شنبه , ۲۸ مهر ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / شب سرنوشت کودکان
سرنوشت کودکان

شب سرنوشت کودکان

سرنوشت کودکانگوشه ای نشسته بود. به معنی قدر فکر می کرد. از مادرش پرسید: «قدر یعنی چی؟» مادر با مهربانی گفت: «قدر یعنی سرنوشت». باخود گفت: «سرنوشت مثل چی؟…» شب قدر که فرا می‌رسد، سرنوشت کودکان هم مانند بزرگترها رقم می‌خورد.(۱) با این نگاه، آگاه کردن کودکان نسبت به یکی از روزهای مهمّ زندگیشان حقّ آن هاست. برای توضیح اهمیّت شب قدر برای کودکان لازم است که برای آن ها درباره این شب و اتّفاقات مهمّ آن، با زبان کودکانه و به دور از تحمیل با آن هاحرف بزنید. فراموش نکنید بیدار بودن کودکان در شب قدر مهمّ است اما نباید برای این کار به اجبار متوسّل شوید، بلکه خانه و کودکان را برای شب قدر آماده کنید. در فرهنگ اسلامی، کودکان حتّی زمانی که متولّد نشده‌اند، محترم، عزیز و دارای شخصیّت مستقل‌اند. شب قدر، شب قدر است، برکات و نعماتش نازل می شود و به کوچک و بزرگی آدم ها نگاه نمی کند، به فقیر و غنی بودنشان کاری ندارد. تمام اتفاقات شب قدر برای همه زمینیان است. کودک ما نیز یکی از آن هاست. گمان نکنید که شب بیداری، آن هم ۳شب در سال قرار است سلامت جسم کودک شما را به خطر بیندازد. نگران نباشید که ممکن است سرو صدا او را اذیت کند. با خودتان نگویید بچه اذیّت می شود و چه کاری است شب قدر خودم را هم خراب کنم، «می‌خوابونمش که سروصدا نکنه!» بر فرض همه‌ی این ها، نکاتی هست که می توانید با رعایت‌شان از آسیب هایشان جلوگیری کرده و کودک را برای این ۳شب آماده کنید. خوب است:

شب قدر

  1.  برای کودکان بگویید؛ شب قدر را، خدا شبی قرار است که آرزوها برآورده می شوند و دعاهای ما را فرشتگان، با سرعت بیش تری به آسمان می‌برند. حالا زمین پر از فرشته شده و فرشته‌ها منتظرند تا دعاهای ما را بالا ببرند. شب قدر از آن شب‌هایی است که بسیار مهمّ است. خدا در این شب برای آینده همه ما و آرزوهایمان تصمیمات مهمّی می‌گیرد. همه فرشته‌ها را برای سر زدن به ما به زمین می‌فرستد. فرشته‌ها هم یکی یکی به ماها سر می‌زنند و به هرکس که بیدار باشد، سلام می‌کنند. آیا دوست داری فرشته‌ها به تو هم سلام کنند و خدا آرزوهایت را امسال برآورده کند‌؟
  2. برای بیداری کودکان در شب قدر، از قبل برنامه‌ریزی کنید. اگر کودکان طیّ روز بخوابند و شام یا افطار را سبک مصرف کنند‌، می‌توانند شب راحت‌تر بیدار بمانند.
  3. فضای خانه را از یکی‌دو‌روز قبل از شب قدر، به خصوص در همان روز با شور و هیجان شب قدر همراه کنید. از صبح به کودکان بگویید که باید آن روز را استراحت کنند تا در شب بتوانند به مراسم احیا و شب قدر بروند.
  4. می‌توانید برای کودکان از قبل قصه‌های قرآنی بخوانید. سوره قدر را با کودکانتان کار کنید و سعی کنید تا شب قدر آن را حفظ کنند. می‌شود از بازی‌های قرآنی دیجیتال هم کمک گرفت. این بازی‌ها با یک داستان آموزنده در متن خود و تصاویر متناسب با داستان‌ها و آیه‌های قرآن است که از آن ها بخواهید رنگ‌آمیزی کنند. داستان‌هایی پیرامون کودکان کوفه و کاسه‌های شیری که برای ایشان در شب ضربت خوردنشان می‌آوردند با خلاقیت خود بسازید و برای کودکان تعریف کنید تا کودک با شخصیت‌های کودکان در داستان «هم زاد پنداری» کند. محبّت و علاقه به امام علی(ع) را به شب قدر پیوند دهید تا در قلب و جان کودک بنشیند.
  5. بهتر است برای مراسم احیا به مسجد یا یک مکان عمومی بروید تا کودکان هم برنامه منظمی را شاهد باشند که شور و هیجان فضای مراسم احیا از خسته و کسل‌شدن آن ها جلوگیری می‌کند.
  6. قبل از این که از خانه بیرون بروید برای گرسنگی کودکان در طول مراسم فکری بکنید. خوب است لقمه‌هایی از نان و پنیر و گردو یا یک کوکوی خانگی و میوه برای آن ها به همراه داشته باشید. از گذاشتن بطری آب در کیف خود غافل نشوید. حتّی می‌توانید مهر و جانماز کوچکی برایشان بیاورید تا ادای بزرگترها را دربیاورند و بتوانند لذّت ببرند.
  7. برای کودکان قرآن های سبک و کوچک درنظر بگیرید و به او بگویید که این قرآن برای مراسم احیا مخصوص اوست. وقت قرآن به سر گرفتن که فرارسید، قرآن مخصوص بچه‌ها را به آن ها بدهید و با آن ها مدارا کنید تا بتوانند اعمال انتخایی شب قدر را با آرامش، مثل شما تکرار کنند و به جا بیاورند. این حسّ خوب که بچه‌ها مثل ما بزرگترها دارند کاری را انجام می‌دهند، برایشان خیلی مطلوب و دلنشین است و خاطره و تصویرهای روشنی از این شب در ذهن شان به جا می‌گذارد.
  8. برای شب‌قدربهتر برنامه‌ریزی کنید. مواظب باشید کودکان را خسته نکنید و در هیچ زمینه‌ای به آن ها فشار نیاورید. حتّی اگر خوابشان گرفت، آن ها را با زور و اجبار بیدار نگه ندارید تا خاطره تلخی برایشان به‌جا نماند. برای بعضی سنین، می‌شود تا دم ماشین، بچه‌ها را کول کرد. ممکن است آن موقع خواب آلوده شده باشند، نباید تشرهای آخر، کار را خراب کند. به بابا یا دایی یا پدربزرگِ سرحالی بسپرید که بچه را کول بگیرد یا بغل کنند.
  9. اگر کاری کنید که بچه‌ها روز قبل را به خوبی استراحت کرده باشند و خوابیده باشند، خیالتان راحت است که بچه‌ها خواب‌آلوده نمی‌شوند و می‌توانند از فیض بیداریِ شب قدر، استفاده کنند. زود بچه‌ها را نخوابانید. بچه‌های سه چهار ساله به بعد، می‌توانند بیداری شب را تحمّل کنند و با بازی و دوست شدن با همبازی های دیگر، شب خوشی را بگذرانند. به خصوص که اغلب بچه‌ها در خانه همبازیِ هم‌سال ندارند و از دیدن بچه‌های دیگر، ذوق می‌کنند. ممکن است بالش و ملحفه‌ای محض احتیاط با خودتان ببرید اما آن را زود رو نکنید. پیامبر(ص) به امام حسن و امام حسین(ع) تاکید می‌کرد که سعی کنند بیدار بمانند و از فیوضات شب قدر بهرۀ بیش تری ببرند. ما هم اگر تاسّی کنیم، ضرر نمی‌کنیم. حضرت زهرا(س)  تلاش می کردند فرزندانشان در شب قدر بیدار بمانند و برای این امر حتّی اگر بچه‌ها خوابشان می گرفت به صورتشان اندکی آب می‌پاشیدند.
  10. اسباب بازی و بساط نقاشی و … را همراه خود ببرید. نگویید بار کشی است و سخت است. همین کارها باعث جذابیّت و نشاط این شب برای بچه‌ها می‌شود و خاطره‌های خوبی برایشان می‌سازد. اگر می‌توانید با خودتان سحری ببرید و در گوشه‌ای بنشینید به سحری خوردن، این کار را در شب‌های قدر تجربه کنید. این مساله شادی بچه‌ها را تکمیل می کند به خصوص که ممکن است شب‌های دیگر، موقع سحری خوردنِ شما، خواب بوده باشند.
  11. لازم است در انتخاب مراسم دقّت کنید. اگر هیئتی، مشهور به روضه‌های مکشوف یا فریادهای بلندِ پشت بلندگو است یا سخت گیری خادمانش برای بچه‌ها زیاد است، آن مراسم را انتخاب نکنید. تا صبح، فشارِ زیادی روی بچه‌ها وارد می‌شود و آثار مثبت این شب برایشان کمتر جلوه می‌کند. بیایید

