چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / پله پله تا صعود
شب صعود

پله پله تا صعود

شب صعودانسان سرشار از نیاز است. همواره نیازهایی دارد که ناتوان از برآوردن آن هست. برخی از نیازها و خواسته های انسان چنان دور از دسترس است که گاه آن را محال و ممتنع می شمارد؛ امّا باید دانست اگر خواسته های انسان خواسته های معقولی باشد، می تواند آن را از دایره محال و ممتنع بیرون آورد و تحقق آن را به چشم ببیند و او را پله پله تا ملاقات خودش، مجال عروج و صعود دهد. صعود به این قله عظیم الهى، شرایطى مى ‏طلبد که ما تنها به برخى از آن‌ها اشاره مى‏ی شود. خداوند در آیاتی به فقر ذاتی انسان اشاره می کند و خود را با ۲صفت و ویژگی خاصّ می ستاید:

  1. «صمد» ۱بار در قرآن آمده، یعنی؛ تمام مخلوقات همگی به او محتاج و نیازمندند و او حوائج آن ها را برآوره می کند در حالی که او به هیچ کس محتاج نیست. «الله الصٌمد» یعنی؛ خداوند از همه بی نیاز و همه عالم به او نیازمندند.
  2. «غنىّ»، ۱۸بار در قرآن آمده، یعنی؛ خداوند كسى است كه از همه چيز بی نياز است و همه محتاج او هستند. «غنا؛ توانگری و بی نیازی» از صفات خداوند است که می فرماید: ای مردم، شما همه به خدا فقیر و محتاج هستید و تنها خداست که بی نیاز و غنیّ بالذّات و ستوده است.(۱)

همین نیاز و فقر ذاتی انسان است که همواره او را متوجّه بیرون از ذات خویش می کند تا به هر شکلی شده، نقص و نیازش را برآورده سازد و کمالی را در خود تحقق دهد. هر انسانی به این فقر و نیاز خود، علم شهودی دارد و با مراجعه به نفس خود به سادگی این را درمی یابد: انسان به نفس خویش بینایی دارد و هرچند که بهانه تراشی می کند و عذر می آورد.(۲) براین اساس، نیاز ذاتی، انسان را به سوی خداوند می کشاند تا با اتصال به آن غنی بالذات از نقص برهد و به کمال بپیوندد. در جست و جوی این حقیقت هرچند که گاه به بیراهه و گمراهی می رود و دیگران را شریک می نامد و بدان ها توسل می جوید، ولی در مواقع اضطراری و درماندگی به خوبی درمی یابد که تنها اوست که قادر مطلق و توانای کل است. لذا با خلوص و پاکی تمام، دست به دعا برمی دارد و راه رهایی از رنج، درد و بلا را از خدا می خواهد و خداوند به سبب همین اخلاص و رهایی از غیر خدا، به او کمک می کند و او را نجات می دهد.(۳)

پرواز ویژهبهترین پرواز: انسان همه اسباب را برای رهایی از نقص نیاز به ویژه نیازهای بزرگ و سخت تحقق، به کار می گیرد، ولی در نهایت وقتی دستش از همه چیز کوتاه شد، آن گاه به سراغ دعا و نیایش می رود و همه وجودش را حضور خداوند می سازد و درش را برهر کس و وسیله دیگری می بندد و تنها خدا را در خانه دلش مهمان می کند. در این حالت خداوند به او پاسخی درخور و شایسته می دهد و حتی از مرگ حتمی می رهاند و زندگی دوباره را به او می بخشد. بریدن از غیر خدا که علامت اخلاص است، حتی به شکل اضطراری، عامل تحقق معجزاتی در شکل نیایش و دعاست. اگر کسی از غیر خدا به سوی خدا فرار کند.(۴) این امکان برای اوست که معجزات را به چشم خویش ببیند، هرچند که پیامبر و ولی خدا نباشد. او می تواند شب قدر را که شب صعودش به ماوراءالطبیعه و شب نزول ملائکه است مقامش را در برابر فرشتگان فراتر برد.

