خانه / مناسبت ها / قمری / اعمال غدیر

اعمال غدیر

اعمال غدیرعید غدیرخم، با نصب امیرالمؤمنین حضرت امام علی (علیه السلام) به ولایت و امامت روز تکمیل دین اسلام و بزرگترین عید اسلامی است. قرآن کریم یک تعبیر دقیق و خیلی عمیقی راجع به غدیر فرموده است که یک تعبیر بسیار استثنایی است که اگر از جهات متعدده ملاحظه شود، مشخص خواهد شد که چقدر غدیر براى جهان و جهانیان پر اهمیت و پر خیر و بركت است. قرآن کریم در آیه مبارکه «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ» که شأن نزول آن عید غدیر خم بوده است و عامّه و خاصّه نیز در کتب مختلف تفسیر و حدیث و تاریخ به آن اشاره داشته اند، به صراحت به کامل شدن دین در روز غدیر پرداخته است و این بدان معنا است که دین اسلام قبل از غدیر كامل نبود و با ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و تعیین حضرت به جانشینی پیامبر خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم) از طرف پروردگار تکمیل شد. تبلیغ غدیر یک واجب کفایی است و تا کفایت نباشد عینی است، و همه ی ما موظفیم آن را نشر دهیم و مکتب آن را به دنیا معرفی نموده و به قدر توانمان فرهنگ غدیر را تبلیغ نماییم.
غدیر افراد خاص را تربیت می کند و خط مقابل غدیر هم افراد خود را پرورش می دهد که این دو در تقابل و در تضاد یکدیگرند. تمامی اقوال، افعال و تقریرات پیامبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم) در طول مدت ۲۳ سال، برای مردم و جامعه نعمت بود، ولى این نعمت به تعبیر قرآن مجید كمالش را با اعلان عمومی ولایت و خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام در روز غدیر خم به دست آورد، یعنى تمام احكام دین از قبیل نماز، روزه، حج و سایر احکام و عبادات با ولایت و خلافت حضرت کامل شد، که ظاهر این بخش از آیه شریفه: «وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی» همین معنا را مى رساند.پیام غدیر مسئولیت همه است که با امکانات پیشرفته امروزی می توان به خوبی و راحتی آن را به دنیا معرفی کرد، اما همت و تلاش بیشتر می خواهد تا انشاءالله در این مسیر کوتاهی نشود و خدای متعال هم توفیق این عمل را به همه ما عنایت فرماید.تبلیغ غدیر یک واجب کفایی است و تا کفایت نباشد عینی است، و همه ی ما موظفیم آن را نشر دهیم و مکتب آن را به دنیا معرفی نموده و به قدر توانمان فرهنگ غدیر را تبلیغ نماییم.غدیر افراد خاص را تربیت می کند و خط مقابل غدیر هم افراد خود را پرورش می دهد که این دو در تقابل و در تضاد یکدیگرند. در مکتب غدیر ملاک امر و نهی خدای سبحان است و تمام رفتارهایش بر این اساس استوار است و هدفش اطاعتِ محض است، اما ملاکِ دشمن غدیر حکومت کردن و سلطه یافتن بر دیگران به هر قیمت و از هر راه ممکن است، و کاری به امر و نهی الهی ندارد. غدیر انسان می سازد و خط مخالفِ غدیر ظالم می پروراند.نکته ای که مهم و بسیار دقیق و ظریف می باشد این است که قرآن کریم نمی فرماید که اسلام وجود داشت اما ناقص بود و کامل شد، بلکه راجع به اسلام می فرماید: «ورَضِیتُ لَکُمُ الإِسْلاَمَ دِینًا» و ظاهرش این است که قبل از روز غدیر اصلاً اسلام نبود و در روز غدیر اسلام تحقق یافت. لذا این آیه شریفه نشان می دهد که اسلام بدون ولایت، اسلام واقعی و حقیقی نیست؛ همانگونه که شهادت به توحید بدون شهادت دادن به نبوّت، اسلام نیست. بنابراین شهادت به نبوّت و توحید هم بدون شهادت به ولایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام اسلام واقعی و حقیقی نخواهد بود.
