چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / ماه دعا و نیایش
ماه دعا و نیایش

ماه دعا و نیایش

ماه دعا و نیایشهم دعا و هم اجابت از تو هست
هم از اول مي دهي ميل دعا
تو دهي آخر دعاها را جزا
اول و آخر تويي، ما در ميان
هيچ هيچي كه نيايد در بيان … (مولوي، غزليات شمس، غزل ۱۳۷۰۱)
انسان و خدا رابطه ای دو جانبه دارند. خدا از طریق وحی، الهام و … با انسان رابطه برقرار می کند، و انسان نیز در این رابطه، از طریق نیایش و دعا به خدا تقرب می جوید.
این دعا تو امر کردی ز ابتدا
ورنه خاکی را چه زهره این بُدی؟
چون دعامان امر کردی ای عجاب!
این دعای خویش را کن مستجاب.(مثنوی معنوی، دفتر چهارم؛ ۳۵۰۰)
تعارف که نداریم در ماه «دعا» و «نیایش»، ماه «صبر» و «شكيبايي»، ماه «مغفرت» و «آمرزش، ماه «جود» و «کرم»، ماه «بخشش» و «نیکوکاری»، ماه «ایثار» و «از خود گذشتگی»، ماه «جهاد» و «کوشش»، ماه «سعی» و «تلاش»، ماه «رحمت» و «سازندگی»، ماه «تشنگی» و «گرسنگی» ماه «صبر» و «استقامت» و بالاخره ماه «خودسازی» و «اصلاح جامعه» برای شما در هر سنّی که باشید یادآور انبوه خاطرات ‌ریز و درشتی است که در پستوی ذهن شما باقی مانده‌است. خاطراتی که به مرور زمان، بر شیرینی و حلاوتش افزوده می‌شود و هربار که به آن ها فکر می‌کنید لبخندی شیرین روی لب های شما نقش می‌بندد. ماهی که تمام زندگی از حالت معمولی خودش خارج می‌شود و سبک خاصّی می‌گیرد و در هر خانه‌ای هم این سبک فرق می‌کند. بهترین عمل در این ماه پارسایی و اجتناب از محرّمات خداست، به مانند:

الان اذان میگه: من فقرا را از نزدیک ندیده ام امّا معلوم است که آنها زندگی خیلی سختی دارند و بیچاره ها خیلی زجر می کشند چون مامانم از یک هفته قبل از ماه رمضان همه اش دارد سبزی خرد می کند و گوشت ومرغ و ماهی هایی را که پدرم خریده است را به زور در داخل یخچال جا می دهد. ما هر روز سحر از خواب بیدار می شویم و مامانم کلی غذا و سالاد و میوه و چایی و آب و ماءالشعیر سر سفره می گذارد و تند تند به ما می گوید: بخورید بخورید الان اذان میگه. بیچاره فقرا هر روز از صبح تا ظهر حالت تهوّع دارند و از ظهر تا عصر غش وضعف دارند و دوباره از افطار تا آخر شب هم از بس که زولبیا وخرما و آب و غذا و سالاد و میوه و نوشابه می خورند حالت تهوّع دارند. خلاصه فقرا خیلی زندگی سخت و دردناکی دارند. داود پسر همسایه مان میگوید آقای معلم دینی کلاس پنجمی ها گفته اگه دو بار به دختر همسایه نگاه کنید روزه تان باطل می شود و ما دیروز که دختر همسایه مان داشت از کوچه رد میشد همین جوری داشتیم یه نظر نگاهش میکردیم تا رد شود که عصبانی شد و گفت چیه مثه سگ نگاه میکنین داود می گوید آقای دینی گفته هر کس فحش بدهد روزه اش باطل می شود. پدرم بعضی روزها که از اداره می آید خیلی بد اخلاق است و می گوید مرتیکه نگذاشته امروز بخوابیم. من فکر می کنم آقای مرتیکه از سر حسودی نمی گذارد پدرم در اداره بخوابد تا نتواند فقرا را درک کند. به نظر من همه مردم باید کمک کنند تا فقرا هم مثل ما زندگی کنند آخه دکتر سلام میگه نوشابه و چیزایی که گاز دارن خیلی برای سلامتی ضرر دارند و اگه آدم زیاد میوه و سبزی و گوشت بخوره مریضی های بد بد می گیره. من خیلی دوست دارم یک فقیر را از نزدیک ببینم چون آقای دکتر سلام میگه هر کی زیاد شیرینی بخوره دندوناش مثه آبجی خراب میشه و باید دندونشو بکشه و من فکر می کنم فقرا حتی یه دونه دندان هم ندارند. من تصمیم گرفته ام در همین ماه رمضان که من و مامان و بابا این همه نماز می خوانیم برای فقرا دعا کنم تا از این زندگی سخت نجات پیدا کنند و بتوانند مثه ما صبحونه و ناهار و شام بخورند و کمتر شیرینی و گوشت بخورند و گرنه حتما مریض می شوند.(محمد هادی ملاباقری)

