جمعه , ۲۷ مهر ۱۳۹۷
خانه / اسوه ها / قبله‌ی نخست
قبله‌ی نخست

قبله‌ی نخست

قبله‌ی نخستقبله یا نمازسوی، به سمتی گفته می‌شود که مسلمانان رو به آن نماز می‌گزارند. کلمه القبله در اصل اسم است برای حالت شخصی که به چیزی رو کرده است، امّا در عرف اسم شده است برای مکانی که در نماز به طرف آن مکان رو می‌کنند. قبله مکانی است که نماز باید به سمت آن خوانده شود. علاوه بر این در بسیاری از اعمال و امور اسلامی جهت قبله به نحوی دخالت دارد همانند این که صورت میت باید به سمت قبله قرار گیرد و حیوانات به سمت قبله ذبح شوند. تا چند ماه پس از هجرت پیامبر(ص)، بیت المقدس قبله مسلمانان بود و پس از آن به وحی الهی کعبه به عنوان قبله تعیین گردید. پیامبر(ص) در مکه و سال‌های نخست پس از هجرت در مدینه، به سوی بیت المقدس نماز می‌گزارد؛ اما دوست داشت که قبله‌ای مخصوص به خود داشته باشد و بدین جهت در انتظار وحی و تغییر قبله به سر می‌برد. خداوند با نزول آیه قبله، او را خشنود کرد و مسلمانان را به تغییر قبله به سوی کعبه فرمان داد.[۱]

قَدْ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ ۖ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا ۚ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَ حَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ۗ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ۗ وَ مَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ؛ ما به هر سو گردانيدنِ رويت در آسمان را نيك مى‌بينيم. پس باش تا تو را به قبله‌اى كه بدان خشنود شوى برگردانيم؛ پس روى خود را به سوى مسجدالحرام كن؛ و هر جا بوديد، روى خود را به سوى آن بگردانيد. در حقيقت، اهل كتاب نيك مى‌دانند كه اين تغيير قبله‌ از جانب پروردگارشان به جا و درست است؛ و خدا از آن چه مى‌كنند غافل نيست.[ بقره–۱۴۴]

در این آیه حکم تغییر قبله را بیان شده و به آیه قبله[۲] مشهور است. از آیات ۱۴۲،[۳] ۱۴۳ [۴] و ۱۵۰ [۵] سوره بقره نیز به عنوان آیه تغییر قبله یاد شده‌است. آیات ۱۴۲ تا ۱۴۴ بقره آیات تغییر قبله است.[۶] کعبه از زمان حضرت آدم(ع) قبله بوده است.[۷] حضرت ابراهیم(ع) کعبه را بازسازی کرد[۸] و حضرت موسی(ع) برای نجات مسجدالاقصی از شرک و انحراف، به امر خداوند، بیت المقدس را قبله قرار داد.[۹] مسجد‌الاقصي، و بيت‌المقدس ساليان بسياري است كه به‌عنوان بخشي جدائي‌ناپذير از پيكر اسلام به‌شمار مي‌رود و اسلام‌باوران با همه‌ي احساس و انديشه خود با اهالي آن ديار همبستگي و دلبستگي دارند. انديشه‌وران مسلمان در آثار خويش به اين پيوند پرداخته‌اند و كشور ايران همواره جايگاه اين احساس همبستگي بوده است. هرچند رژيم شاه سعي مي‌كرد با صهيونيست های يهودی روابط آشكاري داشته باشد و از نظر افكار عمومي به مردم اين باور را القاء كند كه كورش كبير، نجات‌‌بخش يهود بوده و با اين گفتمان به فرهنگ‌سازي بپردازد و يهود را در چشم ايرانيان قومي ستم‌ديده و كورش را به‌عنوان ناجي افسانه‌اي يهود به‌شمار آورد، امّا مردم هميشه با مردم فلسطين همدل بوده‌اند و يهوديان اسرائيل را منفور مي‌داشته‌اند. هرچند شاه به كسي فرصت اظهارنظر نمي‌داد و كسي نمي‌توانست از اسرائيل در ايران ابراز نفرت كند، امّا اين ابراز عقيده گهگاهي فرصت ابراز و نمايش مي‌يافت، براي مثال سال ۱۳۴۸نخستين مسابقه‌ي فوتبال ايران و اسرائيل در ورزشگاه شيرودي(امجديّه‌ي آن روز) اتفاق افتاد، مردم با تشويق فوق‌العاده از تيم ملي ايران و شعار عليه اسرائيل براي نخستين‌بار به رژيم شاه فهماندند كه اسرائيل چگونه جايگاهي بين مردم ايران دارد. در آن روز يهوديان ايران همه‌ي بليط‌هاي ورزشگاه را خريده بودند تا كسي جز يهوديان نتواند وارد ورزشگاه شده و از تيم ايران حمايت كند، امّا علي‌رغم اين دسيسه و نيرنگ، مردم مسلمان ايران به شيوه‌هاي ابتكاري وارد ورزشگاه شدند و تيم ايران را تشويق كردند و با بُرد تيم ايران، يهوديان در ايران جايگاه مردم مسلمان را به‌خوبي شناختند. حضرت امام(ره) از همان آغاز مبارزات خود هميشه بر خطر اسرائيل تأكيد مي‌كرد و به افشاي روابط صميمانه شاه با اسرائيل دست مي‌زد و سرانجام با پيروزي انقلاب در نخستين ماه رمضان، در ۱۶مرداد ۱۳۵۸، امام(ره) دست به ابتكار بسيار پرتأثير و ماندگاري زدند و اعلام كردند كه آخرين جمعه‌ي ماه رمضان هر سال در سراسر جهان و به ويژه كشورهاي اسلامي به‌عنوان «روز قدس» اعلام مي‌شود.(۱۰) حضرت امام(ره) چه زيبا به تعيين چنين روزي دست زدند. از آن روز تاكنون مسلمانان جهان و حتّي غيرمسلمان‌ها در «روز قدس» اجتماع مي‌كنند و به حق‌ّطلبي مردم فلسطين پاسخ مي‌دهند. چنين روزهايي پايدار و اثرات آن هر روز افزون‌تر باد. آمين!

مطالب مرتبط:

  1. قدس
  2. روز قدس
  3. مسجدالاقصی
  4. سرزمين مُقَدَّس
  5. روز جهانی قدس
  6. روز قدس، روز مستضعفين جهان

پانویس:

  1. نک: ابن کثیر، البدایة و النهایة، ۱۹۸۶م، ج۳، ص۲۵۳؛ طبری، تاریخ طبری، ۱۹۶۷م، ج۲، ص۴۱۵-۴۱۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۲۵
  2. علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸۱، ص۳۳؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۲۵
  3. شیخ طوسی، التبیان، بیروت، ج۲، ص۳-۴؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۱، ص۴۱۴.
  4. فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۰۷
  5. طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۲۹
  6. طنطاوی، الوسیط، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۹۴
  7. کلینی، الکافی، ۱۳۷۵ق، ج۴، ص۱۹۹؛ نهج البلاغه، صبحی صالح، خطبه۱۹۲
  8. قمی، تفسیر قمی، ج۱، ۱۴۰۴ق، ص۶۲
  9. ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ج۱، ۱۳۹۱ق، ص۴۸۳
  10. صحيفه امام، ج۹، ص۲۶۷ .

منابع:

  1. قرآن کریم
  2. ویکی پدیا
  3. ویکی شیعه
  4. دانشنامه‌ی اسلامی
  5. ابن کثیر، البدایة و النهایة،بیروت، دارالفکر، ۱۹۸۶م
  6. نهج البلاغه، به تصحیح صبحی صالح، تهران، ‌دار الاسوه، ۱۴۱۵ق
  7. قبله، عبدالرضا امیدوار، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام
  8. ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، بیروت، ‌دار احیاء التراث العربی، ۱۳۹۱ق
  9. ابن هشام، السیرة النبویه، به کوشش السقاء و دیگران، بیروت، ‌دار المعرفه
  10. ابن سعد، الطبقات الکبری، محمد عبدالقادر، بیروت، ‌دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق
  11. ابن النجار، محمد بن محمود، الدرة الثمینه فی أخبار المدینه، حسین محمد علی شکری، بیروت، ‌دار الارقم
  12. ابن سید الناس ، عیون الاثر فی فنون المغازی و الشمائل و السیر، ابراهیم محمد رمضان، بیروت، ‌دار القلم، ۱۴۱۴ق
  13. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، یاحقی و ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۵ش

باکس شناور "همچنین ببنید"

خیزران

خـِیزَران

یا مزن چوب جفا را بر لب و دندان من یا بگو بیرون روند از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 − 3 =