش درست شده است:(اَ + مَر + تات). بخش نخست، اَ در زبان پارسي پیشوند نايش(نفی) است، بخش دوم، مَر از ریشه‌ی مصدری به معنی مرگ و بخش سوم، تات پسوند رسایی و تندرستي است، و روي‌هم رفته معنی بی‌مرگی و جاودانگی است. به نظر می رسد امرداد هم ريشه با واژه‌ي انگليسي Immortal است. این نام در اوستا، به ویژه گات‌ها صفتي است برای اهورامزدا، نماد جاودانگي و پایندگی او.اَمُرداد به معنی جاودانگی است که(مرداد=مرگ) در گاهشماری ایرانی پنجمین ماه سال است. امرتاته amertata و پهلوی اموردات است. این ماه که اَمُرداد نام دارد و بیشتر مردم آن را کوتاه کرده و مُرداد می گویند. که به معنی بی مرگی است و اگر الف نخست آن را که پیشوند نفی است از قلم بیاندازیم معنی آن عوض شده و فرشته ی بی مرگی و جاودانگی به این شکل به معنی نیستی و مرگ تغییر شکل می دهد، زیرا همان گونه که امرداد به معنی بی مرگی است مرداد به معنی مرگ است  امرداد در دین زردشتی امشاسپندی است که نماینده ٔ بی مرگی و جاودانی یا مظهر ذات زوال ناپذیر اهورا مزداست. در جهان خاکی نگهبانی گیاه ها و رستنی ها به او سپرده شده است.(از فرهنگ ایران باستان پور داود ص ۵۹) رجوع به مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی تألیف دکتر معین و امشاسپندان شود. بنا بر این به نظر شایسته است این واژه را امرداد بخوانیم نه، مرداد. بر ماست که با آگاهی رساندن به دیگران این ننگ بزرگ را از فرهنگ ایران دور کنیم و واژه زیبای امرداد(جاودانگی) را بمانند پیش جایگزین واژه مرداد(مردن) گردانیم. مرداد یا اَمُرداد(در فارسی افغانستان:اسد)، پنجمین ماه سال خورشیدی و ۳۱روزه است. در اوستا امرتات، در پهلوی اَمُرداد و در فارسی اَمُرداد گفته شده که کلمه ای است مرکب از ۳جزء: اول “ا” ادات نفی به معنی نه، دوم “مرتا” به معنی مردنی و نابود شدنی نیست و سوم تات که پسوند و دال بر مونث است. بنابر این اَمُرداد یعنی بی مرگی و آسیب ندیدنی یا جاودانی. پس واژه “مرداد” به غلط استعمال می‌شود.

Amurdad

«مرداد» درست است یا «اَمُرداد»؟ با شروع ماه پنجم از سال خورشیدی؛ ماه «مرداد» یا «اَمُرداد» هر سال این بحث درمی گیرد که کدام واژه درست است. هر چند گاهی بیش از گذشته «اَمُرداد» را می شنویم و شکل درست هم، البته همین است ولی می توان توجیه کرد که به مرور حرف «الف» حذف شده است. مثل حرف «خ» در ترکیب «نسخ و تعلیق» که شده است: «نستعلیق». واژه اوستایی «اَمُرداد» [اَ م ُ](اِ) در اوستا در واقع «امرتات» است. جزء اخیر آن که تات باشد پسوند است که جداگانه مورد استعمال ندارد همین جزء در خرداد نیز دیده می شود. «اَمُرداد» به معنای؛ «بی مرگی و جاودانگی» و یا «كمال و رسایی جاودانی» و وقتی  الف آن را که پیشوند نفی است از قلم بیندازیم معنی آن عوض شده و فرشته «بی مرگی و جاودانگی»، به دیو «نیستی و مرگ» تغییر شکل می‌دهد! «اَمُرداد» به معنی«بی مرگی و جاودانگی» است و «مرداد» معنی «مرگ» می‌دهد. هر چند که در عمل این حذف اتفاق افتاده است و «مرداد» در واقع به معنی «اَمُرداد» به کار می رود. با این همه بهتر آن است که این کلمه را «اَمُرداد» بخوانیم. چون «اَمُرداد» فرشته جاودانگی وبی مرگی است و درعالم جسمانی نگهبانی نباتات وروییدنی ها با اوست و اگر هم نمی گوییم «اَمُرداد» دست کم بدانیم که «اَمُرداد» درست است! این یادآوری هم خالی از لطف نیست که ایرانیان باستان در سومین روز ماه به باغ ها و  خرم ودل نشین می رفتند و پس ازنیایش این جشن راباشادی وسرور در هوای صاف و در دامن طبیعت برگزار می‌کردند و هر چند یک روز گذشته اما هم چنان جای تبریک دارد.در ادبیات مزدیسنا اَمُرداد یکی از امشاسپندان است که نگهبانی نباتات با اوست. در مزدیسنا شخص باید به صفات مشخصه ۵امشاسپند دیگر که عبارتند از: نیک اندیشی، صلح و سازش، راستی و درستی، فروتنی و محبت به همنوع، تامین اسایش و امنیت بشر مجهز باشد تا به کمال مطلوب همه که از خصایص اَمُرداد است نایل گردد. رویدادهای مهم این ماه در تقویم خورشیدی عبارت است از:

لیست رویداد های مهم مرداد ماه
 ۵  سالروز عمليت غرور آفرين مرصاد(۱۳۶۷)
 ۶   روز ترويج آموزش هاي فني و حرفه اي
 ۸   روز بزرگداشت سهروردي(شيخ اشراق)
 ۹  روز اهداي خون
 ۱۴  صدور فرمان مشروطيت(۱۲۸۵)
 ۱۶  تشکيل جهاد دانشگاهي(۱۳۵۹)
 ۱۷  روز خبرنگار
 ۲۳   روز مقاومت اسلامی
 ۲۶  آغاز بازگشت آزادگان به ميهن اسلامي(۱۳۶۹)
 ۲۸  کودتاي آمريکا براي باز گرداندن شاه(۱۳۳۲)
 ۳۰  روز بزرگداشت علامه مجلسي
 ۳۱  روز جهاني مسجد
مُرداد یا اَمُرداد
  • ۵ مرداد ۱۳۵۸؛‌ اقامه اولین نماز جمعه رسمی جمهوری اسلامی ایران آیةالله طالقانی(ره) در اولین خطبه نماز جمعه فرمود: «نماز جمعه، مظهر کاملی است از صف توحیدی تمام ملت های مسلمان و در عین حال آگاهی، تنبّه، هوشیاری، افشا کردن وسایس دشمن و مطلع کردن همه مسلمانان به وظایف و مسؤولیت هایی(است) که دست کم در مدت یک هفته در پیش دارند. نماز جمعه، صف عبادت، صف حق پرستی، صف روابط قلوب و وجدان های بیدار خدا پرستان،(و) در عین حال صفّ نظام، صفّ جنگ، صفّ فرماندهی و فرمانبری است».[۱]
  • ۱۱ مرداد ۱۲۲۸؛ شهادت آیةالله شیخ فضل الله نوری(ره) مرحوم ضیاءالدین درّی از اساتید فقید دانشگاه تهران می گوید: من تا آن وقت با مرحوم شیخ فضل الله نوری آشنایی نداشتم. زمانی که مهاجرت کردند به زاویه مقدسه حضرت عبدالعظیم، یک روز رفتم و وقت ملاقات خلوت از ایشان گرفتم. پس از ملاقات عرض کردم:می خواهم علت موافقت اولیه حضرت عالی را با مشروطه و جهت این مخالفت ثانویه را بدانم؟ اگر مشروطه حرام است، پس چرا ابتدا همراهی و مساعدت فرمودید؟ و اگر حلال و جایز است، پس چرا مخالفت می فرمایید؟! دیدم این مرد محترم اشک در چشم هایش حلقه زد و گفت: «من والله با مشروطه مخالفت ندارم، با اشخاص بی دین و فرقه ضالّه و مضلّه مخالفم که می خواهند به مذهب اسلام لطمه وارد بیاورند. روزنامه ها را که لابد خوانده و می خوانید که چگونه به انبیا و اولیا توهین می کنند و حرف های کفرآمیز می زنند؟ من عین حرف ها را در کمیسیون های مجلس از بعضی شنیدم. از خوف آن که مبادا بعدها قوانین مخالف شریعت اسلام وضع کنند، خواستم از این کار جلوگیری کنم، لذا آن لایحه[۲] را نوشتم، تمام دشمنی ها و فحش ها از همان لایحه سرچشمه گرفته است».
  • ۱۴ مرداد ۱۲۸۵؛ سال روز «نهضت مشروطه» بررسی انقلاب مشروطه و حضور فعّال حوزه های علمیه نجف و قم در آن، نشان دهنده این مطلب است که حرکت مردمی و شکل دهنده انقلاب، برای پیاده کردن احکام اسلام، و جاری کردن قوانین آن بوده است. این مسأله حتّی در نوشته های نویسندگان غربی و نیز غرب زدگان ایرانی مورد توجّه قرار گرفته است؛ با این حال، آن ها اذعان دارند که مشروطیت، به واسطه سوء استفاده برخی از صاحبان قدرت، از مسیر خود منحرف گردید. به نظر امام(ره) این انحراف برای عبرت گیری باید مدّ نظر باشد: «نگرانی من از این است که نکند سستی کنیم و در پیاده کردن اسلام دقت لازم را ننماییم… نکند مثل مشروطه شود که آقایان تلاش کردند و مشروطه را بنا گذاشتند، آن وقت چند نفر از سیاسیون مستبد، مشروطه خواه شدند و حکومت را گرفتند».[۳]
  • ۱۴ مرداد ۱۳۶۸ ؛ شهادت «مصطفی مازح» ضارب سلمان رشدی کافر«… هرگز هیچ کس تو را تنها نخواهد گذاشت… هرگز روزهای مقدس زندگی با تو را فراموش نخواهیم کرد…فرمایشات تو را در هر زمان و مکان اجرا خواهیم کرد… شجاعت تو را در هر زمان در برابر دشمنان به یاد خواهیم آورد… سعادتمندند کسانی که تو را شناختند، سعادتمندند کسانی که از راه تو پیروی کردند. سعادتمندند کسانی که به کلام تو گوش دادند. ای امام عزیز… همانا من با تو پیمان می بندم که همیشه در راه روشن تو خواهم بود و تحت اوامر نایب بر حقت سیدعلی خامنه ای ، بر این راه روشن باقی خواهم ماند. فرمایشات او فرمایشات تو خواهد بود. فکر و اندیشه او همان فکر و اندیشه تو و نظرات او همان نظرات تو خواهد بود به درستی که شجاعت را تو به او آموختی و ما الآن سرباز او هستیم، همان گونه که امر فرمودی».[۴]