ماه صبر و شکیباییماه «صبر» و «شكيبايي»: در ماه رمضان قيافه بچه‌ها هميشه سر زنگ انشا ديدني است! وقتي آقا معلّم به طرف تخته مي‌رود و روي آن‌ با ماژيك مي‌نويسد: «موضوع انشا»؛ همه‌ي بچه‌ها سرك مي‌كشند و آن‌ها كه دورتر نشسته‌اند به تخته خيره مي‌شوند. وقتي كلاس تمام مي‌شود و زنگ مي‌خورد، بچه‌ها غر مي‌زنند كه آخه چي بنويسيم؟ «ماه رمضان و فوائد روزه‌داري؟» امير مي‌گويد: «آخه روزه چه فايده داره؟» و حسن مي‌گويد: «از كجا مطلب بياريم؟» همين سؤال فكرم را اشغال كرده اولين جرقه‌اي كه ذهنم را روشن مي‌كند تو راه خانه است.نزديك مسجد كه مي‌رسم ياد آقا جماعت مسجد مي‌افتم! آقا جماعت مسجد روحاني جواني است كه عباي شكلاتي خوش‌رنگيمي‌پوشد و هميشه لبخند زيبايي بر لب دارد. از آن لبخند‌هايي كه به تو فرصت مي‌دهد از او بپرسي و از حاج آقا بودنش نترسي! بهترين فرصت بعد از نماز است، وقتي نماز تمام مي‌شود چند نفر قرآن به دست گرفته‌اند، توي صف ايستاده‌اند. گويا استخاره مي‌خواهند. بالاخره نوبت من مي‌شود. آقا جماعت يا همان لبخند مهربانش از من استقبال مي‌كند:‌ پسرم اگر بخواهي مي‌توانم ده‌ها صفحه درباره‌ي ماه روزه و پاداش آن برايت بگويم، اما بهتر است از فكر خودت چيزي بنويسي. من چند راهنمايي بهت مي‌كنم، درباره‌ي چند موضوع و رابطه‌ي آن با ماه رمضان، خودت فكر كن و نتيجه‌اش را فرداشب براي من بياور. با راهنمايي حاج آقاتحقيق را شروع مي‌كنم، به خانه مي‌روم و از كتابخانه كوچك پدرم چند كتاب برمي‌دارم، تا چند ساعت پيش دنبال يك مطلب كوچك براي موضوع انشا مي‌گشتم، اما وقتي موضوعات و راهنمايي حاج آقا را شنيدم ـ با استفاده از كتابخانه‌ي پدرم ـ آن‌قدر مطلب پيدا كردم كه نمي‌دانستم كدام را بنويسم و سرانجام اين‌طور نوشتم:«هنگامي كه لب از خوردن و آشاميدن فرو مي‌بنديم، لحظه‌ها و ساعت‌ها به سختي و كندي مي‌گذرند، نگاهمان بر صفحه‌ي ساعت مي‌ماند و ثانيه‌ها و دقيقه‌ها را مي‌شمارد، بارها در ذهن خود به جمع و تفريق ساعت‌هاي گذشته و مانده از روز مي‌پردازيم. تشنگي معناي خود را در خشكي دهان و گلو به ما مي‌فهماند و گرسنگي با ضعف و ناتواني اندام‌ها و حالتي ويژه خودنمايي مي‌كند، اكنون شكيبايي در همه‌ي لحظه‌ها و ساعت‌ها معنا مي‌شود. از خود مي‌پرسم يكي از موضوعات انشا من «صبر» و «شكيبايي» در ماه رمضان است، آيا چگونه در ماه رمضان مي‌توان به اين هديه‌ي خدايي يعني «شكيبايي» دست يافت؟ پاسخي كه به ذهنم مي‌رسد اين است كه: نخست بيش خود يادآور شويم در چه جايگاهي ايستاده‌ايم و نگاه پر مهر و صفاي برترين و پرشكوه‌ترين موجود جهان حضرت حقّ «جلّ جلاله» رفتار و گفتار و كردار ما را مي‌بيند و ثبت مي‌كند و هرگز آن را فراموش نمي‌كند و سپس به ياد آوريم كه همه‌ي ثروت‌ها، خوبي‌ها و نيروها در دست او است، سپس كلام وحي را درباره‌ي پاداش «شكيبايان» به خاطر آوريم! او علاوه بر آن‌كه بارها در كلام وحي آيه‌هايي دارد كه خداوند با صابران است و …. اما در يكي از آيه‌هاي قرآن نويد پاداشي بسيار بزرگ براي صابران داده است كه از همه‌ي پاداش‌ها بزرگ‌تر و برتر است. آن روز آقا جماعت مسجد چند موضوع درباره‌ي ماه رمضان پيشنهاد كرده. گفت هر يك از بچه‌هاي كلاستان مي‌تواند درباره‌ي ماه رمضان و صبر، ماه رمضان و سلامتي روح و جسم، ماه رمضان و پرستش خدا، ماه رمضان و امت‌هاي پيشين و چند موضوع ديگر بنويسد، من ماه رمضان و صبر را انتخاب كردم و وقتي پاداش صبر را بررسي كردم، ديدم خداوند رحمان براي عبادت‌هاي ديگر، پاداش‌هاي مختلفي در نظر گرفته