شنبه , ۵ خرداد ۱۳۹۷
خانه / سرای دانش / تاریخی / آب راه ایرانی

آب راه ایرانی

خلیج همیشه فارسآب راهی با مساحت ۲۳۷٬۴۷۳کیلومتر مربع، در امتداد دریای عمان و میان ایران و عربستان که پس از خلیج مکزیک و خلیج هادسون سومین خلیج بزرگ جهان است، خلیج فارس(۱) نام دارد. این خلیج در شرق به اقیانوس هند راه دارد و در غرب به دلتای رودخانه اروندرود ختم می‌شود. کشورهای: ایران، عمان، عراق، عربستان، کویت، امارات، قطر و بحرین در کنار خلیج فارس هستند. نام خلیج‌فارس در نقشه به زبان لاتین: Sinus Persicus و  Sinus Persici آمده‌است. نام تاریخی آن، در زبان‌های گوناگون، ترجمه عبارت «خلیج فارس» یا «دریای پارس» بوده‌است. سازمان آب‌نگاری بین‌المللی از نام «خلیج ایران» برای این خلیج استفاده می‌کند. ۱۰اردیبهشت روز شکست پرتغال، در اشغال بخشی از ایران و سال روز اخراج پرتغالی‏ ها از تنگه هرمز است که به نام «روز ملّی خلیج همیشه فارس» نام‏ گذاری و در تقویم رسمی کشور به ثبت رسیده و از اقدامات دولت ایران برای پاسداری از میراث معنوی و فرهنگی خلیج فارس رسمیت دادن به روز ملی خلیج فارس در تقویم رسمی کشور است که در تیر ماه سال ۱۳۸۴شورای عالی انقلاب فرهنگی روز ملی خلیج فارس نام گذاری شد.

اهمیّت خلیج فارس: سواحل خلیج فارس دارای معادن سرشار نفت و گاز و مسیر انتقال نفت کشورهایی چون: کویت، عربستان و امارات متحده‏ عربی است. بندرهای مهمّی در خلیج فارس وجود دارد که از آن ها می توان، بندرهای؛ شارجه، دوبی، ابوظبی و بندرعباس و بوشهر را نام برد. خلیج فارس در واقع محور ارتباط بین اروپا، آفریقا، آسیای جنوبی و جنوب شرقی است. از نظر راهبردی در منطقه خاور میانه، به عنوان بزرگ ترین و مهم ترین مرکز ارتباطی بین این سه قاره‌است و بخشی از یک سیستم ارتباطی شامل اقیانوس اطلس، دریای مدیترانه، دریای سرخ و اقیانوس هند می‌باشد. دریانوردی در آن پیشینه ای بسیار دراز و به سده ۴پیش از میلاد باز می گردد. دریانوردی ایرانیان، نزدیک ۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح(ع) و در دوران پادشاهی داریوش اول آغاز شد. داریوش بزرگ نخستین ناوگان دریایی جهان را به وجود آورد. به همین دلیل از دیرباز مورد توجه قدرت‌های جهانی و از نظر جغرافیای سیاسی، استراتژیک، انرژی و تاریخ و تمدن یک پهنه آبی مهم و حساس در دنیا محسوب می‌شود.

تاریخچه پیدایش: زمین شناسان معتقدند که در حدود ۵۰۰هزار سال پیش، صورت نخستین خلیج فارس در کنار دشت‌های جنوبی ایران تشکیل شد و به مرور زمان، بر اثر تغییر و تحول در ساختار درونی و بیرونی زمین، شکل ثابت کنونی خود را یافت. خلیج فارس در آغاز، بسیار پهناور بوده به طوری که تا اواخر دوره سوم زمین شناسی بیشتر جلگه‌های: برازجان، بهبهان و خوزستان ایران تا کوه‌های زاگرس در زیر آب بوده‌اند.

جزایر خلیج فارس: جزایر زیادی در خلیج فارس وجود دارند که از اهمیت بالایی برخوردارند. اکثر جزایر مهم خلیج فارس مانند: قشم، بحرین، کیش، خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک و لاوان متعلّق به ایران است. از میان این جزایر تعدادی مسکونی و تعدادی غیر مسکونی(به علت کشند آب(جذر و مد) که در زیر آب قرار می‌گیرند هستند. جزایر غیر مسکونی به عنوان زیستگاه مرجان‌های دریایی، محلّ تخمگذاری پرستوهای دریایی و لاک پشت‌ها و هم چنین زیستگاه انواع پرندگان مهاجرند. بزرگترین جزیره این خلیج قشم است.