  • ۱۵ مرداد ۱۳۶۶؛ شهادت سرلشکر خلبان عباس بابایی از زمان دانشجویی نوع لباس پوشیدن عباس، که همیشه ساده و بی پیرایه بود، برای من شگفتی داشت و همواره در جست و جوی پاسخی مناسب برای آن بودم. روزی همراه عباس در جلو گردان پرواز قدم می زدیم، پس از صحبت های زیاد در مورد فلسفه لباس پوشیدن ساده و بی پیرایه اش از او سؤال کردم. او در حالی که صمیمانه دستش را روی شانه ام گذاشت، گفت: «هیچ دلم نمی خواست راجع به این قضیه صحبت کنم، ولی چون اصرار داری تا بدانی، برایت می گویم» پس از مکثی کوتاه گفت: «انسان باید غرور و منیت های خود را از میان بردارد و نفسش را تنبیه کند و از هر چیزی که او را به رفاه و آسایش مضر می کشاند و عادت می دهد، پرهیز کند، تا نفس او تزکیه و پاک شود. ما نباید فراموش کنیم که هرچه در این دنیا به انسان سخت بگذرد در آن دنیا راحت تر است. دیگر این که تزکیه و سرکوبی هوای نفس موجب خواهد شد تا انسان برای کارهای سخت تر و بالاتر آمادگی پیدا کند».[۵]
  • ۱۷ مرداد ۱۳۷۵؛ شهادت محمود صارمی و  «روز خبرنگار» و  ۱۷مرداد ۱۳۷۱‌؛ ارتحال آیةالله العظمی خویی(ره) شهادت شهید صارمی بهانه‌ای شد تا ۱۷ مردادماه را روز خبرنگار بنامند. شهید محمود صارمی(زادهٔ ۱۳۴۷، بروجرد) در ۱۳۴۷ در در روستای چهاربره شهرستان بروجرد از توابع استان لرستان متولد شد. از آن جایی که خانواده به کار کشاورزی مشغول بودند و پدر خانواده گاه‌وبیگاه برای یافتن کار راهی کشور کویت می‌شد، پس لازم بود کودکان از همان سال‌های نخستین زندگی دوشادوش خانواده مشغول به کار شوند، و محمود هم از این قاعده مستثنی نبود. دوره ابتدایی را در همان روستا به پایان رساند و برا ادامه تحصیل روانه شهر بروجرد شد و در منزل خواهرش سکونت نمود. پس از شرکت در کنکور سراسری و پذیرفته شدن در رشته جغرافیا به تهران مهاجرت کرد. خانواده شهید صارمی هم به شهر مهاجرت کردند و بعد از گذراندن چند ترم از طریق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران راهی جبهه‌های نبرد شد و مدت ۱۷ ماه را در آن جا گذراند. مجدداً به دانشگاه بازگشت و به ادامه تحصیل پرداخت. شهید صارمی در ۱۳۷۰ مشغول به همکاری با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران گردید. در ۱۳۷۱ در حالی که به تحصیلات خود در مقطع کارشناسی ارشد ادامه می‌داد، ازدواج نمود. شهید صارمی در ۱۳۷۵ به عنوان مسؤول دفتر خبر گزاری جمهوری اسلامی در مزار شریف افغانستان انتخاب شد. شهید صارمی مسئول دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی در مزار شریف به همراه دیپلمات‌های ایران، توسط نیروهای طالبان در افغانستان به شهادت رسیدند. در این اتفاق تلخ، شهید صارمی به عنوان خبرنگار به همراه دیپلمات های ایرانی در مزار شریف به دست تروریست ها به شهادت رسید. «مزار شریف سقوط کرد»، آخرین تیتری بود که شهید صارمی زد و خبر آن در جهان مخابره شد. پیکر شهید صارمی، در ۲۷ شهریور ۱۳۷۷ از مقابل سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی، تشییع ‌شد. شورای فرهنگ عمومی کشور در اولین سالگرد این رخداد، هفده مرداد را به پاس قدردانی از این مقام «روز خبرنگار» نامید. «حضرت آیةالله العظمی آقای حاج سید ابوالقاسم خویی، مرجع تقلید بزرگوار، بقیه سلف صالح و یکی از پرچمداران علوم اسلامی و یکی از مراجع بزرگ تقلید دوران معاصر بود. ایشان در بسیاری از علوم اسلامی رایج در حوزه های علمیه، از اساتید مسلم و کم نظیر به حساب می آمد. فقیهی بزرگ و اصولی ای عمیق و مفسری نوآور و رجالی ای صاحب مکتب و متکلمی زبردست بود. آثار علمی ارزشمند این مرد بزرگ، به ده ها جلد کتاب در فقه و اصول و تفسیر و رجال منحصر نمی شود. هزاران شاگرد تربیت یافته در حوزه دروس غنی و سرشار او، هم اکنون در همه بلاد اسلامی منتشرند.آن بزرگوار، یکی از نخستین کسانی بود که پس از شروع نهضت اسلامی به رهبری امام(ره)، حوزه علمیه نجف را به اهمیت حوادث ایران متوجه ساخت و سعی و کوششی ارجمند در همراهی با حرکت عظیم روحانیت و مردم در ایران، مبذول کرد. در نهضت خونین مردم عراق در رمضان سال ۱۴۱۱ ه.ق، قطب اصلی نهضت و مرکز صدور حکم قیام اسلامی بود و به همین سبب، پس از سرکوب شدن این نهضت به وسیله رژیم خون خوار بعثی، این کهن مرد دانشمند، مورد آزار و شکنجه و اهانت مأموران سنگدل بعثی قرار گرفت و در معرض خطر جدی واقع شد؛ و پس از آن که به فضل الهی از خطر نجات یافت، تا مدت ها در شرایط سخت، زیر نظر مأموران بعثی قرار داشت.عمر طولانی و پربرکت این مرد بزرگ، که نزدیک به یک قرن امتداد یافت، سرشار از آزمایش های الهی و نمایشگر سعی و تلاش یک انسان مؤمن و پرهیزکار است».[۶]
  • ۲۱ مرداد؛ روز جهانی جوانان«این ها که آزادی می خواهند، این ها که می خواهند جوان های ما آزاد باشند، قلم فرسایی می کنند برای آزادی جوان های ما، چه نحو آزادی را می خواهند؟ می خواهند جوان های ما آزاد بشوند، قمارخانه ها باز باشد، به طور آزاد مشروب خانه ها باز باشد، به طور آزاد عشرت خانه ها باز باشد. این چیزی است که از غرب دیکته شده است… باید همه بدانیم آزادی به شکل غربی آن که موجب تباهی جوانان و دختران و پسران می شود، از نظر اسلام و عقل محکوم است و تبلیغات و مقالات و سخنرانی ها و کتب و مجلات برخلاف اسلام و عفت عمومی و مصالح کشور، حرام است و بر همه ما و همه مسلمانان جلوگیری از آن ها واجب است و از آزادی های مخرب باید جلوگیری شود».[۷]
  • ۲۶ مرداد ۱۳۶۹؛ آغاز بازگشت آزادگان به کشورروزی افسری عراقی از اسیر مجروحی که یک بسیجی ۱۵ساله بود، پرسید: تو چه اندازه پدر و مادرت را دوست داری؟ گفت: «به اندازه چشمانم». پرسید: خوب! تو که بسیجی هستی، رهبرت خمینی را چه قدر دوست داری؟ گفت: «امام خمینی قلب من است، او را به اندازه قلبم دوست دارم. انسان بدون چشم می تواند زندگی کند، اما زندگی بدون قلب، ممکن نیست».[۸]
  • ۳۰ مرداد ۱۳۴۸؛ آتش سوزی مسجد الاقصی، رژیم صهیونیستی اعلام کرد: شخص دیوانه ای به نام«دنیس مایکل روهان» مسجد الاقصی را به آتش کشید؛ گرچه اسرائیلی ها اعلام داشتند که این فرد استرالیایی یک مسیحی دیوانه بود، اما برخی منابع معتبر نیز بر این عقیده هستند که وی یک یهودی توریست بود و از لحاظ سلامت عقلی نیز هیچ مشکلی نداشت. آثار حریق دلالت بر آن دارد که اشخاص دیگری، روهان را در آتش زدن این مسجد از خارج آن و از یکی از پنجره های مشرف به باب المغاربه(که اسراییلی ها آن را منهدم کردند) هدایت و کمک کردند. در این آتش سوزی، منبر مسجدالاقصی تخریب شد؛ منبری که با سفارش نورالدین زنگی ساخته شد و پس از جنگ های صلیبی و فتح بیت المقدس در ۱۱۸۷، به وسیله صلاح الدین ایوبی از حلب به بیت المقدس آورده شد.[۹]
  • ۳۰ مرداد؛ آغاز هفته جهانی مسجد«همانا مساجد خانه های من در روی زمین اند؛ همان گونه که ستارگان برای اهل زمین می درخشند، مساجد نیز برای اهل آسمان درخشش دارند. خوشا به حال کسانی که مساجد را همچون خانه خود فرض می کنند! خوشا به حال کسانی که در خانه هایشان وضو سازند و سپس مرا در خانه ام زیارت کنند!».[۱۰]

