چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
سه زنگ

سه زنگ

سه زنگ آغاز دوران طلایی تعلیم و تربیت، در ماه مهر با محرّم حسینی امسال متقارن شده است که سه زنگ دارد:

  1. «زنگ نماز»
  2. «زنگ مهر»
  3. «زنگ ایثار»

به صدا درآمدن این سه زنگ برای این است تا در: «زنگ نماز» تأکید شود که هدف اصلی انسان عبودیت و تسلیم خدا بودن است.(*) امام حسین علیه‌السّلام آن چنان با نماز و تلاوت قرآن انس داشت که عصر تاسوعا در کربلا که دشمن تصمیم حمله به سوی خیام آن حضرت(ع) و یارانش را داشت به حضرت عباس(ع) فرمودند: نزد دشمنان برو و به آن ها بگو امشب را به ما مهلت بدهند چرا که خداوند می داند و گواه است که من نماز و تلاوت قرآن را دوست دارم.(**) «زنگ مهر» آغاز دوران طلایی تعلیم و تربیت است و «زنگ ایثار» هم با توجّه به تقارن آغاز سال تحصیلی با هفته دفاع مقدس برای حفظ و ترویج روحیه ایثارگری ست که به صدا درخواهد آمد.

دوران طلایی تعلیم و تربیت
تعليم؛ آموزش، یادگیری و یاد دادن است. تعليم مصدر باب تفعيل از ريشه «ع ـ ل ـ م» و به معناى آموختن و آگاهانيدن است.[۱] تعليم، آگاهى دادن و تعلّم آگاه شدن نفس به يك موضوع است.[۲] برخى گفته‌اند: تعليم، بر خلاف اِعلام، ويژه امورى است كه با تكرار و فراوانى همراه باشند، به گونه‌اى كه اثرى از آنها در ذهن متعلّم پديد آيد[۳]، بر همين اساس مى‌توان گفت تعليم بيان و روشن كردن چيزهايى است كه شخص جاهل به كمك آنها عالم مى‌شود.[۴] تربيت مصدر باب تفعيل از مادّه «ر ـ ب ـ ب» يا «ر ـ ب ـ و» و به معناى پروردن و پرورانيدن[۵] و تهذيب[۶] است. ابن‌فارس معناى تربيت را به ۳اصل بازمى‌گرداند:

سه زنگ

  1. اصلاح كردن؛
  2. همراهى كردن و ملازم بودن با موضوع تربيت(مراقبت مداوم از متربّى)؛
  3. پيوستگى مربّى و متربّى در فرايند تربيت.[۷]

از ديدگاه راغب و برخى واژه پژوهان معاصر، تربيت، ايجاد كردن تدريجى چيزى تا رسيدن آن به سر حدّ كمال است.[۸] در تعريفى ديگر تربيت فراهم ساختن بسترى براى برانگيختن و رشد استعدادهاى نهفته در يك موجود است، به نحوى كه بتواند به شكلى مستمرّ او را در راه رسيدن به كمال وجودى يارى دهد.[۹] تركيب عطفى «تعليم و تربيت» در فارسى به «آموزش و پرورش» ترجمه شده است.[۱۰] شاید دانش آموزان تاکنون به این فکر نکرده باشند که کتاب های درسی آنها چگونه تألیف، چاپ و آماده توزیع می شوند. برای آماده شدن این کتاب ها تلاش های بی وقفه ای صورت می گیرد. مسئولانِ تألیف، چاپ و توزیع این کتاب ها شبانه روز کار می کنند تا آن ها را به موقع به دست دانش آموزان برسانند. مراحل مختلفی وجود دارد تا این کتاب ها برای توزیع آماده شوند، از جمله: تألیف دست نویس، بررسی مطالب، ویرایش، حروف چینی، تصویرسازی، رسم نمودارها و صفحه آرایی. پس از این مراحل و در خلال آنها هم کتاب ها چندبار نمونه خوانی شده، پس از اصلاح نهایی برای چاپ سفارش داده می شوند. حاصل این تلاش های شبانه روزی در موعد مقرّر به دست بچه ها می رسد. کاش آن ها کمی آرام تر کتاب هایشان را ورق بزنند؛ چرا که برای هر کلمه این کتاب ها دست ها و دل های مهربانی زحمت کشیده اند. دوره دبستان از جهت تعلیم و تربیت، بهترین دوران است. در این دوره، کودک ویژگی های روانی و آمادگی کاملی برای تربیت پذیری و ادب آموزی دارد. آموزش رسمی کودک از این مرحله آغاز می شود. بنابراین این دوران طلایی را که بهترین فرصت برای تعلیم و تربیت کودک است، نباید به سادگی از کف داد.

بخشی از پیام حضرت امام(ره) به مناسبت آغاز سال تحصیلی
«اکنون بر معلّمان متعهّد و مسئولِ دبستانی و دبیرستانی است که با کوشش خود جوانانی را تحویل دانشگاه ها دهند که با آگاهی از انحرافات گذشته دانشگاه، بر فرهنگ غنی و مستقل اسلامی ایران تکیه کنند و بر اساتید متعهد است که… جوانانی متعهد نسبت به مصالح کشور و آگاه به اهداف اسلام تحویل جامعه دهند و مطمئن باشند که با این خدمت، استقلال و آزادی کاملِ میهن عزیزشان تضمین خواهد شد. و ازاین روست که نقش خانواده و خصوص مادر در نونهالان و پدر در نوجوانان بسیار حسّاس است و اگر فرزندان در دامن مادران و حمایت پدران متعهد به طور شایسته و با آموزش صحیح تربیت شده و به مدارس فرستاده شوند، کار معلمان نیز آسان تر خواهد بود.»[۱۱]

معلّمان در کلام امام(ره)
استقلال و آزادی کشور در گرو تربیت صحیح کودکان، نوجوانان و جوانان است و این کار نیازمند همتی والاست و نقش معلمان و مربیّان اساسی و مهم است. امام(ره) در این زمینه می فرمایند: «باید دستگاه های آموزشی متعهّد و دل سوز برای نجات کشور، اهمیّت ویژه ای در حفظ نوپایان و جوانان عزیزی که استقلال و آزادی کشور در آینده منوط به تربیت صحیح آنان است، قائل باشند و نیز از این روست که نقش معلّمان و اساتید در تربیت و تهذیب دانش آموزان و دانشجویان به عنوان اساسی ترین و مؤثّرترین نقش مطرح می گردد».[۱۲]

توصیه های مقام معظّم رهبری(مدّظلّه العالی) در امر تعلیم و تربیت
«نسلی که رژیم فاسد و مفسد و ظالم و به شدت پلیدِ گذشته را ندیده، نسلی که مقدّمات انقلاب را ندیده، نسلی که کتک خوردن ها را در دوران غربت ندیده، نسلی که محنت جنگ را با گوشت و پوست خودش لمس نکرده ـ نوبه نو زیردست شما معلّمان می آید. شما می خواهید از این نسل، انسان هایی بسازید که انقلاب را حفظ کنند. کار سخت و بزرگی است. به این کار بزرگ اهمیت بدهید و قدر آن را بدانید. مردم هم قدر معلّمان و کارگزاران تعلیم و تربیت را بدانند و مسئولان مدارس هم بفهمند که چه چیزی در چنته دارند و چه کار می کنند. مردم هم از لحاظ مادی و هم از لحاظ معنوی به آموزش و پرورش، به مدرسه سازی، به تعلیم و تربیت کمک کنند تا بشود این صحنه نبرد و کارزار را پیش برد.»[۱۳]

توضیحات:

  • (*) . وَ هُوَ یَعلَمُ  أَنّی کُنْتُ قَد اُحِبُّ الصَّلاةَ لَهُ وَ تِلاوَةَ کِتابِهِ؛ … چه آن که خداوند، خود می‌داند که من همواره دوست داشته و دارم که نماز بخوانم و تلاوت کتاب خدا قرآن را دوست دارم. از این عبارت، روشن می‌شود که تلاوت قرآن، محبوب امام حسین(ع) بوده، بدان عشق می‌ورزیده است؛ چنان که در آن شب خطرناک، مهلت می‌طلبد تا با نماز و تلاوت قرآن صبح کند.(بحارالانوار، محمّدباقر مجلسی، ج ۴۴، ص ۳۹۲)
  • (**) . این واژه‌ای فارسی، ممکن است به یکی از نوشتارهای زیر اشاره داشته باشد:
  1. زنگ اخبار
  2. زنگ شتر؛ زنگی که بر گردن شتر آویزند.(فرهنگ فارسی معین)
  3. زنگ دیواری؛ زنگی که بر دیوار نصب کنند.(فرهنگ فارسی معین)
  4. زنگ تفریح؛ هنگام تفریح و تنفس در مدارس(فرهنگ فارسی معین)
  5. زنگ شتری؛ اصطلاحی در موسیقی است.(از فرهنگ فارسی معین)
  6. اصطلاح موسیقی: گوشه ای است در سه گاه.(فرهنگ فارسی معین)
  7. زنگ الکتریکی(برقی)؛ زنگی که با برق کار می کند.(فرهنگ فارسی معین).
  8. هر یک از ساعت های درس در یک روز: زنگ اول حساب داریم.(فرهنگ فارسی معین)
  9. زنگ رومیزی؛ زنگی که روی میز گذارند یا نصب کنند و آن برای فراخواندن خدمت گزار به کار رود.(فرهنگ فارسی معین)
  10. گوش به زنگ بودن؛ منتظر و مترصّد بودن. گوش فراداشتن تا چه خبر آید.(یادداشت به خط مرحوم دهخدا). مواظب و مراقب امر بودن.(فرهنگ فارسی معین)
  11. آلتی فلزي که به نيروي برق يا به وسيله فنري که در آن است با گذاشتن انگشت در روي تکمه آن صدا مي کند، مثل؛ زنگ درب خانه و یا فرمان ماشین.
  12. جرس، جلاجل، درای، زنگوله، ناقوس. آلتی فلزی و مجوّف که از درون آن میله ای آویخته و به واسطه ٔ تماس آن با جدار درونی آوازی برمی آید. در پهلوی زنگ آلتی موسیقی است.(حاشیه ٔ برهان چ معین) جرس … و به معنی ناقوس نیز آمده و به این هر دو معنی ترکی است یا مشترک. پیاله ٔ کوچک فلزی دارای آویز که به گردن چارپایان بندند تا به هنگام راه رفتن صدا کند. آلتی فلزی که به وسیله ٔ کوبیدن چکش مانندی بر آن صدا کند.(از فرهنگ فارسی معین، غیاث و یادداشت به خط مرحوم دهخدا)
  13. زنگ زدن: زنگ زدن عبارتی است که به اکسیداسیون آهن اطلاق می‌شود. اکسیداسیون آهن معمولاً از طریق واکنش با اکسیژن صورت می‌گیرد اما نوع‌های دیگری از زنگ زدن وجود دارد که حاصل واکنش آهن و کلر است که به آن زنگ سبز می‌گویند. زنگار و چرکی باشد که بر روی آیینه و شمشیر و امثال آن نشیند و معرب آن زنج است. کنایه از اندوه و غصه و زنگ دل.(از فرهنگ فارسی معین و برهان) سوزنی که از فحول لغت دان های ماست رسمش بر این است که کلمه ای را که صاحب چندین معنی است همه را پی در پی و بی فاصله قافیه می آورد و ازاین رو غالب کلمات مشتبه ضبطش معلوم و معین می شود از جمله همین کلمه زنگ است با زای معجمه.
  14. زنگبار: زَنگبار نام جزیره مهم تانزانیا و پایتخت منطقه نیمه‌خودمختار زنگبار است. این سرزمین در ۱۹۶۳با تانگانیکا متحد شد و دولت جدیدی به نام جمهوری فدرال تانزانیا را تأسیس کرد.
  15. زنگ‌ها برای که به صدا درمی‌آیند: زنگ‌ها برای که به صدا درمی‌آیند؟ نام رمانی است از ارنست همینگوی که در ۱۹۴۰منتشر شد. این رمان روایت داستان رابرت جوردن، سرباز آمریکایی، است که در میانهٔ جنگ‌های داخلی اسپانیا به بریگاد بین‌المللی پیوسته‌است.
  16. زنگوله(مقام موسیقی): زنگوله یا زنگله یک مقام موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، زنگوله یکی از دوازده مقام اصلی بوده‌است. در برخی از متون از این مقام با نام نهاوند هم یاد شده‌است.این مقام را به همراه مقام‌های رهاوی، حسینی، بزرگ و زیرافکند، مقامی حزن‌آور می‌دانستند.
  17. ولایت زنگیان: ولایت زنگبار.(لغت فرس اسدی چ اقبال ص ۲۶۷، برهان، فرهنگ رشیدی، آنندراج و انجمن آرا) حبشه و زنگبار و تونس و دیگر ولایات آفریقا.(ناظم الاطباء). زنگبار. زنج. ولایت زنگیان. در تداول شعرا مقابل روم. مملکت زنگبار. مردم زنگبار.(یادداشت به خط مرحوم دهخدا) قوم زنگ که معروفند.(فرهنگ رشیدی)

پانوشت:
[۱]. تعلیم: [ت َ] (ع مص) بیاموختن و بیاگاهانیدن.(تاج المصادر بیهقی) آموزانیدن و بیاگاهانیدن.(دهار) آموزانیدن و آگاه کردن.(منتهی الارب، ناظم الاطباء و از اقرب الموارد) کسی را چیزی آموختن.(غیاث اللغات و آنندراج) و لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۹۷۱، «تعليم».
[۲]. مقاييس اللغه، ج‌۴، ص‌۱۱۰، «علم».
[۳]. مفردات، ص‌۵۸۰ ؛ نثر طوبى، ج‌۲، ص‌۱۸۳، «علم».
[۴]. مجمع البيان، ج‌۹، ص‌۲۹۹٫
[۵]. التحقيق، ج‌۳، ص‌۲۰، «رب»؛ ص‌۳۴، «ربو»؛ لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۷۷۶، «تربيت».
[۶]. لغت‌نامه، ج‌۴، ص‌۵۷۷۸، «تربية».
[۷]. مقاييس اللغه، ج‌۲، ص‌۳۸۱ ـ ۳۸۲، «ربو».
[۸]. مفردات، ص‌۳۳۶ ؛ التحقيق، ج‌۴، ص‌۲۰، «ربّ».
[۹]. شيوه‌هاى تعليم، ص‌۲۸٫
[۱۰]. لغت نامه، ج‌۴، ص‌۵۹۷۲٫
[۱۱]. پيام امام(ره) به دانشجویان دانشگاه اسلامی
[۱۲]. بیانات امام خمينی(ره) به مناسبت آغاز سال تحصيلی
[۱۳]. بیانات مقام معظّم رهبری(مدّظلّه العالی) در دیدار معلمان و کارگران khamenei.ir

منابع:

  1. بوی مهر
  2. ویکی فقه
  3. پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران
  4. گلبرگ :: شهریور ۱۳۸۱، شماره ۳۳ ، صفحه ۱۵۸٫(محمدتقی عارفیان)
  5. اسلام و تعليم و تربيت، ابراهيم امينى، انجمن اولياء مربيان، ۱۳۷۶‌ش؛
  6. البرهان فى تفسير القرآن، البحرانى (م.‌۱۱۰۷‌ق.)، قم، البعثة، ۱۴۱۵‌ق؛
  7. التحقيق، المصطفوى، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۷۴ش؛
  8. تربيت از دائرة المعارف قرآن كريم، جلد ۷، صفحه ۶۵۸
  9. ديدگاه اسلام، احمد بهشتى، نشر پيام؛
  10. ترجمه و تفسير نهج‌البلاغه، محمدتقى جعفرى، تهران، فرهنگ اسلامى، ۱۳۶۲‌ش؛
  11. التصويرالفنى فى‌القرآن، سيد قطب (م.‌۱۳۸۷‌ق.)، بيروت، دارالشروق، ۱۴۱۵‌ق؛
  12. تعليقة على شرح المنظومة السبزوارى، ميرزا مهدى آشتيانى، قم، دفتر تبليغات، ۱۴۱۸‌ق؛
  13. تفسيرالبصائر، رستگارجويبارى، قم، ۱۳۷۵ـ۱۳۵۷‌ش؛
  14. تفسير الصافى، الفيض الكاشانى (م.‌۱۰۹۱‌ق.)، بيروت، اعلمى، ۱۴۰۲‌ق؛
  15. تفسير العياشى، العياشى (م.‌۳۲۰‌ق) رسولى محلاّتى، تهران، المكتبة العلمية الاسلاميه؛
  16. التفسير الكبير، الفخر الرازى (م.‌۶۰۶‌ق.)، قم، دفتر تبليغات، ۱۴۱۳‌ق؛
  17. تفسير نورالثقلين، العروسى الحويزى(م.‌۱۱۱۲‌ق.) رسولى محلاتى، اسماعيليان، ۱۳۷۳‌ش؛
  18. جامع احاديث الشيعه، اسماعيل معزى ملايرى، قم، مطبعة العلمية، ۱۳۹۹‌ق؛
  19. جامع البيان، الطبرى (م.‌۳۱۰‌ق.) صدقى جميل، بيروت، دارالفكر، ۱۴۱۵‌ق؛
  20. الدرالمنثور، السيوطى (م.‌۹۱۱‌ق.)، بيروت، دارالمعرفة، ۱۳۶۵‌ق؛
  21. شيوه‌هاى تعليم در قرآن و سنت، سيد مهدى برومند، كتاب مبين، ۱۳۸۰‌ش؛
  22. كشف الاسرار، ميبدى (م.‌۵۲۰‌ق.) حكمت، تهران، امير كبير، ۱۳۶۱‌ش؛
  23. لسان العرب، ابن منظور (م.‌۷۱۱‌ق.)، قم، الادب الحوزه، ۱۴۰۵‌ق؛
  24. لغت‌نامه، دهخدا(م.‌۱۳۳۴‌ش) تهران، مؤسسه لغت‌نامه و دانشگاه تهران، ۱۳۷۳‌ش؛
  25. مجمع البيان، الطبرسى (م.‌۵۴۸‌ق.)، بيروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶‌ق؛
  26. المستدرك على الصحيحين، الحاكم النيشابورى، بيروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶‌ق؛
  27. معجم مقاييس اللغه، ابن فارس(م.‌۳۹۵‌ق.) عبدالسلام محمد، قم، دفتر تبليغات، ۱۴۰۴‌ق؛
  28. مفاهيم اخلاقى دينى در قرآن، توشيهيكو ايزوتسو، بدره‌اى، تهران، فرزان روز، ۱۳۷۸‌ش؛
  29. مفردات، الراغب (م.‌۴۲۵‌ق.) صفوان داوودى، دمشق، دارالقلم، ۱۴۱۲‌ق؛
  30. ميزان الحكمه، رى شهرى، قم، دارالحديث، ۱۴۱۶ق؛
  31. الميزان،الطباطبايى (م.‌۱۴۰۲ق.)، بيروت، اعلمى، ۱۳۹۳‌ق؛
  32. نثر طوبى، الشعرانى (م.‌۱۳۹۳‌ق.)، تهران، دارالكتب الاسلامية، ۱۳۹۸‌ق؛
  33. نهج‌البلاغه، صبحى صالح، تهران، دارالاسوه، ۱۴۱۵‌ق؛
  34. واژه‌هاى دخيل در قرآن مجيد، آرتور جفرى، فريدون بدره‌اى، توس، ۱۳۷۲‌ش.(محمود كريمى)

باکس شناور "همچنین ببنید"

حكومت جهاني

این روزها بیش تر از هر زمانی بحث حکومت واحد جهانی، جهانی شدن و جهانی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شش + 17 =