اهمیت غدیر در روایات اهلبیت (علیهماالسّلام) به اندازه ایی است که از آن به عیدالله الاکبر (عید بزرگ تر الهی) یاد شده است. (نک: شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۳، ص ۱۴۳) . چرا بر اساس روایات شریفه این عید بزرگ ترین عید و اعظم اعیاد است؛ زیرا اگر این عید به راستی بر پا می شد حق و عدل در همه جا و هر زمان تحقق می یافت. اکنون که عید غدیر کنار نهاده شده است در بیشتر نقاط دنیا شاهد مرگ حق و فضیلت و عدل هستیم.ما همه یك روز باید برویم و این جهان را ترک کنیم. روزی که این جهان را مفارقت می کنیم هر قدر در زمینه عاشورا و غدیر کوشیده باشیم به همان اندازه مایه چشم روشنی و شادی ما خواهد بود و هر قدر در این زمینه کوتاهی کرده باشیم مایه حسرت ما خواهد بود. از سوی دیگر نمی توانیم تصور کنیم کارشکنی در این خصوص چه فاجعه ای است و چه عواقب ناگواری در پی دارد و در آخرت چنین کسانی چه روزگار تباه و سیاهی دارند.غدیر یک تاریخ و یک فرهنگ و مجموعه ای از بایدهاست، یعنی امام معصوم خلیفه ی بلافصل رسول الله (صلّی الله علیه وآله وسلّم) و رأس تمام امور است. بعد از آن بایدها و توابع و احکام غدیر طرح می شوند. بر اساس روایات، این عید، عیدالله الاکبر و عیدی است که از جانب خداست. تمام انبیاء مأمور شده اند به اوصیای خود سفارش کنند این روز را عید بگیرند و بزرگ دارند. چنین چیزی در مورد عید قربان و دیگر اعیاد وجود ندارد و فقط ویژه عید غدیر است که اکبر و اعظم اعیاد می باشد.روز عید غدیر، عید الله الاکبر و عید آل محمّد (صلّی الله علیه وآله وسلّم) است. از امام صادق (علیه السلام) پرسیده شد آیا مسلمانان را غیر از جمعه و فطر و قربان عیدی هست؟
حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمودند:آری. عیدی هست که حرمتش از همۀ اعیاد بیشتر است.
راوی گفت: کدام عید است؟
حضرت فرمودند: روزی است که پیامبر (صلّی الله علیه وآله وسلّم) امیر المومنین علی (علیه السلام) را به جانشینی خود نصب فرمود و اعلام کرد: هر که من مولا و آقای اویم، پس علی مولا و آقا و پیشوای اوست و آن روز هیجدهم ذی الحجه است.
راوی پرسید: در آن روز چه کار باید انجام داد؟
حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمود: باید روزه بدارید و عبادت کنید و محمد و آل محمد (صلّی الله علیه وآله وسلّم) را یاد کنید و بر ایشان صلوات فرستید. رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم) ، علی (علیه السلام) را وصیّت کرد که این روز را عید گرداند و هر پیامبری به جانشین خویش وصیّت می کرد این روز را عید گرداند.
از امام رضا (علیه السلام) خطاب به ابن ابی نصر بزنطی آمده است که حضرت امام رضا (علیه السلام) فرمود: ای پسر ابی نصر! هر کجا که باشی بکوش روز عید غدیر نزد قبر مطهّر حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) حاضر شوی. به درستی که خداوند می آمرزد در این روز از هر مرد و زن مومن گناه شصت سال ایشان را؛ و از آتش دوزخ آزاد می کند دو برابر آنچه که در شب های قدر و فطر و ماه رمضان آزاد کرده است و پرداخت یک درهم در این روز به برادران مومن برابر با هزار درهم در اوقات دیگر است؛ و در این روز به برادران مومن خود نیکی و احسان کن و هر مرد و زن مومن را شاد گردان. به خدا سوگند اگر مردم فضیلت این روز را چنان که باید بدانند، هر آینه فرشتگان با ایشان هر روز ده مرتبه مصافحه کنند. برای این روز شریف اعمال زیادی وارد شده که به اختصار به بعضی از این اعمال اشاره می شود:
۱٫ روزه گرفتن
۲٫ غسل کردن
۳٫ خواندن دعای”ندبه”.
