دوشنبه , ۲۵ تیر ۱۳۹۷
خانه / اسوه ها / فردوسی، نمادی باشکوه
حکیم ابوالقاسم فردوسی

فردوسی، نمادی باشکوه

حکیم ابوالقاسم فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی در ماندگاری تاریخ کهن ایرانی و اعتلای زبان و ادبیات فارسی نقشی بی بدیل دارد و بر همین اساس به حقّ از وی و اثر گران سنگ اش شاهنامه به عنوان نماد باشکوه هویت ایرانی یاد می شود که شعر پارسی را استحکام بخشید. فردوسی در میان تمام شاعران فارسی زبان دارای جایگاهی رفیع است و از وی در تاریخ به عنوان احیا کننده زبان و ادبیات فارسی یاد می شود. شاهنامه فردوسی که بدون تردید از بزرگ ترین آثاری است که به زبان فارسی سروه شده مرزهای ایران اسلامی را درنوردیده و با ترجمه های بسیار زیاد دست به دست چرخیده است. فردوسی در شاهنامه نقش یک عامل وحدت آفرین را ایفا کرده و به تمامی اقوام به صورت یکسان پرداخته است. تاثیر فردوسی در تاریخ کهن ایران غیر قابل کتمان است و نمی توان نقش وی را در هویت بخشی ایرانیان از گذشته تا حال نادیده گرفت. شاهنامه فردوسی از غنی ترین و ارزش مندترین گنجینه های زبان و ادب فارسی است و بدون تردید نخستین کتابی است که پاسدار کلمات درست و زیبای زبان دری شده و آن ها را با درستی و امانتداری به دست نسل های بعدی سپرده است. تلاش ۳۰ساله فردوسی در شاهنامه باعث شده بسیاری از واژگان زیبای فارسی هم چنان بعد از گذشت سال ها زنده بمانند؛ در این میان عشق و علاقه همه اقوام ایرانی نسبت به حفظ و مطالعه شاهنامه سبب شده که فردوسی به عنوان آفریننده اثری ماندگار در ذهن و تاریخ ایرانیان جاودانه شود. ۲۵ اردیبهشت ماه روز بزرگداشت فردوسی و پاسداشت زبان فارسی نام گذاری شده است. ۲۵ اردیبهشت برای فردوسی، این نماد باشکوه هویّت ایرانی، در تصویبی از شورای عالی انقلاب فرهنگی به نام «روز بزرگداشت حکیم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی» نام گذاری شد.

فردوسی و پاسداشت زبان فارس

۲۵ اردیبهشت روز حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی 

نویسنده فردوسی
تاریخ نشر سدهٔ چهارم و پنجم ه‍.ق و پس از آن
موضوع حماسه
سبک خراسانی
زبان پارسی
سری ادبیات حماسی ایران
نوع رسانه کتاب

۲۵ اردیبهشت روز حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی 

Shahnameh

شاهنامه فردوسی از شاهکارهای حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (زادهٔ ۳۱۹ – ۳۹۷ شمسی) است. سراینده شاهنامه حماسهٔ ملی ایرانیان در روستای پاژ شهرستان طوس خراسان چشم به جهان گشود. فردوسی هنگامی شاهنامه را سرود که زبان پارسی دچار آشفتگی بود و او از ماندگار شدن این آشفتگی و افزونی آن جلوگیری کرد. فردوسی در سرودن شاهنامه بیش تر از پارسی سره بهره برده و شمار واژگان عربی در شاهنامه ۸۶۵ واژه است. سخن‌سرای نامی ایران را همگان بزرگ‌ترین سراینده  پارسی‌گو می دانند. نام و آوازه او در همه جای جهان شناخته و ستوده شده‌ است. در میان شاعران کلاسیک ادبیات فارسی شاید کمتر شاعری را بتوان در مقام فردوسی یافت که تا این حد به زبان و شعر فارسی غنای ملی بخشیده باشد. اهمیت ابوالقاسم فردوسی در شعر و ادب فارسی چنان است که بسیاری او را ستون اصلی ادبیات پارسی دانسته‌اند. میرجلال‌الدین کزازی در این باره می‌گوید: “فردوسی با شاهنامه پایه‌های چیستی و هستی و نهادین فارسیان را در ایران نو می‌ریزد.” شاهنامه بزرگ‌ترین کتاب به زبان پارسی است که در همه جای جهان مورد توجه قرار گرفته و به بسیاری از زبان‌های زندهٔ جهان بازگردانی شده‌است. نخستین بار در سال ۶۰۱خورشیدی بنداری اصفهانی شاهنامه را به زبان عربی برگرداند و پس از آن بازگردانی‌های دیگری از این اثر، ازجمله بازگردانیِ ژول مُل به فرانسوی، انجام گرفت. فردوسی در شاهنامه به بیان شرح احوال، پیروزی ها، شکست ها، ناکامی ها و دلاوری های ایرانیان از کهن‌ترین دوران و… می پردازد. شاهنامه فردوسی پرآوازه‌ ترین سروده فردوسی و یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های ادبیات کهن پارسی می‌باشد. شاهنامه فردوسی به بسیاری از زبان‌های زنده جهان ترجمه شده‌ است. حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی در بخش ۱ شاهنامه آغاز کتاب چنین سروده است:

به نام خداوند جان و خرد
کزین برتر اندیشه برنگذرد
خداوند نام و خداوند جای
خداوند روزی ده رهنمای
خداوند کیوان و گردان سپهر
فروزنده ماه و ناهید و مهر
ز نام و نشان و گمان برترست
نگارندهٔ بر شده پیکرست
به بینندگان آفریننده را
نبینی مرنجان دو بیننده را
نیابد بدو نیز اندیشه راه
که او برتر از نام و از جایگاه
سخن هر چه زین گوهران بگذرد
نیابد بدو راه جان و خرد
خرد گر سخن برگزیند همی
همان را گزیند که بیند همی
ستودن نداند کس او را چو هست
میان بندگی را ببایدت بست
خرد را و جان را همی سنجد اوی
در اندیشهٔ سخته کی گنجد اوی
بدین آلت رای و جان و زبان
ستود آفریننده را کی توان
به هستیش باید که خستو شوی
ز گفتار بی‌کار یکسو شوی
پرستنده باشی و جوینده راه
به ژرفی به فرمانش کردن نگاه
توانا بود هر که دانا بود
ز دانش دل پیر برنا بود
از این پرده برتر سخن‌گاه نیست
ز هستی مر اندیشه را راه نیست
(
۱)

فردوسی فردوسی سخن‌سرای بزرگ شاهنامه است. این اثر حماسی منظوم با ۶۰٬۰۰۰ بیت، از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سروده‌های حماسیِ جهان است. سرایش و ویرایش این گنجینه شاعر جهانی، دست‌آورد ۳۰سال رنج و تلاش خستگی‌ناپذیر فردوسی است. درون‌مایهٔ این شاهکار ادبی، اسطوره‌ها، افسانه‌ها و تاریخ ایران از آغاز تا حمله اعراب به ایران در سدهٔ هفتم میلادی است که در ۴دودمان پادشاهیِ پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان گنجانده می‌شوند و به ۳بخش اسطوره‌ای(از روزگار کیومرث تا پادشاهی فریدون)، پهلوانی(از خیزش کاوه آهنگر تا مرگ رستم)، و تاریخی(از پادشاهی بهمن و پیدایش اسکندر تا گشایش ایران به دست اعراب) بخش‌بندی می‌ شود. فردوسی نخستین کسی نبود که به آفرینش رزم‌نامهٔ ملی ایران دست‌زد. «شاهنامه» برگردان پارسی «خدای‌نامگ» در پهلوی بوده که نام این کتاب «شاهنامه» شده‌است.[۲] پیش از او مسعودی مروزی بخشی از شاهنامه را به نظم سروده‌بود.[۳] او شاهنامهٔ خود را در بحر هزج سروده‌بود که این بحر بر پایهٔ چارچوب وزن بحر عربی رجز ساخته شده‌بود. از شاهنامهٔ مسعودی تنها ۳بیت به‌جا مانده‌است.[۴] دقیقی نیز پیش از فردوسی به‌نظم‌درآوردن داستان‌های ملی ایران را آغاز کرد، اما کار او ناتمام ماند تا این‌که فردوسی در ۷۱سالگی به‌انجام رساند و سروده او به پایان رسید.[۵]

نظرات، انتقادات و … را با ما مطرح و یا به : @yomnaadmin  ارسال فرمایید.

تلگرام

در تلگرام همراه با ماt.me/Yomna_ir

۲۵ اردیبهشت روز حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی 

پی نوشت ها:

  1. فردوسی » شاهنامه »  حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی » آغاز کتاب
  2. خالقی مطلق، «شاهنامهٔ فردوسی»، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۱۳۳–۱۳۴
  3. راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، ۱۳۱–۱۳۳
  4. Blois, “EPICS”, Iranica. فرای، «سامانیان»، تاریخ ایران، ۱۳۴–۱۳۵
  5. خالقی مطلق، «شاهنامهٔ فردوسی»، دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی، ۱۳۴ .

منابع:

  1. ایرنا
  2. یُمنا
  3. گنجور
  4. ری زُن
  5. گنجور ۱
  6. ویکی پدیا
  7. حکیم طوس
  8. جام جم آنلاين (ضیاءالدین ترابی‌)
  9. دايرة المعارف كودكان و…،جوادمحدّثي.ج۲،سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد، چ۱تهران،ص۸۸۹ .

باکس شناور "همچنین ببنید"

عفاف و حجاب

عفاف و حجاب

«حجاب» به معنای؛ پوشش، نمادي براي نمایش مسلمانی و رعایت آن از ضروريات اسلام به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 − پنج =