ماه دعا و نیایشوسیله پرواز: مشکل همه انسان ها این است که در برآورد نیازها و اجابت خواسته های خودشان به هر کس و هر چیزی توسل می جویند جز خدای بی نیاز و صمدی که با یک اخلاص و گریز از غیرخدا، به او کمک می کند و معجزات و کرامت ها را تحقق می بخشد. همه انسانها در طول زندگی خویش نیازهای کوچک و بزرگ و مادی و معنوی دارند، همین نیازهاست که آنان را به سوی دعا می کشاند و وقتی همه اسباب مادی و دنیوی را ناتوان می یابد، دست نیایش به سوی خداوند دراز کرده و مخلصانه از خداوند اجابت دعا و تحقّق خواسته هایش را می خواهد. خداوند نیز به سبب همین خلوص از سر اضطرار هم که شده به داد او می رسد و خواسته هایش را اجابت می کند. گاهی دعا هم اجابت می شود‌، اما خواسته انسان بر آورده نمی شود؛ زیرا آن چه خداوند در عوض دعا برای بنده اش در نظر گرفته و می خواهد آن را در آخرت به بنده خود عطا کند، بسیار برتر از آن چیز هایی است که انسان از خدا خواسته است. به گونه ای که اگر کسی بداند خداوند، چه پاداشی برای او در آخرت در نظر گرفته است، هرگز ناامید نمی شود. روز قیامت خداوند می فرماید: ای بنده من! مرا در دنیا خواندی و چون دوستت داشتم خواستم عوض آن دعا در این جا چیزی به تو بدهم که به شدّت محتاج آن هستی. اکنون ثواب و پاداش تو چنین و چنان است. پس مؤمن آرزو می کند: ای کاش هیچ دعایی از من در دنیا اجابت نمی شد، تا عوض آن را در آخرت می دیدم.(۵)

پرواز ویژهزمان پرواز: هر زمانی برای دعا و نیایش زمان مناسبی است به شرط آن که انسان نیاز ذاتی خود را بداند و صمد را نیز بشناسد. هرگاه این دو مهم فراهم شد، هم مقتضی موجود است و هم مانع مفقود. به این معنا که انسان باید بداند که فقیر ذاتی است و این خداوند است که غنی بالذات است و می بایست همه چیز حتی نمک طعام خویش را از خدا بخواهد. آن گاه است که خداوند خود هدف و وسیله می شود و دست نیاز بنده اش را رد نمی کند و هر آنچه را خواسته اجابت می کند. ما انسان ها هر لحظه به واسطه قیومیت الهی موجود هستیم و اوست که مقوّم ماست. بنابراین، اگر دمی از ما نظر بردارد نیست و نابود می شویم. پس هر زمانی برای ما، زمان نیایش و نیاز است؛ زیرا برای وجود خویش به خداوند غنی بالذات نیازمند هستیم. آن خدایی که بی مزد ومنت، جان را هر دم بر ما ارزانی می دارد، هر خواسته کوچک و بزرگ دیگر ما را اگر حکیمانه و هدفمند و معقول باشد، برآورده می سازد؛ زیرا خداوند ذات صمدی است که بخل نمی ورزد و با بخشش خود چیزی از خزینه اش کم نمی شود. بنابراین، دست نیاز ما را به گرمی می گیرد و پاسخی در خور می دهد. با این همه بعضی از زمان ها به دلیل فراهم آوری شرایط مناسب برای ما، از جایگاه خاصی برخوردار است، چرا که در این زمان، شرایط برای بریدن از غیر و پیوستن به خدا بیش از پیش فراهم است و نوعی اخلاص را در ما زنده و پدیده می آورد. از جمله این زمان ها براساس آموزه های قرآنی بامدادان و شامگاهان است.(۶) البته دعای نیمه شبی آن هم در نماز، شرایط مناسب تری را پدید می آورد، زیرا در تاریکی شب، اسباب کمتر دیده می شود و انسان به جای اسباب مادی متوجّه علت العلل و سبب الاسباب می شود و به جای اینکه گرفتار اسباب عادی و طولی و مانند آن شود، به خداوندی که سبب ساز است، متوسل می شود و مستقیم به خداوند متصل می گردد. این گونه است که نیایش او، شکل دیگری به خود می گیرد و استجابت آن را تضمین می کند.(۷)

