پنج شنبه , ۲۲ آذر ۱۳۹۷
خانه / اسوه ها / افطاری
افطاری

افطاری

افطاریاز سنّت های بسیار خوب، رایج، سابقه دار و ریشه دار بین مردم افطاری دادن به اقوام و دوستان است. توجّه یافتن به کسانی که در اداره زندگیشان به ویژه ضروری ترین امر یعنی غذا، با دشواری روبه هستند، از حکمت های روزه است. افطاری از روزه مستحبی اهمیّت بیش تری دارد. هدف از این افطاری ها، علاوه بر مسرور ساختن مؤمنان به خصوص فقرا، ایجاد انس و هماهنگی و اتحاد بین مسلمانان است. گرامی داشتن میهمان از لوازم ایمان به خدا است. هيچ چيز مانند غذا دادن انسان را به خدا نزدیک نمی سازد. ای رسول ما، آيا خبر مهمانان ارجمند ابراهيم به تو رسيد. چون بر او درآمدند پس سلام گفتند گفت سلام مردمى ناشناسيد. پس آهسته به سوى زنش رفت و گوساله اى فربه[و بريان] آورد.(۱) پیامبر(ص) فرمود: کسی که ایمان به خدا و روز جزا دارد، باید میهمانش را گرامی بدارد.(۲) امام کاظم(ع) فرمود: افطاری دادن به روزه دار از روزه ات بافضیلت تر است. (۳) بی تردید هرگز افطاری دادن جای روزه واجب را نمی گیرد، اما در ارزیابی ثواب، گاهی ثواب افطاری بیش تر است. امام صادق(ع): افطاری دادن، کفاره گناه است، کسی که دو مؤمن را افطاری دهد، بر خداوند است که او را وارد بهشت سازد. (۴) خانه ای که در آن میهمان وارد نشود، فرشتگان نیز وارد نمی شود. (۵) روزی امیرمؤمنان(ع) غمگین بود، وقتی سبب آن را پرسیدند، فرمود: ۷روز است، میهمانی برایم نیامده است. (۶) حضرت علی(ع) چه بسا بر خود سخت می گرفت تا بتواند دیگران را بهتر میهمانی کند. در روایت می خوانیم: امیرمؤمنان علی(ع) از نظر طعام شبیه ترین افراد به پیامبر گرامی اسلام(ص) بود. خود نان و سرکه و زیتون می خورد و به مردم نان و گوشت می داد. (۷) حضرت علی(ع) گاهی خود غذا نمی خورد تا میهمان غذا بخورد. مردی پیش رسول خدا(ص) آمد و از گرسنگی شکایت کرد. آن جناب کسی را نزد همسرانش فرستاد و پیام داد، اگر نزدتان خوراکی یافت می شود، برای این مرد بدهید. گفتند، غیر از آب چیزی یافت نمی شود. پیامبر(ص) فرمود: «من لهذا الرجل الیلة» کیست که امشب این مرد را خوراک دهد؟ علی عرض کرد: من او را میهمان می کنم. آن گاه نزد فاطمه زهرا(س) شتافت و پرسید: چه یافت می شود تا از این مرد پذیرایی کنیم؟ فاطمه عرض کرد: اندکی غذا برای کودکان داریم، ولی میهمان را بر فرزندانم مقدم می دارم. حضرت فرمود: بچه ها را بخوابان و چراغ را خاموش کن. چراغ را خاموش کرد. وقتی ظرف غذا آماده شد، علی(ع) دهان خود را حرکت می داد و چنان می نمود که مشغول خوردن است تا میهمان با خاطری آسوده غذا بخورد چون آن مرد به اندازه کافی غذا خورد و دست کشید، کاسه را به فضل خداوند پر از غذا یافتند. صبحگاه امیرمؤمنان برای نماز به مسجد رفت. پس از نماز، پیامبر اکرم(ص) به وی نگریست و در حالی که قطرات اشک از دیده اش فرو ریخت، فرمود: یا ابالحسن دیشب خداوند از کردار شما در شگفت شد و این آیه را فرو فرستاد. دیگران را بر خویش مقدم می دارند، هرچند خود تنگدست و گرسنه باشند. (۸)