سرنوشت کودکان

دعوت کودکان به دعا
همه باهم تو این شب ها دست هم را بگیریم. خداوند در آیاتی از جمله آیات ۵ و ۶ سوره نساء می‌خواهد تا در برخورد با کودکان‌، از گفتار و رفتاری شایسته استفاده کنند و در آیات ۲۳ و ۲۴ سوره اسراء از والدین می‌خواهد تا سرپرستی و تربیت کودکان را به درستی به عهده گیرند و آنان را پرورش دهند. چرا که کودک یاد می‌گیرد و تکرار می‌کند. اگر شخص خود ناتوان از تربیت کودک بر اساس این معیارهاست و به عللی انسانی تند خلق و مزاج می‌باشد، سرپرستی کودک را به کسی سپارد که توانایی این تربیت صحیح را داشته باشد. این مسئله‌ای است که می‌توان آن را از آیه ۴۰ سوره طه و نیز آیات ۱۰ تا ۱۳ سوره قصص به دست آورد؛ زیرا کافل به معنای سرپرست و فردی است که عهده‌دار امور دیگری می‌شود(۲) سیره اهل‌بیت(ع) هم به ما می‌آموزد که کودکان را به دعا دعوت کنیم. برای دعاهای آن ها آمین بگوییم و برای دعاهای خودمان بخواهیم تا آمین بگویند. درست دعاکردن را به آن ها یاد بدهیم. به کودکان بگویید که خداوند دوست دارد آدم‌ها برای هم دعا کنند. شما هم برای دوست‌ات دعا کن. برای پدر و مادر و خاله و عمو و … با این کار خدا دعای تو را هم مستجاب می‌کند. به آن ها یاد بدهید که دعا در بعضی از مکان‌ها احتمال بیش تری برای استجابت دارد، چون آن مکان و آن زمان برای خداوند خاصّ است و ارزش بیش تری دارد. مثلا در مساجد، حرم ائمه و امامزاده‌ها و… . یا در زمان‌های خاصّی مثل لحظات سحر و افطار و یا شب‌های قدر. آن ها را برای این که خوب و درست دعا ‌کنند تشویق کنید. پیامبر(ص) وقتی دیدند، فردی خیلی زیبا از خدا تشکر می‌کند و بعد دعا می‌کند، به او قطعه‌ای طلا هدیه دادند. مواظب باشید کودکان هدیه‌ها و یا تشویق مادی شما را به معنی ارزش دعای خود برداشت نکنند. از داستانک‌های تمثیلی زبان فارسی برای باورهایی مانند دعا با خبر باشید. در کنار این، فرزندتان را هم به مطالعه دعوت کنید تا برای رسیدن به جواب خودشان هم زحمت بکشند. اگر زمانی جواب سؤال او را نمی‌دانستید از کلمه زیبا و پر مغز «نمی‌دانم» استفاده کنید تا او هم یاد بگیرد. اگر دعایی با قوانین خدا مخالف باشد، نباید انتظار داشت که اجابت بشود. دعا بدون تلاش، مثلا فرارسیدن زمان امتحان و توقع نمره خوب بدون این که خوب درس بخوانید. دعایی که به‌خاطر گناه صاحبش به او برمی‌گردد، یعنی؛ ممکن است گناه مانع استجابت دعا باشد. علاقه خدا به تکرار دعای فردی که عمل و رفتار دوست داشتنی دارد. پیامبر(ص) می فرماید: قضاء را رد نمی کند مگر دعا.(۳) بیندیش که چه مقدار و برای چه درخواست می ‏کنی.(۴) سخن آخر این که؛ دعا در مفهوم واقعی آن یک نوع کسب قابلیّت برای تحصیل سهم زیادتر از فیض بی پایان پروردگار است و انسان به وسیله دعا، توجّه و شایستگی بیش تری برای درک فیض خداوندی پیدا می کند و بدیهی است که کوشش برای تکامل و کسب شایستگی بیش تر، عین تسلیم در برابر قوانین آفرینش است نه چیزی بر خلاف آن. بنابر این دعا نه تنها با مقام رضا به قضای الهی ناسازگاری ندارد و در مقابل آن نیست بلکه خود یکی از مظاهر قضا الهی قلمداد شده و لذا تاکیدات قرآن و سیره  معصومین(ع) بر آن وارد شده است.