۴٫ زیارت حضرت علی (علیه السلام) مثل زیارت”امین الله”.
۵٫ در تهنیت عید بگوید: «ألحَمدُلِلَّهِ الَّذی جَعَلنَا مِنَ المُتَمَسِّکینَ بِوِلاَیَةِ أمیرِالمُؤمِنینَ (علیه السلام) »
۶٫ برای اموری هم با فضیلت بسیار ذکر شده است، مانند: پوشیدن لباس های نیکو – زینت کردن – استعمال بوی خوش – شادی کردن و شاد نمودن پیروان امیرالمومنین (علیه السلام) – گذشت از تقصیر یک دیگر – برآوردن حاجت – صله رحم – اطعام اهل ایمان – شکر و سپاس به خاطر نعمت بزرگ ولایت و…
این روز پرعظمت و مبارک دارای احکام استحبابی ویژه و فراوانی است که به نمونه هایی از آن ها همراه با برخی توضیحات، از جمله: چگونگی برقراری پیوند برادری و نماز عید غدیر بیان می شود.
۱٫ روزه گرفتن
روزه گرفتن در این روز بسیار پرفضیلت شمرده شده است. در برخی روایات بیان شده که هر کس این روز را روزه بگیرد مانند کسی است که تمام عمر دنیا را روزه گرفته باشد. شایان ذکر است کسی که روزه قضای ماه رمضان بر عهده دارد نمی تواند روزه مستحبی بگیرد و باید به جای نیت روزه مستحبی، نیت روزه قضا کند اما اگر روزه قضا را در این روز انجام دهد، امی د است خداوند ثواب روزه مستحبی این روز را هم به او عطا فرماید.
۲٫ غسل کردن
غسل کردن در این روز به نیت غسل روز عید غدیر خم، فضیلت دارد و بهتر است این غسل کمی (مقارن زمانی که پیامبر اکرم، امیرالمؤمنین را به ولایت و امامت نصب نمودند) انجام شود.
۳٫ احسان و اطعام و نیکی کردن به مؤمنان
از دیگر اعمال بسیار با فضیلت این روز احسان و نیکی به مؤمنین است. از این روی برگزاری جشن ها و مراسم بزرگداشت این روز بسیار سفارش شده است. همچنین گشادهرویی با برادران ایمانی، زینت کردن، اطعام و خوشحال کردن آن ها مورد تاکید است.
۴٫ صله رحم و دید و بازدید
در میان ایرانیان رسم است که در این روز به دیدار سادات مکرم میروند و عید را به آنان تبریک میگویند. هرچند زیارت از سادات در این روز به عنوان عملی مستقل وارد نشده، اما این عمل هیچ منع شرعی ندارد و رسمی بجا و خوب است؛ و می تواند یکی از مصادیق تعظیم و بزرگداشت شعائر الهی باشد. و البته توجّه به این نکته لازم است که این عید، مخصوص سادات (به تنهایی) نیست بلکه عید همه  بلکه در واقع عید همه مسلمانان و مردم جهان است اگر چه ارزش آن را نمی دانند. در این روز مستحب است مؤمنین هنگام دیدارهمدیگر بگویند: «الحمد لله الذی جعلنا من المتمسکین بولایة أمیر المؤمنین و الأئمه» یعنی «خدا را حمد می کنیم که ما را از اهل قبولکنندگانِ ولایت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) و ائمه اهل بیت (علیهما السّلام) و از کسانی که به آن ها تمسک می کنند قرار داد».
۵٫ رسیدگی به امور خانواده و هدیه دادن
خوب است انسان در این روز به وضع معیشتی خانواده خود رسیدگی بیشتر انجام دهد و برای اهل خانه هدایایی را آماده کند. در روایاتی از این عمل به عنوان عامل زیادی روزی نام برده شده است.
