یکشنبه , ۲۵ آذر ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / قمری / ماه اجابت دعا
ذيقعده

ماه اجابت دعا

ذيقعده

وقت در ذیقعده غنيمت و پاداش کار نیک در آن مضاعف است. برای آسان شدن سختي های زندگی، می توان روزه حاجت گرفت. از ماه ‏هاى حرام است که خداوند رعایت حرمت آن‌ها را از زمان حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) بر مؤمنان واجب کرده و  حتّى با دشمنان اسلام جنگ در آن ها، حرام است، مگر اين كه جنگ بر مسلمين تحميل شود. آتش بس در اين ماه ها وسيله اى براى آرامش جامعه و توفيق براى حجّ و عبادت، حلّ مشكلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و يافتن نقطه پايان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانكاه ناشى از آن است. این سنّت تا زمان ظهور اسلام در میان اعراب مورد احترام بود. قرآن نیز بر این کار، صحّه گذاشته و حرمت این ماه‌ها را تایید کرده است.[۱] عبارت ماه حرام یا ماه‌های حرام، در چندین آیه آمده، اما در آیه ۳۶سوره توبه، ۴ماه بودن آن‌ها بیان شده است.[۲] مسلمانان در ذيقعده، از اطرافِ جهان، گروهى به مدينه مى روند و قبر پيامبر(ص) و قبور ائمّه هدى(ع) را زيارت مى كنند. آثار تاريخى را مى بينند و غرق لذّات عميق روحانى مى شوند. گروهى هم راهى در مكّه با انجام مناسك «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سياسى حجّ مى نشينند و با طواف كعبه و شركت در صفوف پرشكوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى كنند. سيّد بن طاووس: «ذيقعده در هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است.»

هم دعا و هم اجابت از تو هست
هم از اول مي دهي ميل دعا
تو دهي آخر دعاها را جزا
اول و آخر تويي، ما در ميان
هيچ هيچي كه نيايد در بيان …

(مولوي، غزليات شمس، غزل ۱۳۷۰۱)

آداب و اعمال:
۱ . فضيلت نماز روز يکشنبه: پیامبر(ص): در روز يكشنبه اين ماه نمازى با فضيلت بسيار است كه هر كه آن را به جا آورد، توبه ‏اش مقبول و گناهش آمرزيده و با ايمان بميرد. قبرش گشاده و نورانى و والدينش از او راضى گردند. مغفرت شامل حال والدين و ذرّيه ي او گردد. توسعه ي رزق پيدا كند. ملك الموت با او در وقت مردن مدارا و به آسانى جان او بيرون شود.
كيفيّت نماز روز يکشنبه: ۴ركعت نماز بعد از غسل و وضو، در هر ركعت؛ حمد ۱بار و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ۳بار و معوذتين ۱بار و پس از اتمام نماز، ۷۰بار استغفار و در پایان گويد:‏ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ‏، يَا عَزِيزُ يَا غَفَّارُ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَ ذُنُوبَ جَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ‏.

۲ .  ۳روز روزه ي متوالي: هر كه در يكى از ماه ‏هاى حرام ۳روز متوالى(۵شنبه، جمعه و شنبه) روزه بدارد، ثواب ۹۰۰سال عبادت دارد.(مفاتيح الجنان، فصل۵، اعمال ماه ذیقعده).

بيان حقيقت استغفار: فردي در محضر امام علی(ع) گفت: اَستَغفِرُالله. حضرت به او فرمود: مادرت بر تو گِريَد!… آيا مي داني استغفار چيست؟ استغفار درجه علّيين و نامي براي ۶معني است:

  1. پشيماني از گذشته.
  2. عزم بر اين که به آن گناه رجوع نکند و ديگر آن را انجام ندهد.
  3. هر واجبي که بر عهده ي اوست و آن را ضايع ساخته است، حقّ آن را ادا نمايد.
  4. اگر حقّي از مردم بر عهده ي اوست، ادا کند تا خدا را که ملاقات مي کند، پاک باشد و حقّي از ديگران بر او نمانده باشد.
  5. بر خود حتم کند گوشتي که از گناه بر تن او روييده است، به وسيله ي حزن و اندوه، آب شود تا پوست به استخوان بچسبد و بين آن ها گوشت تازه برويد.
  6. به بدن خود اَلَم و سختي طاعت را بچشاند همان طوري که شيريني گناه و معصيت را چشانيده بود. در اين وقت بگويد: اَستَغفِرُ الله(المراقبات، ص ۳۶۹).
  • شب يازدهم: در مفاتیح الجنان و زادالمعاد توصیه به احیاء است.
  • روز يازدهم: روز ولادت با سعادت و با برکت حضرت امام رضا(ع) است‏.
  • شب پانزدهم: شب مباركى است خداوند بر بندگان مؤمن خود نظر رحمت مى ‏فرمايد. پیامبر(ص): كسى كه در اين شب به طاعت حقّ مشغول باشد براى او اجر ۱۰۰نفر سايح، خواهد بود.[۳] پس اين شب را مغتنم شمار و مشغول كن خود را به طاعت و عبادت و نماز و طلب حاجات از خدا همانا روايت شده كه: هر كه سؤال كند در اين شب حاجتى از خداوند تعالى به او عطا خواهد شد(مفاتيح الجنان. فصل پنجم. در اعمال ماه ذیقعده).
  • شب بيست و پنجم: شب دحوالأرض، يعنى؛ پهن شدن زمين از زير خانه ي كعبه بر روى آب و از ليالى شريفه است كه رحمت خدا در آن نازل مى‏شود و قيام به عبادت در آن اجر بسيار دارد. از حسن بن على وشا روايت است كه گفت: من كودك بودم كه با پدرم در خدمت امام رضا(ع) در شب ۲۵ماه ذيقعده شام خورديم. پس فرمود: كه امشب حضرت ابراهيم(ع) و حضرت عيسى(ع) متولّد شده ‏اند و زمين از زير كعبه پهن شده است پس هر كه روزش را روزه بدارد چنان است كه ۶۰ماه را روزه داشته باشد و در اين روز حضرت قائم(ع) قيام خواهد نمود.
  • روز بيست و پنجم: روز دحوالأرض است و يكى از آن ۴روز است كه در تمام سال به فضيلت روزه، ممتاز است‏. روزى است كه رحمت خدا در آن منتشر گرديده و از براى عبادت و اجتماع به ذكر خدا در اين روز اجر بسيارى است.

اعمال:

  1. غسل
  2. دعا: مستحب است خواندن اين دعا: اللَّهُمَّ دَاحِيَ الْكَعْبَهِ….
  3. روزه: روزه ‏در این ماه مثل روزه ي ۷۰سال و كفّاره ي ۷۰سال است. هر كه در اين ماه ۱روز را روزه بدارد و شبش را به عبادت به سر آورد از براى او عبادت ۱۰۰سال است و از براى روزه ‏دار، هر چه در ميان آسمان و زمين است، استغفار كند.
  4. نماز: هنگام ظهر ۲ركعت، در هر ركعت بعد از حمد؛ ۵بار سوره والشّمس و بعد از سلام گوید: لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ، پس این دعا را: يَا مُقِيلَ الْعَثَرَاتِ أَقِلْنِي عَثْرَتِي يَا مُجِيبَ الدَّعَوَاتِ أَجِبْ دَعْوَتِي يَا سَامِعَ الْأَصْوَاتِ اسْمَعْ صَوْتِي وَ ارْحَمْنِي وَ تَجَاوَزْ عَنْ سَيِّئَاتِي وَ مَا عِنْدِي يَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ، خوانَد.
  5. زيارت: زيارت امام رضا(ع) در روز اوّل ماه رجب از آداب و سنّت هاي مؤکّد و افضل اعمال مستحبّ و در نهايت تأکيد است.(مفاتيح الجنان. فصل ۵٫ در اعمال ماه ذیقعده و مير داماد(ره) در رساله اربعة ايّام).
  • روز آخِر ذيقعده: شهادت حضرت امام محمّد تقي(ع) است.

وقايع:

  • ۱ ذيقعده سال ۱۷۳ ه.ق؛ ولادت با سعادت و با برکت و نورٌ علي نور حضرت فاطمه معصومه(س)
  • ۱۱ ذيقعده سال ۱۴۸ ه.ق؛ ولادت با سعادت و با برکت و نورٌ علي نور حضرت امام علي بن موسي الرّضا(ع)
  • آخِر ذيقعده سال ۲۲۰ه.ق؛ شهادت حضرت امام محمّد تقي امام جواد(ع) (آخر ذی القعده) در سنّ ۲۵سالگي(۲۹ يا ۳۰ذيقعده؛ بستگي به ماه ذيقعده دارد که چند روز است.) جنگ بدر صغري، جنگ بني قريظه، صلح حديبيه حرکت پيامبر(ص) براي آخرين حج عمر مبارکشان، از ديگر حوادث اين ماه مي باشد.(۴)
 ویژه نامه نیایش:
  1. دعا
  2. نماز
  3. آرزو
  4. یاد خدا
  5. اعتکاف
  6. ستایش
  7. استغفار
  8. نیایش ۱
  9. نیایش ۲
  10. نیایش ۳
  11. ماه نجوا
  12. ماه نیایش
  13. عرش خُدا
  14. نیایشگران
  15. نیایش واره
  16. ماه استغفار
  17. شب نیایش
  18. آئین نیایش
  19. کتاب نیایش
  20. التماس دعا
  21. عرش الهی
  22. اسرار نیایش
  23. عروج بندگی
  24. ناامید نشوید
  25. احساس دعا
  26. ریزش رحمت
  27. ضیافت الهی
  28. محراب مؤمن
  29. فرصت طلایی
  30. دعای صالحان
  31. خدا هست …
  32. در خلوت حراء
  33. در بارگاه الهی
  34. تندیس عبادت
  35. طلب رستگاری
  36. راه انس با خدا
  37. ریشه واژه نماز
  38. ضیافتگاه وصل
  39. شب تکرار ناپذیر
  40. جمال نیایشگران
  41. راه استجابت دعا
  42. نیایش در عرفات
  43. جویباری از بهشت
  44. آرامش روح و جان
  45. الگوهای نیایش ۱
  46. الگوهای نیایش ۲
  47. فرصتی برای نجوا
  48. ورود به ماه نیایش
  49. دست های نیازمند
  50. یهترین شب نیایش
  51. معبد همیشه خیس
  52. فرصتی برای آشتی
  53. زمزمه های آسمانی
  54. گاهی، تنها یک دعا …
  55. پنجره اي به سوي خدا
  56. نیایش در ایران باستان ۱
  57. نیایش در ایران باستان ۲
  58. پشیمان به سویت آمده ام
  59. نیایش در سیره امام رضا(ع)
  60. نیایش در پر رمز و رازترین شب

زیارت
نکته ی پایانی هم این که روز ۲۵ذیقعده در نزد خواص و اهل معرفت با زیارت سلطان القلوب مولانا علی بن موسی الرضا(ع) گره خورده، به طوری که همه ساله در این روز، بسیاری از اهل معرفت و بزرگان و علما از دور و نزدیک خود را به مشهدالرّضا می رسانند و زیارت در این روز را ترک نمی کنند که از بافضیلت ترین و موکّدترین اعمال مستحبی است لذا علما و بزرگان، زیارت بیست و پنجم را ترک نمی کردند. به هر حال امیدواریم هر که کبوتر دلش یاد آقا کرد، بداند آقا طلب کرده و یاعلی بگوید و عازم شود.

غریب است و غمش مفهوم دارد
نشان از مادری مظلوم دارد
رضا عطر حضورش در خراسان
صفای چارده معصوم دارد

پانویس:

  1. ذو به معني صاحب و القعده به معني نشستن، ذيقعده از قعود و نشستن گرفته شده و از آن جا که اعراب در این ماه از جنگ فرو می‌نشستند، يعني آن را ترک مي کردند به این نام نامیده‌اند.(مسعودی، علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، قم، دار الهجرة، چ۲، ۱۴۰۹ق؛ ص۱۸۹ و حوادث الايام، ص۸) این ماه، يازدهمین ماه قمري(ميان شوال و ذیحجّه) و اوّل ماه ‏هاى حرام که در آن جنگ نمي کردند و به سفر نمي رفتند. خداوند رعایت حرمت ماه‌های حرام(ذیقعده، ذیحجّه، محرّم و رجب) را بر مؤمنان واجب کرده است. از زمان حضرت ابراهیم(ع) جنگ در این ماه‌ها حرام بوده است.(طباطبایی یزدی، سیدمحمد کاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۱۱۱، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق و ابن طاووس، علی بن موسی، إقبال الأعمال، ج۱، ص۳۰۸، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چ۲، ۱۴۰۹ق) سيّد بن طاوس ذيقعده را در وقت شدّت و سختي ها، محلّ اجابت دعا دانسته است. دیه قتل در این ماه‌ها، بیش از ماه‌های دیگر است. اعراب گاه بر اساس اغراض شخصی، حرمت ماه محرم را به صفر منتقل کرده و ماه‌های دیگر را هم به تأخیر می‌انداخته‌اند. این عمل نَسیء نامیده شده و در قرآن گناهی بزرگ شمرده شده است. پيامبر(ص) فرمود: هر کس در ماه حرام ۳روز پنجشنبه و جمعه و شنبه را روزه بگيرد، خداوند براي او عبادت يک سال را بنويسد که ۹۰۰سال روزهاي آن روزه و شب هاي آن در قيام باشد.(المراقبات، ص۳۶۹) ۳ماه از ماه‌های حرام پشت سر هم هستند که عبارتند از: ذی القعده، ذی الحجه، محرم و رجب. در خطبه حجة الوداع که پیامبر(ص) در منا ایراد نمود، آمده است: «السّنة اثناعشر شهراً منها أربعة حرم، ثلاث متوالیات: ذوالقعدة و ذوالحجة و المحرّم و رجب مُضَر الّذی بین جمادی و شعبان: سال دوازده ماه است که ۴تای آن [ماه‌های] حرام‌اند. سه تا پشت سر هم‌اند: ذوالقعده، ذوالحجه و مُحرّم، و ماه رجب مُضَر که بین جمادی[الثانی] و شعبان قرار گرفته است و اين ماه «ماه اجابت دعاها» ناميده شده است، لذا بايد اوقاتش را غنيمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت».(بحارالانوار، ج۵۰، ص۶۴ و كشف الغمّه، ج۲، ص۳۶۳ و اقبال، ص۳۰۶)
  2. عبارت ماه حرام یا ماه‌های حرام، در چندین آیه آمده، اما در آیه۳۶ سوره توبه، ۴ماه بودن آن‌ها بیان شده است: إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ‌ عِندَ اللَّـهِ اثْنَا عَشَرَ‌ شَهْرً‌ا فِي كِتَابِ اللَّـهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْ‌ضَ مِنْهَا أَرْ‌بَعَةٌ حُرُ‌مٌ: در حقيقت، شماره ماه‌ها نزد خدا، از روزى كه آسمان ها و زمين را آفريده، در كتاب[علم‌] خدا، ۱۲ماه است؛ از اين [۱۲ماه‌]، ۴ماه[ماهِ‌] حرام است.[توبه۳۶ و انصاری، ماه‌های حرام در قرآن کریم، ص۱۹۴۹] نَسیء در لغت به معنای به تأخیر انداختن و در قرآن به معنای تأخیر حرمت یک ماه از ماه‌های حرام به ماه دیگر است.ملت عرب با گذشت زمان در مناسک حجّ و حرمت ماه‌ها تغییراتی ایجاد کردند، زیرا در مواردی به دلیل خشم و کینه زیاد، ترک جنگ و غارت و چپاول در سه ماه پیاپی بر آنان دشوار می‌آمد، در عین حال نمی‌خواستند بر سنت دیرین آنان که حرمت ۴ماه از سال بود خللی ایجاد شود، از این روی حرمت ماه محرم را به تأخیر می‌انداختند و به صفر منتقل می‌کردند. و بدین ترتیب دیگر ماه‌های حرام را هم به تأخیر می‌انداختند و ماه‌های به تأخیر افتاده به نام اصلی خود خوانده می‌شد و در نهایت نظم همه ماه‌ها به هم می‌خورد. در قرآن به شدت با این کار مخالفت شده است: إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ‌ ۖ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُ‌وا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّ‌مُونَهُ عَامًا لِّيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّ‌مَ اللَّـهُ فَيُحِلُّوا مَا حَرَّ‌مَ اللَّـهُ ۚ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ ۗ وَاللَّـهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِ‌ينَ: جز اين نيست كه جابجا كردن [ماههاى حرام‌]، فزونى در كفر است كه كافران به وسيله آن گمراه مى‌شوند؛ آن را ۱سال حلال مى‌شمارند، و ۱سال[ديگر]، آن را حرام مى‌دانند، تا با شماره ماه هايى كه خدا حرام كرده است موافق سازند، و در نتيجه آن چه را خدا حرام كرده[بر خود] حلال گردانند. زشتى اعمالشان برايشان آراسته شده است، و خدا گروه كافران را هدايت نمى‌كند.)[ توبه۳۷] مفاتيح الجنان از حاج شيخ عبّاس قمي(ره) و المراقبات تأليف ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي(ره) مي باشد.
  3. سايح، يعنى؛ روزه ‏دار ملازم مسجد(صائم و گوشه گير در مسجد) كه خدا را طرفه العينى معصيت نكرده باشد. روزه داری است که همیشه در خانه ٔ خدا باشد.(شرح قاموس)
  4. تاريخ قم، حسن بن محمد بن حسن قمی، محقق: انصاری قمی، محمدرضا، مترجم: قمی، حسن بن علی ناشر: کتابخانه بزرگ حضرت آیةالله العظمی مرعشی نجفی(ره)، ص۳۴

منابع:

  1. نور
  2. پرسمان
  3. المراقبات
  4. مفاتیح نوین
  5. ویکی شیعه
  6. ماه دعا و نیایش
  7. مسعودی، علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، قم، دار الهجرة، چ۲، ۱۴۰۹ق
  8. انصاری مسعود، «نسیء»، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، ج۲، تهران: دوستان [و] ناهید، ۱۳۷۷

باکس شناور "همچنین ببنید"

دریا

دریا

سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد آن چه خود داشت، زبیگانه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 + 5 =