بهترین فرصت پرواز: از نظر قرآن، ماه رمضان ماهی استثنایی و فرصتی بی نظیر است؛ زیرا زمان محدودیت و حبس شیاطین است. در این ماه مبارک که قرآن در آن نازل می شود، شبها و بویژه سحرهایش، زمان مناسبی است. در این ماه شب قدر نیز قرار دارد که ارزش آن بیش از ۸۰سال یعنی ۱۰۰۰ماه است.(۸) این شرایط بسیار آرمانی، بهترین فرصت اتصال انسان به خدا و ارتباط مستقیم با اوست. اگر انسان در سحر شب قدر در نماز نیمه شبی، دست نیایش به سوی خداوند دراز کند و از غیر بریده و به خدا متصل شود و این انقطاع را داشته باشد، هر خواسته او اجابت خواهد شد و معجزه های بزرگ رخ می دهد. از این رو بارها در روایات از ارزش شب قدر سخن به میان آمده است. اگر در این شب همه آسمان و قدسیان به زمین نزول اجلال می کنند و روح در معیت فرشتگان در خدمت صاحب الزمان(عج) این خلیفه الله می رود، درهای آسمان چنان به روی بندگان گشوده است که اگر در این شرایط آرمانی، دعا در سحر و در نماز نیمه شبی انجام گیرد، استجابت آن حتمی و قطعی خواهد بود، به شرطی که انسان اخلاص داشته و از همه اسباب انقطاع یابد.(۹) در میان زمان های نیایش و استجابت دعا، بهترین زمان همان است که گفته شد، زیرا در سحر شب قدر ماه رمضان، تمام آسمان گشوده است. البته این بدان معنا نیست که در زمان های دیگر این گونه نیست. اگر در آن لحظات ملکوتی تمامی درهای آسمان به سوی زمینی ها گشوده است، در زمان ها دیگر پنجره های آسمانی، همچنان بر روی آسمانیان باز خواهد بود. تفاوت میان این زمان ها در این است که در ماه رمضان و سحرهایش پنجره ها و درهای آسمان، بی مزاحمتی از شیاطین و جنیان کفر پیشه باز می باشد و انسان می تواند خداوند را چنان که می خواهد بخواند و استجابت دعایش را بشنود، اما در ماه های دیگر سال این پنجره با مزاحمت های شیاطین باز می باشد و انسان به سادگی نمی تواند این ارتباط سالم را بدون نوسانات و افت و خیز دریافت کند. از نظر قرآن، همه زمان ها از جمله اوقات نماز، نیمه شب ها، سحرها، جمعه ها و مانند آن، زمان ها ی خوبی برای نیایش است و پنجره آسمان در این زمان ها بر روی نیایشگران باز است؛ اما در ماه رمضان این پنجره بی مزاحمتی باز است و انسان به دور از وسوسه های شیاطین می تواند خواسته هایش را عرضه دارد. به هر حال، بهترین زمان، زمانی است که همه درهای آسمان به سوی قدسیان برای نزول به زمین و آسمانیان برای عروج به آسمان گشوده است و آن، زمان نیایش در نماز نیمه شب سحر شب قدر است. باشد از این فرصت استثنایی و بی نظیر که هر سال یک بار اتفاق می افتد به خوبی بهره بریم و بزرگ ترین خواسته خویش یعنی رسیدن به کمال مطلق و متاله(ربانی) شدن را از خدا بخواهیم.(۱۰)

ماه  پرواز: «اي كساني كه ايمان آورده ­ايد بر شما هم روزه داشتن فرض گرديد چنان كه بر امّت های گذشته فرض و واجب شد و اين دستور براي آن است كه پاك از شهوات حيواني شده و پرهيزگار شويد.» ۴  بهترین عمل در این ماه پارسایی و اجتناب از محرّمات خداست. همه جا محضر خداست و ما در محضر خداییم. اگر این حالت را می خواهید اگر می خواهید بیایید همه جا محضر خداست. بیایید ما در محضر خداییم. روزه ی ماه مبارک رمضان به شما این حال عبادت را به شما عنایت می کند. عبادت كه ذوق جان و شوق روان است، اسرار، حكم، لطايف و طرايفي دارد كه هر كس با آن آشنا و بدان روشنا شود، طعم شيرين و عطر مُشكين آن را هرگز رها نخواهد كرد و همواره دست نياز به درگاه بي‌نياز را به دعاي؛ «اللّهم أذقنا حلاوة عبادتك» دراز مي‌كند. گذشته از اسرار و حكمي كه در اصل و حقيقت عبوديت نهفته، هر يك از جلوه‌ها و نمادهاي آن نيز طرايف و ظرايفي دارد كه تأمين كنندهٴ بُعدي از ابعاد هستي انسان است. ماه رمضان ماه الهی، ماه رحمت، دعا و نیایش است. ماه توبه و انابه است ماه بندگی و ارتباط با معبود است. ماه مبارک رمضان سایه خیر و برکت. ماه نزول قرآن، ماه مغفرت و آمرزش، ماه جود و کرم، ماه بخشش و نیکوکاری، ماه ایثار و از خود گذشتگی، ماه جهاد و کوشش، ماه سعی و تلاش، ماه رحمت و سازندگی و ماه ضیافت الله است. رمضان ماه تهذیب نفس، غلبه و چیره شدن بر نفس، ماه صبر و استقامت و بالاخره ماه خودسازی و اصلاح جامعه است. این ماه دانشگاه انسان‌سازی است؛ بله رمضان دانشگاه علمی و عملی، آموزشی و پرورشی و تربیتی و اصلاحی است. تلاوت قرآن، حضور به موقع در نمازهای پرفیض جماعت، شرکت در کلاس‌های آموزشی ویژه رمضان، حضور در مجالس معنوی قرآن‌خوانی در مساجد و منازل، از مهم‌ترین برنامه‌های رمضان است که شخص مسلمان خود را به درگاه احدیت مقرّب می‌سازد. از همه این ها بالاتر انسان متوجه می تواند خود خدا را پاداش ماه رمضان باشد برای او، یعنی حکومت خدا بر دل. روزه عبادتی است که مربوط به درون افراد است. روزه به تمام معنا برای خداست و جایی است که غیرخدا راه ندارد. «روزه مال من است، منم پاداش می دهم.» ۵ روزه بگیرید برای آن که طراوت و خرمی و شادابی غیر ماه مبارک را از دست بدهید؛ زیرا آن ها نشاط کاذب و زودگذر است. وقتی انسان روزه گرفت و به آن دل بست، کم کم به باطن روزه پی می‌برد. باطن روزه انسان را به لقای حقّ می‌کشاند. این تعبیر فقط درباره‌ی‌ روزه وارد شده است. همه‌ی‌ اشیا و موجودات جهانِ امکان از آنِ خداست. چیزی در جهان خلقت نیست که مال خدا نباشد؛ چون مخلوق و مملوک اوست. چشم و گوش ما هم از آنِ خداست. چیزی در جهان نیست که به یاد حقّ و خدای سبحان نباشد. این انسان است که گاهی غافل است و گاهی غیر غافل. فرشته‌ها نَفَس ها را می‌شمارند که برای چه انسان نفس می‌کشد. گاهی انسان از سحر تا افطار امساک می‌کند؛ این یک درجه روزه‌داری است؛ تلاشی است که حداکثر در قیامت نسوزد یا وارد بهشت بشود. روزه، ضمن این که حکم و ادبی خاص دارد، حکمتی هم دارد که آن لقا و محبّت خداست. (۱۱)

پرواز ویژهبال پرواز: مردی یک پیله کرم ابریشم پیدا کرد و با خود به خانه برد. یک روز پیله کمی باز شد. مرد ساعت ها نشست و پروانه را تماشا کرد. پروانه خیلی تلاش می کرد تا بدن خود را از شکاف ایجاد شده، خارج کند. بعد از مدتی پروانه دست از تلاش کشید و حرکتی نکرد. به نظر می رسید که او تمام سعی خود را کرده است و دیگر قادر به ادامه کار نیست. مرد تصمیم گرفت به پروانه کمک کند. او با یک قیچی پیله را باز کرد و پروانه راحت از آن بیرون آمد. اما بدن پروانه متورم بود و بال هایش کوچک و چروکیده بودند. مرد مدتی به پروانه نگاه کرد و انتظار داشت، هر لحظه بال هایش بزرگ شوند و او پرواز کند، اما هیچ یک از این اتفاق ها نیفتادند. در واقع پروانه تا آخر عمرش همان طور روی شکم خود می خزید و بدن متورم و بال های چروکیده اش را به این طرف و آن طرف می کشید. مرد با نیت خیر این کار را انجام داده بود و نمی دانست چرا عاقبت آن چنین شد؟ پیله ی کرم ابریشم محکم بود و سعی و تلاش پروانه برای خروج از آن شکاف باریک، قانون طبیعت بود. برای آن که آب اضافی از بدن پروانه خارج شود و او موفق به رهایی از پیله گردد. گاهی تلاش کردن برای زندگی لازم و مفید است. اگرقرار بود بدون هیچ مانع و مشکلی زندگی را سپری کنیم، ناتوان می شدیم و آن چنان که باید ، قوی نمی شدیم و هرگز قادر به پرواز نبودیم.(۱۲)

  • الهی! ای که ما را خوانده ای راه نشانمان ده…
  • الهی! وقتش شده همه چراغ‌ها را خاموش کنیم تا نور مهمانی تو روشنمان سازد…
  • الهی! متوسّل شویم تا بتِ هر چه بی تویی است را در قلب سنگینمان شکسته گردد…
  • الهی! زمانش رسیده تا به دامان سراسر مهربانی و عطوفت پیامبرت(ص) متوسّل شویم…
  • الهی! وقتش شده پشت را خم کنیم سر به مُهر گذاریم تا همه بارهای سنگین را از پشتمان برداری…
  • الهی! وقتش شده فرشته‌های دو بال، سه بال و چهار بال خودت را فرستی تا با بال‌هایشان دستی به سر و رویمان کشند و شکل مهمان‌های کویت شویم…(۱۳)

دعاى مقبول: استجابت دعا ۲شرط عمده دارد که با تحقّق آن‌ها، دعا در پیش خدا مقبول مى افتد: «و هر گاه بندگان من از تو درباره من بپرسند. (بگو) من نزدیکم و دعاى دعا کننده را به هنگامى که مرا بخواند اجابت مى‏کنم».[۱۴] در این آیه ۲شرط اصلى اجابت دعا آمده است:

  1. دعاکننده دعا حقیقی کند، یعنی؛ به صورت جدّى از خدا بخواهد و نه صورتى از دعا باشد و لقلقه زبان.
  2. فقط خدا را بخواند و از او درخواست کند نه از غیر او، یعنى؛ از علایق غیر خدا قطع کند و خیال نکند که مستقل از وسایط، کارى ساخته است و اگر به اسباب خارجى اعتماد کند، از خدا نخواسته است.

اگر این ۲شرط که از آیه استفاده مى ‏شود تحقق یافت، دعا به هدف رسیده و مردود نخواهد شد، مانند دعاى بیمارى که دستش از پزشک و دارو کوتاه شده و قلبش از علل مادى و طبیعى مأیوس گشته و مضطرّ شود، امّا باید توجّه به وسایط نداشته باشد و گرنه مضطرّ نخواهد بود و دعا از او محقق نخواهد شد.[۱۵] اسوه ‏هاى فقهى و عرفانى و مسلمانان اهل سلوک و عرفان، در همه حال دست به دعا بر مى‏ داشتند به ویژه در ایّام قدر به دعا و نیایش سفارش مؤکّد داشتند. سالک صادق، امام العرفا آیت‌الله‏ میرزا جواد مَلِکى تبریزى مى‏ گوید: اوقاتى که در آن ساعت دعا مقبول مى‏ افتد سه شب قدر از ماه رمضان است و افضل آن‌ها، شب «جُهَنى» (شب بیست و سوم) است.[۱۶] امام سجاد(ع) می فرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد:

  1. یا در دنیا برآورده می شود
  2. یا بلایی را که می خواست در دنیا به او برسد، ‌از وی دور می کند
  3. یا برای او ذخیره می گردد تا در آخرت بهتر از آن چه در دنیا طلب کرده بود به او داده شود». (۱۷)

ویژه نامه پرواز:

  1. دعا
  2. نماز
  3. آرزو
  4. یاد خدا
  5. اعتکاف
  6. ستایش
  7. استغفار
  8. نیایش ۱
  9. نیایش ۲
  10. نیایش ۳
  11. ماه نجوا
  12. ماه نیایش
  13. عرش خُدا
  14. نیایشگران
  15. نیایش واره
  16. ماه استغفار
  17. شب نیایش
  18. آئین نیایش
  19. کتاب نیایش
  20. التماس دعا
  21. عرش الهی
  22. اسرار نیایش
  23. عروج بندگی
  24. ناامید نشوید
  25. احساس دعا
  26. ریزش رحمت
  27. ضیافت الهی
  28. محراب مؤمن
  29. فرصت طلایی
  30. دعای صالحان
  31. خدا هست …
  32. در خلوت حراء
  33. در بارگاه الهی
  34. تندیس عبادت
  35. طلب رستگاری
  36. راه انس با خدا
  37. ریشه واژه نماز
  38. ضیافتگاه وصل
  39. شب تکرار ناپذیر
  40. جمال نیایشگران
  41. راه استجابت دعا
  42. نیایش در عرفات
  43. جویباری از بهشت
  44. آرامش روح و جان
  45. الگوهای نیایش ۱
  46. الگوهای نیایش ۲
  47. فرصتی برای نجوا
  48. ورود به ماه نیایش
  49. دست های نیازمند
  50. یهترین شب نیایش
  51. معبد همیشه خیس
  52. فرصتی برای آشتی
  53. زمزمه های آسمانی
  54. گاهی، تنها یک دعا …
  55. پنجره اي به سوي خدا
  56. نیایش در ایران باستان ۱
  57. نیایش در ایران باستان ۲
  58. پشیمان به سویت آمده ام
  59. نیایش در سیره امام رضا(ع)
  60. نیایش در پر رمز و رازترین شب

جهت مطالعه و كسب اطلاعات بيش تردر مورد این موضوع مي توانيد به منابع زیر هم مراجعه فرماييد:

روزنامه كيهان: ۹۰/۵/۳۰
تفسير نمونه، ج‏۱۵، ص ۵۱۸
اشارات: اردیبهشت ۱۳۸۵، شماره ۸۴٫
http://www.pasokhgoo.ir/node/1631
اشارات: اردیبهشت ۱۳۸۵، شماره ۸۴ . روزبه فروتن پی.
روزنامه همشهری ۱۳۸۹/۶/۲۵؛ http://www.bashgah.net
باشگاه اندیشه؛ http://www.bashgah.net/fa/content/show/46851
اداره مشاوره نهاد مقام معظم رهبري در دانشگاه ها؛http://akhlagh.porsemani.ir
مجلسی، محمّد باقر، بحارالأنوار، ج ۹۲، ص ۱۰۳، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ه.ق و حبل المتین .

نظرها، انتقادها و … را در بخش دیدگاه‌ مطرح و به ادمین یمنا ارسال فرمایید.

تلگرام

در تلگرام همراه با ما :  t.me/Yomna_ir

پی نوشت ها:

  1. یا ایها الناس انتم الفقراء الی الله و الله هو الغنی الحمید؛ فاطر، آیه۱۵ .
  2. الانسان علی نفسه بصیره و لو القی معاذیره؛ قیامت، آیات۴۱ و ۵۱ .
  3. نمل، آیه۲۶؛ یونس، آیات۲۲ و ۳۲ و آیات دیگر .
  4. ذاریات، آیه۵ .
  5. نمل، آیه۲۶ و كليني، الكافي، دارالكتب الاسلاميه، طهران، ۱۳۶۵ش، ج۴، ص۲۴۷ .
  6. انعام، آیه ۲۵؛ کهف، آیه ۸۲ .
  7. سجده، آیات ۵۱ و ۶۱ .
  8. سوره قدر .
  9. اعراف، آیه ۹۲؛ غافر، آیات ۴۱ و ۵۶ .
  10.  آفتاب؛ فرشته محیطی .
  11. حكمت عبادات؛ آيت الله عبدالله جوادي آملي، گروه تحقیق: حجت الاسلام حسین شفیعی، بخش پنجم: روزه و حکمت آن، تنظیم حجة الاسلام حسین رضوانی، نوبت چاپ: بیستم، تاریخ چاپ: ۱۳۹۱، تعداد صفحات: ۳۹۲، شابک: ۶-۳۲-۵۹۸۴-۹۶۴-۹۷۸ .
  12. یمنا .
  13. عروج بندگی .
  14. قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۱۸۶ .
  15. در محضر علامه طباطبایی، ص۳۶۰، محمدحسین رشاد .
  16. شب جُهَنى: شب ۲۳ماه رمضان، را گویند. جُهَنی لقب «عبد اللّه‌ بن انیس انصاری» از اصحاب پیامبر(ص) است. وى به جهت دور بودن منزلش از مدینه از پیامبر(ص) تقاضا كرد كه براى ورود به مدينه شبى را براى او معين كند. پیامبر(ص) شب ۲۳ ماه رمضان را تعيين كرد و جُهنى را به آمدن در مدينه و بهره گيرى از آن شب سفارش كرد. از اين رو، اين شب به «ليلةُ الجُهَنى» نام گرفت. من لایحضره الفقیه ۲/ ۱۶۱‌، عدّة الداعی/ ۴۵، مجمع البحرین، واژه «جَهَن»، تكميل مشارق الشموس/ ۴۴۵، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع) ج‌۴، ص۶۰۰ و المراقبات، میرزا جواد ملکی تبریزی .
  17. حسن بن شعبه البحراني، تحف العقول، مؤسسه النشر الاسلامي، قم، ۱۴۰۴ه.ق، ص۲۰۲ .

منابع:

  1. یمنا
  2. پژوهه
  3. هومان
  4. حوزه نت
  5. ضیافت آسمانی
  6. دانشگاه شهید مطهری
  7. حکمت عبادات، آیت الله جوادی آملی

باکس شناور "همچنین ببنید"

حكومت جهاني

این روزها بیش تر از هر زمانی بحث حکومت واحد جهانی، جهانی شدن و جهانی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 + هجده =