۶٫ زیارت امیر المومنین (علیه السلام)
از اعمال بسیار با فضیلت این روز مبارک زیارت حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) است. البته اگر توفیق تشرف به بارگاه ایشان نبود می توان از دور، زیاراتی را که برای حضرتش وارد شده به جا آورد. در حدیثی از امام رضا (علیه السلام) میخوانیم: هر جا که هستى سعى کن در روز عید غدیر، خود را به کنار قبر مطهّر امیر مؤمنان (علیه السلام) برسانى، چرا که در این روز خداوند گنا هان بسیارى از مردان و زنان مسلمان را میبخشد و دو برابر کسانى که خداوند آن ها را در ماه رمضان و شب قدر و شب عید فطر از دوزخ آزاد می کند، در چنین روزى از آتش جهنّم رهایى می دهد.
۷٫ عقد اخوت
از دیگر اعمال این روز پیمان برادری میان مؤمنین است. مستحب است برادران و خواهران ایمانی در این روز عقدی را بین خود برقرار سازند که مفاد آن اخوّت و همدلی در دنیا و دستگیری از همدیگر در آخرت است.
امّا نکاتی درباره عقد اخوت:
الف) این عقد تعهداتی هم چون ارث و محرمیت افراد وابسته به طرفین ایجاد نمی کند. بنابراین این افراد از هم ارث نمی برند و هیچ گونه رابطه محرمی ت میان وابستگان آن ها ایجاد نمی شود.
ب) این عقد، فقط میان دو مرد یا دو زن بسته می شود و هیچ زن و مردی نمی توانند این عقد را بین خود جاری کنند و خواهر و برادر شوند.
ج) لازم نیست صیغه عقد اخوت حتماً به عربی خوانده شود، بلکه اگر آن را به فارسی یا زبان دیگری هم جاری کنند صحیح است؛ اما باید الفاظی را به کار برند که معنی این عقد را برساند.
د) اگر دو خانم، بخواهند با هم عقد خواهری برقرار کنند در صورت خواندن عقد به عربی، باید ضمیرهای مذکر را تبدیل به ضمیرهای مونث کنند. با توجّه به نکات گفته شده مضمون این عقد رعایت برخی امور معنوی نسبت به یکدیگر در دنیا و پس از مرگ است. مثلاً برادران متعهد می شوند که در دنیا همدیگر را از دعا فراموش نکنند و در آخرت هم اگر از اهل نجات و شفاعت باشند، همدیگر را شفاعت کنند. امّا شیوه برقراری این عقد: دو برادر یا دو خواهر دست راست خود را به هم می دهند و یکی از آنان صیغه عقد اُخُوَت را می خواند و دیگری مفاد آن را قبول می کند. متن عربی عقد: ابتدا یکی از آن ها این متن را با توجّه به معنای آن می خواند: «وَاَخَیْتُکَ فِی اللَّهِ وَ صَافَیْتُکَ فِی اللَّهِ وَ صَافَحْتُکَ فِی اللَّهِ وَ عَاهَدْتُ اللَّهَ وَ مَلَائِکَتَهُ وَ کُتُبَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ وَ الْأَئِمَّةَ الْمَعْصُومِینَ (علیه السّلام) عَلَى أَنِّی إِنْ کُنْتُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ الشَّفَاعَةِ وَ أُذِنَ لِی بِأَنْ أَدْخُلَ الْجَنَّةَ لَا أَدْخُلُهَا إِلَّا وَ أَنْتَ مَعِی» سپس طرف دیگر در جواب او میگوید: «قَبِلْتُ» باز هم نفر اول می گوید: «أَسْقَطْتُ عَنْکَ جَمِیعَ حُقُوقِ الْأُخُوَّةِ مَا خَلَا الشَّفَاعَةَ وَ الدُّعَاءَ وَ الزِّیَارَة» ترجمه: نفر اول میگوید: «به خاطر خدا با تو برادری و صفا (یکرنگی) می ورزم به خاطر خدا دستم را در دستت قرار می دهم؛ و در پیشگاه خدا و فرشتگان و کتاب ها و فرستادگان او عهد می کنم که اگر از اهل بهشت و شفاعت باشم و اجازه ورود در بهشت را یابم، بدون تو وارد بهشت نشوم». سپس نفر دوم می گوید: «قبول کردم». باز برادر اول می گوید «تمام حقوق برادری به جز حق شفاعت و دعا و دید و بازدید را از تو ساقط کردم». بدین ترتیب این دو نفر با هم برادر ایمانی یا خواهر ایمانی می شوند و باید در دعا ها و زیارت ها همدیگر را فراموش نکنند.