است و گفته است كه با حساب و كتاب به آن‌ها پاداش خواهد داد «امّا آن‌چه به عنوان پاداش صبر در نظر گرفته، چنان سترگ و حيرت‌انگيز است كه با هيچ يك از كارهاي خوب ديگر برابر نيست.» ۱ خداوند رحمان گفته است: «پاداش شكيبايان را بدون حساب پرداخت خواهد كرد» ۲ در معجم المفهرس ۳ با واژه‌ي «اجر» به جست‌وجو مي‌پردازم و به اين نتيجه‌ي زيبا و شگفت‌انگيز مي‌رسم كه يكي از دست‌آوردهاي پرارزش‌ ماه رمضان و روزه‌هاي آن، رسيدن به صبر است، همان صبري كه خداوند براي آن پاداشي بي‌حساب در نظر گرفته است. خدايا اگر اين انشا و نتايج تحقيق را پيش آقا جماعت مسجد ببرم چه خواهد شد و اگر اين انشا را در كلاس بخوانم چه نمره‌ي خواهم گرفت؟! اما از همه مهم‌تر آن‌كه خودم فهميدم ماه رمضان چه قدر مهم است و چه موضوعاتي درباره‌ي آن مي‌توان نوشت.(زهرا خراساني)
ماه دعا و نیایشدعاهای ماه رمضان: حاج «‌جواد ابوالقاسمی» مدّاح ۶۴ساله ساکن وحیدیه، سالیان سال است که اهالی محله دم گرم او را شنیده‌اند و از صدای خوشش فیض برده‌اند. حاجی هم از ماه رمضان‌های گذشته خاطرات خوش زیادی دارد و برای ما این‌طور تعریف می‌کند: «در زمان بچگی‌ام اغلب مردم رادیو و تلویزیون نداشتند و آن ها هم که داشتند زیاد پایبند برنامه‌های رادیو و تلویزیون نبودند و هرکسی در ماه رمضان برای خودش برنامه‌های خاص داشت. شب‌ها بعداز نماز مغرب و عشا در مسجد محل ما یک جزء قرآن تلاوت می‌شد و مردم آن را غنیمت می‌شمردند و سعی می‌کردند از این فرصت استفاده کنند. در این جلسات اهالی هم غلط‌هایشان را اصلاح می‌کردند و هم یک جزء قرآن می‌خواندند. پدر بزرگم مداح بود. همیشه یک ساعت قبل از اذان بیدار می‌شد و سحری‌اش را می‌خورد و به بالای پشت‌بام خانه می‌رفت و با صدای بلند سحر‌خوانی می‌کرد. و هرچند دقیقه یکبار اعلام می‌کرد مثلاً نیم ساعت به اذان صبح مانده است بیدار شوید و خواب نمانید. مسجد در نزدیکی خانه ما بود پدربزرگم گاهی بالای مأذنه مسجد می‌رفت و مناجات‌نامه می‌خواند. بلندگو نبود و کسانی که مثل پدربزرگم مناجات‌خوانی می‌کردند صدای رسایی داشتند که در خلوتی شب به گوش اغلب مردم محله می‌رسید. آنقدر سحر‌خوانی می‌کرد تا وقت اذان شود. اذان را می‌گفت و به مسجد می‌رفت.» حاج آقا ابوالقاسمی ادامه می‌دهد: «پدرم مقید بود همه ادعیه ویژه رمضان را در منزل بخواند و ما هم به همراهش ادعیه می‌خواندیم. به‌طور مثال دعای افتتاح از همان بچگی در خاطرم مانده و بخش زیادی از آن را در همان بچگی از حفظ کرده‌ام. پدرم تند تند می‌خواند و ما همراهی‌اش می‌کردیم. به ما می‌گفتند روزه گرفتن یک قسمت روزه‌داری و قسمت دیگر ادعیه ماه رمضان است. دعا‌ها خیلی اثر‌گذار بود. روزه جسم را سالم نگه می‌دارد و روحیه انسان با دعاها خوش می‌شود. خواندن دعاهای ماه رمضان خیلی اثر دارد. امام صادق(ع) می‌فرمایند چیزی که ما یادتان دادیم را بگویید.» حاج آقا ابوالقاسمی یاد می‌کند از روزهای داغ تابستان و روزه‌داری در آن گرما و ادامه می‌دهد: «هوا گرم بود و بچه بودیم و گاهی حرف بزرگ‌ترها را گوش نمی‌دادیم و با بچه‌ها در کوچه بازی می‌کردیم و حسابی تشنه می‌شدیم. دلمان به آب خنک موقع اذان خوش بود. یخچال نداشتیم و در محل قالب یخ می‌فروختند و برای افطار یخ می‌خریدیم. به نظرم قیمت یخ خیلی زیاد بود. یادم می‌آید نان دانه‌ای یک ریال بود و یخ کیلویی ۲ریال. یخ را می‌خریدیم و مثل یک غنیمت جنگی از آن مراقبت می‌کردند تا وقت افطار شود و مادر در پارچ شربت خاکشیر و سکنجبین بریزد و جگرمان خنک شود.»

ماه  رویش، پرورش، آموزش و تربیت: «اي كساني كه ايمان آورده ­ايد بر شما هم روزه داشتن فرض گرديد چنان كه بر امّت های گذشته فرض و واجب شد و اين دستور براي آن است كه پاك از شهوات حيواني شده و پرهيزگار شويد.» ۴  بهترین عمل در این ماه پارسایی و اجتناب از محرّمات خداست. همه جا محضر خداست و ما در محضر خداییم. اگر این حالت را می خواهید اگر می خواهید بیایید همه جا محضر خداست. بیایید ما در محضر خداییم. روزه ی ماه مبارک رمضان به شما این حال عبادت را به شما عنایت می کند. عبادت كه ذوق جان و شوق روان است، اسرار، حكم، لطايف و طرايفي دارد كه هر كس با آن آشنا و بدان روشنا شود، طعم شيرين و عطر مُشكين آن را هرگز رها نخواهد كرد و همواره دست نياز به درگاه بي‌نياز را به دعاي؛ «اللّهم أذقنا حلاوة عبادتك» دراز مي‌كند. گذشته از اسرار و حكمي كه در اصل و حقيقت عبوديت نهفته، هر يك از جلوه‌ها و نمادهاي آن نيز طرايف و ظرايفي دارد كه تأمين كنندهٴ بُعدي از ابعاد هستي انسان است. ماه رمضان ماه الهی، ماه رحمت، دعا و نیایش است. ماه توبه و انابه است ماه بندگی و ارتباط با معبود است. ماه مبارک رمضان سایه خیر و برکت. ماه نزول قرآن، ماه مغفرت و آمرزش، ماه جود و کرم، ماه بخشش و نیکوکاری، ماه ایثار و از خود گذشتگی، ماه جهاد و کوشش، ماه سعی و تلاش، ماه رحمت و سازندگی و ماه ضیافت الله است. رمضان ماه تهذیب نفس، غلبه و چیره شدن بر نفس، ماه صبر و استقامت و بالاخره ماه خودسازی و اصلاح جامعه است. این ماه دانشگاه انسان‌سازی است؛ بله رمضان دانشگاه علمی و عملی، آموزشی و پرورشی و تربیتی و اصلاحی است. تلاوت قرآن، حضور به موقع در نمازهای پرفیض جماعت، شرکت در کلاس‌های آموزشی ویژه رمضان، حضور در مجالس معنوی قرآن‌خوانی در مساجد و منازل، از مهم‌ترین برنامه‌های رمضان است که شخص مسلمان خود را به درگاه احدیت مقرّب می‌سازد. از همه این ها بالاتر انسان متوجه می تواند خود خدا را پاداش ماه رمضان باشد برای او، یعنی حکومت خدا بر دل. روزه عبادتی است که مربوط به درون افراد است. روزه به تمام معنا برای خداست و جایی است که غیرخدا راه ندارد. «روزه مال من است، منم پاداش می دهم.» ۵ روزه بگیرید برای آن که طراوت و خرمی و شادابی غیر ماه مبارک را از دست بدهید؛ زیرا آن ها نشاط کاذب و زودگذر است. وقتی انسان روزه گرفت و به آن دل بست، کم کم به باطن روزه پی می‌برد. باطن روزه انسان را به لقای حقّ می‌کشاند. این تعبیر فقط درباره‌ی‌ روزه وارد شده است. همه‌ی‌ اشیا و موجودات جهانِ امکان از آنِ خداست. چیزی در جهان خلقت نیست که مال خدا نباشد؛ چون مخلوق و مملوک اوست. چشم و گوش ما هم از آنِ خداست. چیزی در جهان نیست که به یاد حقّ و خدای سبحان نباشد. این انسان است که گاهی غافل است و گاهی غیر غافل. فرشته‌ها نَفَس ها را می‌شمارند که برای چه انسان نفس می‌کشد. گاهی انسان از سحر تا افطار امساک می‌کند؛ این یک درجه روزه‌داری است؛ تلاشی است که حداکثر در قیامت نسوزد یا وارد بهشت بشود. روزه، ضمن این که حکم و ادبی خاص دارد، حکمتی هم دارد که آن لقا و محبّت خداست. ۶