اسامی جزایر: خلیج فارس ۲۸جزیره مسکونی و غیر مسکونی را در خود جای داده است. این جزایر در نزدیکی ۳استان: خوزستان، بوشهر و هرمزگان به نام های زیر هستند:

  • خوزستان: مینو، خور موسی، بونه، دارا، قبر ناخدا
  • هرمزگان: کیش، قشم، تنب بزرگ، تنب کوچک، ابوموسی، لاوان، شتور، هندرابی، فرور بزرگ، فرور کوچک، سیری، لارک، ناز، هرمز، هنگام
  • بوشهر: خارک، خارکو، عباسک، میر مُهَنّا، فارسی، نخیلو، تهمادو، گرم، جزیره‌ام الکرم، شیخ الکرامه، شیف، متاف، مرغی، چراغی، ام‌سیله، سه‌دندون، مولیات
۱ ابوموسی
۲ بونه
۳ تنب بزرگ
۴ تنب کوچک
۵ تهمادو
۶ خارک
۷ خارکو
۸ خور موسی
۹ دارا
۱۰ سیری
۱۱ شتور
۱۲ عباسک
۱۳ فارسی
۱۴ فرور بزرگ
۱۵ فرور کوچک
۱۶ قبر ناخدا
۱۷ قشم
۱۸٫ کیش
۱۹٫ گُرم
۲۰ لارک
۲۱ لاوان
۲۲ میر مُهَنّا
۲۳ مینو
۲۴٫ ناز
۲۵٫ نخیلو
۲۶ هرمز
۲۷ هِندُرابی
۲۸ هنگام

منابع غذایی: بیش از ۱۵۰نوع ماهی متفاوت خلیج فارس می‌توان به: زبیده، حلوا سفید، قباد، شیر ماهی، شانک، سنگسر، پیش ماهی، هامور، سیکین، کارفه، طوطی، حلوا سیاه، شوریده، خبور، کفشک، سرخو، خابور، سبور، میگو و … اشاره که بازار عمده آن کشورهای اروپایی است.

  1. دلفین‌ها و نهنگ‌ها: نهنگ‌ها و دلفین‌های بینی بطری در جنوب جزیره قشم و دلفین‌هایی با نام پورپویز در جوار جزیره‌های هنگام، سالارک و هرمز زندگی می‌کنند.
  2. لاک پشت‌ها: از ۸گونه لاک پشت‌های جهان ۵گونه آن در خلیج فارس زندگی می‌کنند که ۲گونه لاک پشت عقابی و لاک پشت سبز در سواحل جزایری چون: هرمز، لارک، قشم، فارور و بنی فارور و مکان‌های کم عمق ساحلی سکونت و تخم گذاری می کنند.
  3. جنگل های حرّاء: تنها جنگلی که دارای انواع درختی خاصّ و روی آب شور دریا به دلیل مهکشند(جذر و مد) شب ها زیر آب و روزها سر از آب بیرون می آورند، ریشه آنان آب شور را، شیرین و به درخت می‌دهند، در قشم هشتند.
  4. کوسه‌ها: ۷گونه از کوسه‌ها در خلیج فارس زندگی می‌کنند که از میان آن‌ها می‌توان به: کوسه ماهی درنده، کوسه گربه ماهی، نهنگ کوسه یا کوسه کر، کوسه سرچکشی، کوسه ماهی شکاری و کوسه ماهی گورخری اشاره کرد.

وطن یعنی خلیج تا ابد پارس

 Persian Gulf Forever
الخلیج الفارسی إلى الأبد
ای خلیج آبی و پیوسته فارس
همرهت نام خوش و برجسته فارس
ای خلیج نیلی و نامی فارس
ای نشسته در کنار قوم پارس
جای تو والاترین حد و مکان
در دل و در جان ما ایرانیان
رونق احوال دنیا بوده ای
هرمزت تنگه گلوگاه جهان
وصله ی اصلی مرز و بوم ما
غبطه ای بر دشمنان شوم ما
ای خلیج نیلی و نامی فارس
چون زمرد می درخشد بر تو نام
تا که ایران هست و دنیا بر دوام
نام تو پاینده هست و مستدام(۲)

نظرها، انتقادها و … را در بخش دیدگاه‌ مطرح و به ادمین یمنا ارسال فرمایید.

تلگرام

در تلگرام همراه با ما t.me/Yomna_ir

پانویس:

  1. شاخاب پارس
  2. دکتر منوچهر سعادت نوری

منابع:

  1. یمنا
  2. خلیج فارس
  3. ستاره پارس
  4. آن چه از خلیج نیلی و نامی فارس باید دانست
  5. یاران امین، جوان، اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ ـ شماره۷۹ .

باکس شناور "همچنین ببنید"

فداکاران

فداکاران

همیشه انسان‌های بزرگ و فداکار هستند که برای نجات جان دیگران با کمک به هم‌نوعان، …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 4 =