پی نوشت:

  1. دبیرخانه ائمه جمعه، مباحثی پیرامون نماز جمعه، ص ۱۶۸
  2. مقصود لایحه ای است که شهید آیةالله شیخ فضل الله نوری درباره حضور شورای فقهای اسلامی در مجلس شورای ملی و نظارت آنان بر قوانین مصوب و انطباق قوانین با احکام و قوانین اسلام نوشت و در اثر مجاهدت ها و تلاش های بی وقفه او سرانجام به صورت اصل دوم متمم قانون اساسی مشروطه به تصویب رسید، ولی وابستگان انگلیس مانع تحقق و اجرای آن شدند.
  3. صحیفه نور، ج ۱۸، ص ۱۷۸
  4. فرازی از متن وصیت نامه شهید مازح، لبنانی، ضارب سلمان رشدی.
  5. هنگامه پایداری، ویژه نامه هفته دفاع مقدس، مهر ۸۳ ، ص ۳
  6. پیام مقام معظم رهبری به مناسبت ارتحال آیةالله خویی(ره)،۱۸۵۱۳۷۱
  7. صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۱۹۶
  8. مؤسسه نشر آثار امام(ره)، روایت هجران، ص ۱۷۱
  9. روزنامه کیهان، ۱۱۱۳۸۶
  10. شیخ حرّ عاملی، وسایل الشّیعه، ج ۱، ص ۳۸۱، حدیث قدسی.
منابع:
  1. مهر میهن
  2. عصر ایران
  3. نامه جامعه، مرداد ۱۳۸۶، شماره ۳۵

باکس شناور "همچنین ببنید"

تربیت بدنی, ورزش

ساده ترین ورزش

ورزش برای جوانان امری لازم و برای افراد مسنّ امری واجب است زیرا در پرتو …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 − 16 =