 ویژه نامه نیایش:
  1. دعا
  2. نماز
  3. آرزو
  4. یاد خدا
  5. اعتکاف
  6. ستایش
  7. استغفار
  8. نیایش ۱
  9. نیایش ۲
  10. نیایش ۳
  11. ماه نجوا
  12. ماه نیایش
  13. عرش خُدا
  14. نیایشگران
  15. نیایش واره
  16. ماه استغفار
  17. شب نیایش
  18. آئین نیایش
  19. کتاب نیایش
  20. التماس دعا
  21. عرش الهی
  22. اسرار نیایش
  23. عروج بندگی
  24. ناامید نشوید
  25. احساس دعا
  26. ریزش رحمت
  27. ضیافت الهی
  28. محراب مؤمن
  29. فرصت طلایی
  30. دعای صالحان
  31. خدا هست …
  32. در خلوت حراء
  33. در بارگاه الهی
  34. تندیس عبادت
  35. طلب رستگاری
  36. راه انس با خدا
  37. ریشه واژه نماز
  38. ضیافتگاه وصل
  39. شب تکرار ناپذیر
  40. جمال نیایشگران
  41. راه استجابت دعا
  42. نیایش در عرفات
  43. جویباری از بهشت
  44. آرامش روح و جان
  45. الگوهای نیایش ۱
  46. الگوهای نیایش ۲
  47. فرصتی برای نجوا
  48. ورود به ماه نیایش
  49. دست های نیازمند
  50. یهترین شب نیایش
  51. معبد همیشه خیس
  52. فرصتی برای آشتی
  53. زمزمه های آسمانی
  54. گاهی، تنها یک دعا …
  55. پنجره اي به سوي خدا
  56. نیایش در ایران باستان ۱
  57. نیایش در ایران باستان ۲
  58. پشیمان به سویت آمده ام
  59. نیایش در سیره امام رضا(ع)
  60. نیایش در پر رمز و رازترین شب