مرا از ازل عشق شد سرنوشت

قضای نوشته نشاید سترد

محراب یهود اگر سرشت است

او راچه گنه که سرنوشت است(۵)

پانویس:

  1. سرنوشت.[سَ نِ وِ، اِسم مرکب] حکم و قضای ازلی، یعنی؛ آن چه در روز ازل تقدیر شده است.(برهان و آنندراج) اقبال، بخت، تقدیر، طالع، قدر، قسمت، قضا، مقدر، نصیب، مقدّر، سرگذشت، ماجرا، مشیت الهی، مقدر، امتنان، تشویق، سپاس گزاری، ستایش، قدردانی، مرگ، اجل، فرجام سرانجام و عاقبت کار. آن چه از روز ازل برای انسان مقدّر شده است. سرنوشت یا تقدیر اشاره دارد به یک سری اتفاقات از پیش تعیین‌شده(از سر نوشته‌شده) که اشاره به آینده دارد، چه کلّی و چه جزئی. ریشهٔ اعتقاد به سرنوشت در اعتقاد به این که اتفاقات جهان یک نظم طبیعی را دنبال می‌کند، است. عبارت‌های «سرنوشت» و «تقدیر» اگر چه اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، دارای معانی مجزا می‌باشند.(ویکی‌پدیا) قضا و قدر الهی دو نوع است: ۱٫ قضاى حتمى که به لوح محفوظ و ۲٫ قضاى تعلیقى که به لوح محو و اثبات مربوط است. لوح محو و اثبات قابل تغییر است؛ یعنی قضا و تقدیر نوشته شده قابلیت تغییر را دارد. عواملی در تغییر قضای الهی نقش دارند که از آن جمله اند: اعمال خوب یا بد، مانند؛ حسن خلق، صله رحم، دعا، صدقه دادن و یا گناهان ویژه در سرنوشت انسان و فراخى و تنگى روزى و بلندى و کوتاهى عمر. در چندین آیه از قرآن به طور کلى تغییر قضاى الهى و سرنوشت مردم به وسیله کارهاى خوب یا بد آن ها مورد تاکید واقع شده است: «لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللّهُ بِقَوْمٍ سُوْءًا فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ»؛ «براى انسان، مأمورانى است که پى در پى، از پیش رو، و از پشت سرش او را از فرمان خدا(حوادث غیر حتمى) حفظ مى‏ کنند؛(امّا)خداوند سرنوشت هیچ قوم(ملّتى) را تغییر نمى‏ دهد مگر آن که آن ها آن چه را در خودشان است تغییر دهند! و هنگامى که خدا اراده سوئى به قومى(به خاطر اعمالشان) کند، هیچ چیز مانع آن نخواهد شد؛ و جز خدا، سرپرستى نخواهند داشت!»(رعد، ۱۱). «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ اْلأَرْضِ وَ لکِنْ کَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ‏»؛ «واگر مردم آبادی ها ایمان مى‏ آوردند و پرهیزگارى مى‏ کردند، برکت هایى از آسمان و زمین براى آنان مى ‏گشودیم ولى تکذیب کردند، پس آنان را به سبب آن چه انجام دادند، مؤاخذه نمودیم‏.(اعراف، ۹۶)»(اسلام کوئیست) برای توضیح بیش تر رجوع شود به: انسان و سرنوشت، شهید مطهری ص۵۲-۱۳۰
  2. معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۱۸۷
  3. پیامبر(ص): “لا یُرَدُّ الْقَضاءَ اِلاَّ الدُّعاء“؛ قضاء را ردّ نمی کند مگر دعا. بحار الانوار ج ۹۰ ص۲۹۴ باب ۱۶ روایت۲۳
  4. بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۲۲، ح۳۶
  5. حافظ؛ گنجور » حافظ » اشعار منتسب » شمارهٔ ۶

منابع:

  1. پرنیان
  2. فردا نیوز
  3. حوزه نت
  4. ویکی‌پدیا
  5. عصر ایران
  6. بیداری در شب‌های قدر همشهری آنلاین

باکس شناور "همچنین ببنید"

خیزران

خـِیزَران

یا مزن چوب جفا را بر لب و دندان من یا بگو بیرون روند از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 1 =