۸٫ نماز عید غدیر خم
اگر به کتب دعا مثل مفاتیح الجنان مراجع های داشته باشیم، خواهیم دید که برای روز های شادی و شعف نیز برنامه ها و به خصوص نماز های خاصی ذکر شده است. روز عید غدیرهم از این مسئله مستثنی نیست و نمازی برای این روز وارد شده است. البته مراد ما از نماز عید غدیر، نماز مخصوصی است که علارغم مستحبی بودن، به جماعت خوانده می شود. (در فقه شیعه خواندن نماز مستحبی به جماعت، به جز نماز عید، باطل است) البته از میان چند نماز که برای این روز ذکر شده مراد دو رکعت نماز مثل نماز صبح است که مقداری قبل از اذان ظهر خوانده می شود. امّا دلایل جواز اقامه نماز عید غدیر به جماعت از نظر برخی از فقها:
۱٫ پیروی از عمل کرد پیامبر در روز هیجدهم ذی الحجه؛ ایشان بعد از آن که حاجیان پیش افتاده و نرسیده را در محل غدیر خم جمع کردند، امر کردند که مردم برای اقامه نماز جماعت جمع شوند. این نماز پیش از ظهر خوانده شده و برای اطلاع رسانی آن اذان گفته نشده بلکه از لفظ (الصلاه جامعة) استفاده شده، که در آن زمان برای برپایی نماز های جماعت مستحب استعمال میشده است. بعد اقامه نماز هم خطب های توسط ایشان ایراد شده است. بعد از خطبه، وقت اذان ظهر رسیده و مؤذن برای نماز ظهر اذان گفته است. (نک: شیخ مفید، الارشاد، ج۱، ص ۱۶۵) .
۲٫ ادعای شهرت بر جواز جماعت؛ برخی از علماء مانند محقق اردبیلی ادعای شهرت برای برگزاری جماعت را کرده اند. (نک: مقدس اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذ هان، ج ۳، ص ۳۲)
۳٫ شیوه عملی برخی از فقها مانند شیخ مفید در برگزاری این نماز با جماعت بوده است. مرحوم آقا ضیاء عراقی نقل می کند که شیخ مفید (که در اوائل غیبت کبری زندگی میکرده و به زمان حضور معصومین علیهما السّلام بسیار نزدیک بوده) این نماز را به صورت جماعت در می دان بغداد اقامه کرده است. در عصر حاضرهم برخی از مراجع تقلید مانند حضرت آیت الله بهجت (ره) ، آیت الله صافی و آیت الله احمدی فقیه یزدی (ره) فتوا به جواز جماعت این نماز داده اند. هم چنین مرحوم آیت الله احمدی فقیه یزدی در عید غدیر سال ۱۳۸۹ نماز جماعت عید غدیر را در شهر یزد برگزار و احیاء کردند.
منابع:
قرآن کریم
مفاتیح الجنان
شیخ مفید، الارشاد، ج۱
شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۳
مقدس اردبیلی، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذ هان، ج ۳

باکس شناور "همچنین ببنید"

زمانی برای شادی

زمانی برای شادی

انتظار ظهور حجّة (عج) و تحقق وعده الهی بر حاكمیت صالحان و تشكیل دولت اهل‌بیت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *