دوشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۷
آسمان

آسمان

آسماندر زبان مردم، آسمان عبارت است از فضای نیلگون کبود رنگ که در بالای سر ما دیده می شود. در لغت آسمان: [س ْ/س ِ] (اِ) عبارت است از؛  چرخ، سماء، سما، فلک، اثیر، سپهر، گنبد گردون، و یا … . پارسیان آسمان را آسمان نام کردند، یعنی؛ ماننده ٔ آس از جهت حرکت که گرد است. فضای بی‌پایان و نیلگون که بالای سر ما دیده می‌شودّ آسمان است. رنگ آبی آن، رنگ هوایی است که کرۀ زمین را احاطه کرده است.(التفهیم) فضایی که ستارگان و کهکشان‌ها در آن قرار دارند. فرید وجدی می گوید: آسمان عبارت است از مدار ستارگان که شامل سایر ستارگان می شود و بر هر سقفی اطلاق می گردد. ستاره شناسان گذشته عقیده داشتند که آسمان جرم محسوسی است و ستارگان در آن ثابتند لیکن ستاره شناسان جدید معتقدند که آسمان عبارتست از فضایی که بالای سر ما قر دارد و دارای وسعتی نامتناهی و غیر قابل تصور است و ستارگان بسیار زیادی پیوسته در آن شناورند، و جز قدرت خداوند چیزی مانع حرکت آنها نتواند باشد و سخن حق هم همانست که ستاره شناسان جدید بیان داشته اند و در قرآن مجید هم چیزی که گفتار ستاره شناسان قدیم را تأیید نماید وجود ندارد. سپس فرید وجدی اضافه می کند که آن چه در قرآن از آسمان و طبقات و گشاده شدن و شکافتن آن وارد شده امکان دارد که به اجرام و سیارات آن توجیه نمود؛ و در اصطلاح حکماء، آسمان جسم اثیری است و از غایت لطافت و شفافی، نامرئی و با این همه تراکم مانع رویت ستاگارن نمی شود. آسمان بدین معنی قابل انکار نیست چون فضای میان کواکب ناچار طول و عرض دارد چه ما تصور آن را بکنیم چه نکنیم پس موهوم نیست. بنابراین آسمان که جایگاه ستارگان است جوّ تهی و خلا نیست که احیاناً ستارگان و یا موجوداتی دیگر در آن جای گرفته باشند، بلکه خود جرمی است از نوع جرم ستارگان و … . آسمان از گازهایی بسیار داغ و برخاسته از انفجار ماده نخستین بوده و ستارگان نیز از همین ماده پدید آمده اند. تولد ستارگان و کشور پهناور آسمان وقفه ای ندارد بلکه: «وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ: و آسمان را به قدرت خود برافراشتيم، و بى‌گمان، ما[آسمان‌] گستريم!.» ذاریات/آیه ۴۷٫ آری آفریدگار بزرگ این سقف بلند را گسترش می دهد. در این آیه خداوند طبق کلمه لَمُوسِعُونَ که به معنی گسترش دهنده است آسمان را همواره در حال گسترش می داند. عبارت لموسعون یعنی ما همواره گسترش می دهیم و دلیل بر تداوم این موضوع است. از نظر علمی ستارگان با سرعت زیاد از مرکز کهکشان دور می شوند.حتی دانشمندان توانسته اند سرعت برخی از آنها را اندازه گیری کنند.سرعت دور شدن و تند شدن عقب نشینی کرات که تاکنون اندازه گیری شده ۶۶هزار کیلومتر در ثانیه می باشد. با توجه به این موضوع می توان نتیجه گرفت که آسمان یا همان فضای بین کرات هموهره در حال گسترش است. دانشمندان از این موضوع استفاده کرده اند که جهان آفرینش دارای نقطه شروعی بوده است و پس از انفجاری بزرگ جهان کنونی در گذر زمان بوجود آمده است.در حالی که قرآن کریم این موضوع را ۱۴۰۰سال پیش فرموده است. «بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ وَإِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ؛[او] پديد آورنده آسمان ها و زمين[است‌]، و چون به كارى اراده فرمايد، فقط مى‌گويد: [موجود] باش؛ پس [فوراً موجود] مى‌شود.» آیه ۱۱۷ سوره بقره. یکی دیگر از فواید جو زمین دیده شدن آسمان به رنگ آسمان است. دلیل این موضوع شکست نور است که باعث دیده شدن آسمان به رنگ آبی می شود.حال شما تصور کنید که این موضوع وجود نداشت.در نتیجه شما آسمان را به رنگ سیاه می دیدید در حالی که اطراف خود را غرق در نور می دیدید؛چه حالی به شما دست می داد. آری!این خداوند کریم است که با کرامت خود انسان را بی نیاز می سازد و با تدبیر و حکمت خود این چنین شرایط را برای انسان فراهم می کند. قرآن می فرماید که هیچ شکافی در نظام آفرینش وجود ندارد. هر چقدر که انسان در آن تفکر و تأمل کند و جستجو نماید هیچ رخنه ای نمی تواند بیابد.

حال لازم است اشاره ای به رمز کبودی آسمان شود. آسمان را که به صورت گنبد کبودی می بینیم این کبودی از آمیختن زردی نور طبقه بالای هوا و تاریکی فضای آن سوی هوا نمودار گشته است چنان که اگر با شیشه زرد چیز سیاهی را بنگریم کبود خواهیم دید. جلوه ستارگان نیز در این طبقه است. پس چون که هوای گردا گرد زمین به نور خورشید زرد رنگ می گردد و جوی که بالای هوا است قبول نور نمی کند و تاریک و سیاه است و ما ظلمت را از پشت نور می بینیم به نظر ما کبود می آید. شرح این معنی را خواجه نصیر در شرح تذکر هیئت آورده است. امام صادق(ع) هم فوایدی برای آبی بودن رنگ آسمان نسبت به چشم انسان بیان می دارد. در اینجا برای تکمیل این بحث، پاره ای از نتایج مطالعات پی گیر و چندین ساله محققان و اندیشمندان جهان را در مورد شگفتی های آسمان می آوریم. می دانیم که آسمان مجموعه پهناور و در بردارنده میلیاردها خورشید و ستارگان است که هریک در مداری مخصوص در حرکت و شناورند. فیزیک نجومی به ما می آموزد که آسمان صاف و بی ابر مجموعه پهناوری است مرکب از خورشید های بیشمار که مانند مولکول های گاز که به جنبش آورند، در جهات بسیار متفاوت شتابان رفت و آمد دارند. منظومه شمسی ما که در واقع پر کاهی است در این فضای نا متناهی، نیز از این سرنوشت مستثنی نیست. خورشید با سرعت ثانیه ای ۱۹کیلومتر حیران و سرگردان به سوی کنار کهکشان روان است و در این راه بی پایان زمین و سیارات دیگری را که موکب او را تشکیل می دهند با خود می برد، و در همین حین دستگاه منظومه شمسی، همراه با کهکشان که یک پارچه مانند چرخ فلک آتش بازی عظیمی به دور خود می چرخد، قوس عظیمی به سرعت ثانیه ای ۲۴۰ کیلومتر طی می کند، علمی که ما در این لحظه می بینیم آن چنان نیست که در واقع وضع کنونی آن باشد، بلکه دور نمایی است از وضع گذشته، با تقسیم آسمان به چندین بخش، و عکس برداری از هر بخشی ممکن خواهد بود که ستارگان گنبد نیلگون را شماره کرد. این کار در رصدخانه انجام می شود. در رصدخانه کالج هاروارد، کلیشه ای که ۳۵ در ۴۵سانتی متر مساحت دارد، بیش از ۲۰۰۰کهکشان را نمایان می سازد اما عده کهکشانهایی که جهان را تشکیل می دهند، در حدود پانصد میلیون است. این بود قسمت بسیار کوتاهی از آنچه علم تا به حال از جهان بالا کشف نموده است. دانش بشری در شناخت آسمان و کشف اسرار جهان بالا، مراحل نخست را می پیماید و روز بروز کشف تازه ای می نماید و انتظار دارد در آینده اسرار مهمتر و حقایق وسیع تری را به دست آورد.

منـابـع:

  1. طهور
  2. گشتي در آسمان‌ها
  3. ابوالقاسم رزاقی- سوگندهای قرآن – از صفحه ۲۳۷ تا ۲۴۱
  4. تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درس هايى از قرآن، ۱۳۸۳ ش، ج۹، چ۱۱
  5. تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم: بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، ۱۳۸۶ ش‌، چ۵

باکس شناور "همچنین ببنید"

قمه

قمه

قمه؛ نوعی سلاح شبیه به شمشیر ولی کوتاه تر و پهن تر است.(۱) قمه زن؛ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − دو =