نظرها، انتقادها و … را در بخش دیدگاه‌ مطرح و به ادمین یمنا ارسال فرمایید.

تلگرام

در تلگرام همراه با ما :  t.me/Yomna_ir

پی نوشت ها:

  1. جَزاءً مِنْ رَبِّكَ عَطاءً حِسابًا؛ نبأ، ۳۶ .
  2. قُلْ يا عِبادِ الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّکُمْ لِلَّذينَ أَحْسَنُوا في‏ هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ وَ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ إِنَّما يُوَفَّي الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ؛ زمر، ۱۰ .
  3. قرآن كريم فهرست واژگان قرآن .
  4. يا اَيُّها الذّينَ آمنوا كُتِبَ عَلَيْكُم صيام كما كُتِبَ علي الذّين مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُم تَتَّقون؛ سورة بقره، آية ۱۸۳ .
  5. فضيل بن يسار از حضرت ابي جعفر امام محمد باقر(ع) نقل مي ­نمايد كه فرمودند: قال رسول الله (ص): إِنَّ اللهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يَقُولُ الصَّوْمُ لِي وَ أَنَا أَجْزِي عَلَيْهِ؛ روضة المتقین، ج ۳، ص ۲۲۵٫ بعضی کلمه “أجزی” در این روایت را به صیغه‌ی‌ مجهول خوانده‌اند، یعنی؛ روزه برای من است و من پاداش آن هستم!(بحارالانوار، ج۹۳، ص۲۵۶) در اين صورت معنا اين خواهد بود كه جمال حقّ در برابر روزه ­دار است. (ر.ک: نهایه ابن اثیر، ج۱، ص۲۷۰، جزا) در «معاني الاخبار» اين كلمات اضافه شده كه پيامبر(ص) فرمودند كه خداوند فرموده هر عمل بني آدم هر يكي ۱۰برابر ثوابش است تا ۷۰۰برابر. «قال رسول الله(ص) قال الله عَزَّ و جَلَّ كُلُ اَعْمال بَني آدم بِعَشْرَة اَضْعافِها الي سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ اِلّا الصَبر فَاِنَّهُ لي و اَنا اَجْزي [اُجْزي] به فَثَوابُ الصَبْر مَخزونٌ في علم الله عزوجل و الصَبْرُ الصَّوْم»(بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۲۵۲، باب ۳۰، فضل الصيام؛ معاني الاخبار، ج ۴۰۹، باب نوادر المعاني) و ویژگی‌های رمضان و آداب روزه داری، مقاله ۴، دوره اول، ویژه نامه ماه رمضان، تابستان ۱۳۹۱، صفحه ۲۳-۲۷ .
  6. حكمت عبادات؛ آيت الله عبدالله جوادي آملي، گروه تحقیق: حجت الاسلام حسین شفیعی، بخش پنجم: روزه و حکمت آن، تنظیم حجة الاسلام حسین رضوانی، نوبت چاپ: بیستم، تاریخ چاپ: ۱۳۹۱، تعداد صفحات: ۳۹۲، شابک: ۶-۳۲-۵۹۸۴-۹۶۴-۹۷۸ .

منابع:

  1. یمنا
  2. پژوهه
  3. هومان
  4. حوزه نت
  5. ضیافت آسمانی
  6. دانشگاه شهید مطهری
  7. حکمت عبادات، آیت الله جوادی آملی

باکس شناور "همچنین ببنید"

نروژ شادترین کشور جهان

کشورهای شاد

همه ساله لیستی از شاد‌ترین کشور‌های جهان منتشر می‌شود. مردمی که در کشور‌های شاد زندگی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − یک =