افطارمیهمانی روزه دار: تمام این برکات برای کسی است که در خانه اش مؤمنی را میهمانی کند، بی تردید اگر میهمان روزه دار باشد، ارزش والاتر ثواب بیش تری دارد. امام صادق(ع) می فرماید: فردی به نام سدیر، در ماه رمضان، بر پدرم امام باقر(ع) وارد شد. حضرت فرمود: ای سدیر، آیا می دانی در چه شب‌های قرار داریم؟ عرض کرد، آری، پدرم فدایت باد، شب‌های ماه رمضان است. امام فرمود: آیا می‌توانی در هر شب از این شب‌ها ۱۰بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟سدیر گفت: پدر و مادرم فدایت باد این اندازه ثروت ندارم. امام فرمود: آیا می‌توانی ۹بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟ سدیر باز همان گونه جواب داد. حضرت یکی یکی کم کرد تا فرمود: آیا می توانی هر شب ۱بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟سدیر عرض کرد: این نیز در توانم نیست.امام فرمود: آیا می توانی هر شب مسلمانی را افطار دهی؟مرد گفت: آری، بلکه ۱۰مسلمان را نیز می توانم.پدرم فرمود: ای سدیر، من نیز همین را اراده کرده‌ام. اگر بتوانی یک برادر مسلمان را افطاری دهی(ارزش آن) چون آزاد ساختن یکی از فرزندان اسماعیل است. (۹) اگر سفره هایی که هنگام افطار گسترده می شود برای خودنمایی و چشم و هم چشمی ها باشد و بی توجه به درماندگان و فقرا برگزار شود، جز گناه و دوری از حقیقت ثمری ندارد. امیرمؤمنان(ع) در نامه ای به عثمان بن حنیف، که یکی از کارگزاران حضرت در بصره بود، نوشت: ای فرزند حنیف، به من خبر رسیده که مردی از جوانان اهل بصره برایت خوانی گسترد و تو نیز دعوتش را اجابت کردی، خوراکهای رنگارنگ برایت آوردند و قدحهایی در برابرت چیدند و تو نیز حریصانه از آن ها خوردی واستخوان های گوشت دار را با دندان پاک کردی. گمان نمی بردم، تو پذیرای دعوت چنین مردمی شوی و بر خوانی که بینوایان از آنها محرومند و توانگران پیرامونش حضور دارند، بنشینی. بنگر از این آخر دنیا چه می جویی؟! و آن چه یقین نداری حلال است، دور افکن و از آن چه به یقین می دانی حلال است، استفاده کن. (۱۰) افطاری و پذیرایی در صورتی ارزش دارد که از پیرایه ها پاک و هدفش رضایت الهی و مسرور ساختن مؤمنان باشد. شئونات شایسته در افطاری دادن نیز  آن است که اولویت‌ها، وضعیت اقتصادی میزبان و بازتاب آن را در جامعه در نظر گرفت. افطاری‌های سنگین و پرهزینه در جامعه‌ای که وضعیت بیش از نیمی از جمعیت آن نابسامان است، می‌تواند بازتابی داشته باشد که علاوه بر ارتفاع ثواب و منفعت معنوی آن، موجب کدورتها و آزردگی‌ها باشد. وقتی بسیاری از سفره‌های افطاری از ساده‌ترین غذاها نیز برخوردار نیستند و روزه‌داران با بی میلی و به اجبار گرسنگی بر سر آن می‌نشینند، انداختن سفره‌هایی که هزینه‌های میلیونی برمی‌دارد چگونه روح الهی داشته و مورد رضایت خداوند خواهد بود. آیا در جامعه‌ای که بار تورم روی دوش قشر متوسط و ضعیف آن سنگینی می‌کند، چنین افطاری‌های پرخرجی در بین اعمال مستحبی دیگری همچون رسیدگی به فقرا و ایتام، اولویت دارد .

افطاری سادهپی نوشت ها:

  1. «هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ الْمُكْرَمِينَ(۲۴) إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ(۲۵) فَراغَ إِلي أَهْلِهِ فَجاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ(۲۶) فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قالَ أَ لا تَأْكُلُونَ(۲۷)» سوره الذاریات، آیات ۲۴ -۲۷ و بحارالانوار، ترجمه ج ۶۷ و ۶۸، ج ۲، ص۳۴۷ .
  2. میزان الحکمة، محمدمحمدی ری شهری، ج ۷۵، ص ۵۲۰ .
  3. وسائل الشیعة، ج ۷، ص ۱۰۰٫ عن ابی الحسن موسی(ع): قال: فطرک اخاک الصائم افضل من صیامک .
  4. وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۱۰۱ و ۱۰۲٫ حدیث ۹ .
  5. بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج ۷۵، ص ۴۶۱ .
  6. میزان الحکمة، ج ۵، ص ۵۲۱ .
  7. همان، ص ۵۳۹ .
  8.  «وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۚ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ آیه ۹ سوره حشر» داستان ها و پندها، مصطفی زمانی، ج ۲، ص ۶۵ .
  9. وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۱۰۰، ج ۳ . (سُدَیر بن حُکَیم صیرفی؛ در اوایل نیمه دوم سده اول هجری، در سرزمین عراق، شهر کوفه، در خاندان حکیم بن صهیب کوفی که از موالیان و شیفتگان اهل بیت علیهم السّلام بود، به دنیا آمد. وی از اصحاب حضرت زين العابدين و حضرت باقر و حضرت صادق عليهم‏ا السّلام بود. او همان است که در خدمت حضرت صادق(ع) نام او برده شد، امام فرمود: «سدير عصيدة بکل لون»، کنايه از اين که سدير با افراد بسيار معاشرت و مخالطت دارد. رجال الطوسي؛ صص ۹۱،۱۲۵،۲۱۷، سدير، شکل ‏پذيري همه رنگ است. رجال کشي، ص ۱۸۴ – ۱۸۳٫)
  10. شرح نهج البلاغه، میرزا حبیب الله خویی، ج ۲۰، ص ۱۱۶ .

منابع:

  1. آش افطار
  2. بهترین افطار
  3. میهمانی و افطاری
  4. رواج فرهنگ افطاری ساده
  5. کوثر :: دی۱۳۷۷، شماره ۲۲
  6. ثواب افطاری در فرهنگ اسلامی

باکس شناور "همچنین ببنید"

نزدیک زمستان

نزدیک زمستان

آخرين شب پاییز در نيم كره شمالي بلندترين شب سال در دنیا است.(۱) این شب …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 2 =