پنج شنبه , ۲۴ آبان ۱۳۹۷
عسل

عسل

عسلقدیمی‌ترین ساکنان کُره زمین، «زنبورهای عسل» هستند و پیش از آن که‌انسان موجودیّت خود را در زمین تثبیت کند وجود داشته‌اند. «عسل» محصول این موجود قدیمی،  قبل از این که یک «غذا» باشد «دارویی شفا بخش» است که قرآن و احادیث از آن به کرّات یاد کرده‌اند و آن را مایه «شفا» و «درمانی برای همه مردم» و به عنوان «غـذایی سالم و طبیعی» معرّفی کرده‌اند. در سوره‌اِسراء، «عسل»؛ «درمانى براى مردم» معرّفی شده‌است.(۱) پیامبر(ص) در معرّفی «عسل» فرمود: «عسل» درمان است. بر شما باد به ۲درمان با؛ «عسل» و «قرآن». خداوند «برکت» را در «عسل» قرار داده‌است. درمان دردها، در «عسل» است و ۷۰پیامبر دوام سودمندی آن را از خداوند خواسته‌اند.(۲) «عسل» گسترده ترین و پرمصرف ترین داروی طبّ سنّتی ایران است.

ویژگی های «زنبور عسل»: «زنبور عسل» ۷فرآورده دارد: «عسل»، «عسلک»،  «گرده» گل، ژله رویال، موم، بره موم و زهر که به لحاظ بهداشتی و دارویی اهمیّت فراوان دارد. «زنبور عسل» تنها دامی است که جهت تغذیه ی خود از اندام های گیاهی یا جانوری استفاده  نمی کند و به عبارتی می تواند از هیچ، با ارزش ترین محصول کشاورزی و دامی را به وجود آورد. «زنبور عسل» نه تنها هیچ گونه زیانی به مراتع و محصولات کشاورزی وارد نمی کند؛ بلکه می تواند منشأ اثرات و برکات فراوانی نیز باشد و ده ها برابر قیمت «عسل» تولیدی، از طریق «گرده» افشانی گیاهان به‌انسان و محیط زیست کمک کند.زنبورداری شغلی سخت و پر مشقت است و زنبورداران با کمترین توقّع و امکانات، سعی در شیرین کردن کام مردم به نحو احسن دارند. «زنبور عسل» و تولیدات آن به شدّت وابسته به شرایط محیطی است. «گرده» افشانی این خلقت زیبای خداوند، خدمت اصلی او به حفظ محیط زیست و طبیعت است. آغاز برداشت «عسل» فصل تابستان است که تا اوایل شهریور ماه‌ادامه دارد، امّا برخی زنبور‌داران در فصل بهار عسل خود را برداشت می‌کنند که عسل‌های این فصل اندکی آبکی و رقیق است. برخی از دیگر ویژگی های «زنبور عسل» عبارت است از:

  1. در ۲آیه به نام«زنبور عسل»، سوره نحل اشاره مستقیم به «عسل» شده‌است.(۳)
  2. علت اصلی رطوبت داخل کندوهای «عسل» در زمستان، مصرف «عسل» است.
  3. مصرف ۱کیلو «عسل»، ۱لیتر آب تولید می کند.
  4. بعد از «عسل»، موم مهمّ ترین فرآورده ی «زنبور عسل» به شمار می آید.
  5. ««گرده»» مهمّ ترین ماده غذایی است که زنبور برای رشد به آن نیاز دارد.
  6. قطر دانه های ««گرده»» ۵/۲ تا ۳۵۰میکرون است.
  7. مقدار مصرف ««گرده»» یک کلونی در سال، ۲۵ تا ۳۵کیلو است.
  8. زنبورهای جمع آوری کننده «گرده»، شهد هم جمع آوری می کنند.
  9. ذخیره کردن «گرده» گل فقط  درحجره های کارگر صورت می گیرد.
  10. در سبد «گرده» چند نوع «گرده» است؛ ولی در«عسل دان» فقط یک نوع «عسل» است.
  11. گران ترین «عسل» جهان در سواحل دریای سیاه ترکیه تولید می شود.
  12. ﮊله رویال حجره های ملکه‌از ﮊله رویال موجود در حجره های کارگر مرغوب تر است.
  13. «عسل» تنها ماده غذایی است که در ارزیابی کیفی آن، آزمایش میکروبی وجود ندارد.
  14. قاره ی آفریقا رکورد دار تولید موم در جهان است.
  15. کانـادا بـا تولید ۵۵کیلو «عسل» به‌ازای هـر کنـدو در سـال، رکورد دار است.
  16. میانگین تولید «عسل» به‌ازای هر کندو در ایران ۱۰کیلو و در جهان۸ کیلو می باشد.
  17. ایران از نظر تولید «عسل» در مقام ۱۱ و از نظر تعداد کندو در مقام ۹جهانی قرار دارد.
  18. زنبور، نوزادان را در دمای ۵/۳۳ درجه سانتی گراد در داخل کندو پرورش می دهد.
  19.  زنبور کارگر مسئول تهویه کندو، برای حرارت ۳۴-۳۹درجه  است.
  20. بهترین دما برای فعالیت زنبور، دمای بین ۱۶-۳۲ درجه ی سانتی گراد است.
  21. فعالیت زنبور در دمای ۱۰درجه شروع می شود.
  22. زنبور در حرارت کمتر از ۸درجه فعالیتی از خود نشان نمی دهد.
  23. قدرت زنبور در درک تغییر درجه حرارت، ۱۰برابر انسان است.
  24. آنتن در زنبور کارگر برای یافتن گل و در ملکه برای درک وضعیت تخم ریزی است.
  25. «زنبور عسل»  ۱۶زوج کروموزوم دارد.
  26. آخرین مرحله پوست اندازی ۹روز پس از تخم ریزی است که بدن به طور کامل نمایان می شود.
  27. لارو زنبور در «عسل» غوطه ور است و تا پایان دوره لاروی مدفوع ندارد.
  28. میزان تخم ریزی ملکه در روز، ۳۰۰۰تخم، هم وزن ملکه‌است. این موضوع یک رکورد است.
  29. تخم درون حجره ی ملکه با تخم درون حجره های کارگر فرقی ندارد.
  30. ملکه در هفتمین روز خروج از حجره برای جفت گیری آماده می شود.
  31. مدّت زمان جفت گیری ۱۰ تا ۳۰دقیقه‌است.
  32. تخم ریزی ملکه ۲ یا ۳روز بعد از جفت گیری شروع می شود و حداکثر این زمان ۱۱روز است.
  33. جفت گیری ملکه فقط برای یک بار در طول عمر و اسپرم دریافتی تا ۶سال سالم باقی می ماند.
  34. متابولیسم دوران لاروی «زنبور عسل» به گونه‌ای است که دفع مدفوع وجود ندارد.
  35. ملکه های مادر و دختر می توانند با هم، همزیستی کنند، ولی ۲ملکه خواهر نمی توانند.
  36. فرق لارو ملکه و لارو کارگر در مصرف ﮊله ی رویال و تغذیه ی آن ها است.
  37. کندو با ۲۰سانت فاصله، از زمین رطوبت نگیرد و با آمدن برف، دریچه  پرواز آن بسته نشود.
  38. موقع قرار دادن لارو داخل کندو، یک قاب لارو، درون کندو لازم است.
  39. در کندو، ارتفاع دریچه پرواز ۷میلی متر است.
  40. زنبور نر جثه‌اش بزرگ تر از زنبور کارگر و نیش، سبدِ«گرده»، غددِمولّد موم و خرطومِ کامل ندارد.
  41. شروع پرواز آشنایی  با محیط  از ۱هفتگی پس از خارج شدن از حجره کندو است.
  42. انتخاب تخم گذاری تخم کارگر و یا نـر در حجره ها(با اختلاف ۵/۱میلی متر)، با ملکه‌است.
  43.  شکم ملکه، بلند و کشیده، بال هایش کوتاه و فاقد غددِ مولّدِ موم و سبدِ «گرده» است.
  44. زنبور در شب پرواز نمی کند و مانند مورچه حرکت می کند.
  45. ۲مشکل بزرگ صنعت زنبورداری در سطح جهان، یکی بچه کندو و دیگری زمستان گذرانی در مناطقی غیر از استوا است.
  46. زنبور برای نیش زدن باید شکم خود را ۹۰درجه بچرخاند. بنا بر این زنبورهای بچه کندو و زنبور برگشتی از مزرعه به دلیل پر بودن شکم این امکان را ندارند.
  47. در زمان تکثیر کلونی، علایم و نشانه های مسیر برگشتی به کندوی مادر، درعرض چند دقیقه‌از حافظه زنبورهای همراه بچه کندو پاک شده، علایم مکان جدید جایگزین می گردد.
  48. در انتخاب محل کندوی جدید(بچه کندو) نوعی سیستم رای گیری در کلونی حاکم است؛ بدین معنی که محل هایی که بیش ترین رقص در مورد آن ها صورت می گیرد، انتخاب می شوند.
  49. ملکه هیچ موقع از نیش خود به جز در مقابله با رقبا استفاده نمی کند؛ زیرا هم شکم او  پر است و هم نیاز نیست در جایی که کارگران هستند از نیش خود استفاده کند. به علاوه کلونی با وجود ملکه برپاست و در صورت اضطرار، اگر از نیش خود استفاده کند، به دلیل نداشتن خارهای وارونه روی نیش نخواهد مرد.
  50. ملکه تنها عضو کلونی است که در کندو دفع مدفوع دارد. این مدفوع بلافاصله توسط پرستاران به خارج کندو منتقل می شود. این موضوع رابطه تنگاتنگی با امنیت کلونی دارد. زنبور نر و کارگر مدفوع خود را خارج از کندو دفع می کنند. این ۲زنبور حتی قادرند در زمستان یا در شرایط بد اقلیمی، مدفوع خود را تا ۶ماه نگه دارند.

پانویس:

  1. وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ۙ وَ لَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا؛ و ما آن چه را براى مؤمنان مايه درمان و رحمت است از قرآن نازل مى‌كنيم، و[لى‌] ستمگران را جز زيان نمى‌افزايد.(سوره‌اِسراء، آیه ۸۲) وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ؛ و پروردگار تو به «زنبور عسل» وحى[=الهام غريزى‌] كرد كه‌از پاره‌اى كوه ها و از برخى درختان و از آن چه داربست[و چفته‌سازى‌] مى‌كنند، خانه‌هايى براى خود درست كن، ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا ۚ يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛ سپس از همه ميوه‌ها بخور، و راه هاى پروردگارت را فرمان بردارانه، بپوى. [آنگاه‌] از درون[شكم‌] آن، شهدى كه به رنگ هاى گوناگون است بيرون مى‌آيد. در آن، براى مردم درمانى است. راستى در اين[زندگى زنبوران‌] براى مردمى كه تفكّر مى‌كنند نشانه[قدرت الهى‌] است.(سوره نحل، آیات ۶۸ و ۶۹) قرآن و «عسل» را ۲چیز شفابخش معرفی شده‌اند. سوره‌اِسراء قرآن را شِفاء برای مومنین دانسته‌است. شاید بتوان گفت خدا هم شفابخش جسمی و هم شفابخش روحی را معرفی کرده‌است که مقایسه‌این ۲آیه جای تامّل بیش تری دارد.
  2. بحار الانوار، ج۶۶، ص۲۹۴ حدیث ۱۹، بحار الانوار، ج۶۶، ص۲۹۰، حدیث ۲ و مکارم الاخلاق، ج۱، ص۳۵۹، حدیث ۱۱۷۳٫
  3. «زنبور عسل» در قرآن با کلمه نحل، ۲بار و در آیات ۶۸ و ۶۹ سوره نحل(جزء۱۴) قرآن آمده  و در این آیات به آفرینش «زنبور عسل» و جایگاه «عسل» اشاره شده‌است، هم جنین نشانه‌ای از آیات خداوند برای اهل فکر شمرده شده‌است. نام گذاری سوره به نحل«زنبور عسل» نیز احتمال زیاد به خاطر همین آیات است که در باره «عسل» در قرآن بیان شده‌است.

منابع:

  1. بالامو
  2. آریبال
  3. «عسل» در قرآن
  4. «عسل» در روایات

باکس شناور "همچنین ببنید"

ماه حیات و زندگی

ماه حیات و زندگی

ماه ربیع‌الاول، به معنای حقیقی کلمه، ربیع حیات است، ربیع زندگی است؛ زیرا در این …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک + شانزده =