یکشنبه , ۲۵ آذر ۱۳۹۷
خانه / اسوه ها / ۷صفر
7صفر

۷صفر

7صفرپس از رحلت پیامبر(ص) به دنبال شرایط؛ سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خاصّی که دامن­ گیر جامعه اسلامی  شد، اختلافاتی در ابعاد مختلف پدید آمد. این اختلافات به ویژه در باره­ ی مشخصات زیستی ائمه(ع) و حتّی شخص پیامبر(ص) هم پیش آمد تا آن جا که بزرگان تعجب کرده­ اند که حتّی نسبت به ولادت و وفات پیامبر(ص) نیز شاهد اختلافاتی هستیم. دلیل این اختلافات، دور شدن مردم از منابع اصلی معارف اهلبیت(ع) از سویی و پیدایش فضای جعل و کذب در روایات، از سوی دیگر می ­باشد. درباره ­ی ائمه(ع) در این زمینه هم به همین ترتیب شاهد اختلافاتی هستیم، مانند: تاریخ شهادت امام مجتبی(ع) و ولادت امام کاظم(ع) در ۷صفر. در مورد امام مجتبی(ع) برخی از بزرگان شهادت حضرت(ع) را ۷صفر دانسته­ اند و برخی ۲۸صفر و برخی دیگر ماه صفر را بدون ذکر روز بیان کرده ­اند. از طرفی، برخی از بزرگان ۷صفر  و در کلام برخی از بزرگان ماه ذی الحجه را ولادت امام کاظم(ع) دانسته اند.

اکنون سؤال این است: با این اختلافات پدید آمده، ۷صفر ولادت امام کاظم(ع) باشد تا جشن بگیریم یا شهادت امام مجتبی(ع) است تا مراسم عزاداری برپا کنیم؟

از دیرباز در حوزه‌ی نجف، ۷صفر را روز شهادت امام مجتبی(ع) می‌دانسته اند. در عراق و سایر کشورها اقامه عزا می‌کرده اند. در کتاب کم حجم «غریب مدینه» هم، سید محمد صادق موحّد ابطحی، ترجیح را با استدلال درباره ­۷صفر، شهادت امام مجتبی(ع) و درباره­ ولادت امام کاظم(ع) ماه ذیحجّه می داند.(۱)

مشخصات امام مجتبی(ع): حضرت(ع) در ۱۵ماه رمضان سال ۳هجری در مدینه به دنیا آمد. ۷سال از زندگی پیامبر(ص) را درک کرد و پس از آن حضرت(ع) ۳۰سال با امام علی(ع) ملازم بود.(۲) بعد از شهادت امام علی(ع) ۱۰سال امام امّت بود. حضرت(ع) شبيه ترين انسان ها به پیامبر(ص) بود و در اين باره گفته شده است: حسن از جهت سيما، روش و رهبرى از همه بيش تر به پیامبر(ص) شباهت داشت.(۳) در ۷ یا ۲۸صفر ۵۰هجری در ۴۷سالگی به دستور معاویه و به دست جعده مسموم و هم زمان با رحلت پیامبر(ص) به شهادت رسید.(۴)

دلائل اقوال تاریخ شهادت امام مجتبی(ع): ۲قول برای روز شهادت امام مجتبی(ع) نقل شده است:

  1. ۷صفر.(۵)
  2. ۲۸صفر.(۶)

آیا اعتبار یک قول به خاطر فرمایش علماء است تا یک روز خاصّ را روز شهادت امام مجتبی(ع) بگیریم یا این که دلایل متقن و پشتوانه ­ی علمی و تاریخی هم دارد؟ در بررسی این ۲قول؛ قول اول به دلیل بیش تر بودن تعداد و اعتبار راویان از قول ۲۸صفر قوی‌تر است. چقدر خوب است که فقط یک روز یعنی ۷صفر-با توجّه به قوّت این قول- به شهادت امام مجتبی(ع) اختصاص داده شود تا همه با هم هماهنگ شویم و در ایام آخر صفر مجال کافی برای طرح مباحث هویتی و اعتقادی در مورد پیامبر(ص) باشد و هیچ یک از دو مناسبت در یک روز، تحت الشعاع دیگری قرار نگیرد. این نکته می تواند وجه مرجّحی برای اولویت ۷صفر برای شهادت امام مجتبی(ع) باشد. البته ۷صفر و ذی الحجه را هم ماه تولد امام کاظم(ع) نقل کرده اند.

اقوال در باره تولد امام کاظم(ص): اما درباره ­ی­ ولادت امام کاظم(ع) در ماه صفر علاوه بر این که فضای ماه صفر فضای حزن و اندوه است و زمینه ­ی جشن و سرور وجود ندارد، بعضی از فقها، مانند؛ حضرت آیةالله بهجت(ره) برای جمع هر دو قول، در پاسخ به این استفتاء که در ۷صفر میلاد بگیریم یا شهادت؟ فرموده اند شهادت و اقامه عزا برای امام مجتبی(ص) بگیرید ولی فضایل امام کاظم(ع) نیز بیان شود.(۷) با عنایت به آن چه گذشت، می ­توان گفت چه بسا، دلیل عدم تعرضِ منابع اصلی و معتبر هم چون کافی و ارشاد و… به ۷صفر به عنوان روز ولادت امام کاظم(ع) عدم اعتماد آن ها بر این قول بوده است و هر چند رسًی در این باره جزء کسانی است که ولادت امام کاظم(ع) را در ۷صفر نقل کرده است ولی به دلیل وجود روایات معارض ناگزیر از تقدیم روایات هستیم. برخی از روایات، دلالت بر ترجیح قول به ولادت آن حضرت در ماه ذی الحجه دارند.(۸)

نکته مهمی در این روایات وجود دارد که باید به آن توجّه کرد. ابوبصیر از اصحاب امام صادق(ع) نقل می­ کند: در سالی که امام کاظم(ع) متولّد شد حجّ گذاردیم. وقتی به ابواء رسیدیم برای ما غذا آوردند، فرستاده همسر امام صادق(ع) یعنی حمیده خاتون، مادر امام کاظم(ع)، خدمت امام صادق(ع) آمد و عرض کرد که حمیده خاتون درد زایمان دارد، امام با فرستاده رفت و وقتی برگشت اصحاب پرسیدند که خدا دل شما را شاد کند قصه حمیده خاتون چه شد؟ امام صادق(ع) فرمودند: خداوند فرزندی به من داده که حمیده خاتون خواست این خبر را به من بدهد گرچه خود می ­دانستم ولی حمیده فکر می کرد من نمی ­دانم. حمیده به امام(ع) عرض کرده بود وقتی فرزندم متولّد شد دستش را به زمین نهاد و سرش را به آسمان بلند کرد. این نکته زا که حمیده به امام صادق(ع) عرض کرده بود، نشانه امامت و ویژگی ای بود که در ائمه(ع) هنگام ولادت وجود دارد. با توجّه به این روایت می توان نتیجه گرفت که ولادت امام کاظم(ع) در ماه ذیحجّه و بعد از حجّ گذاردن امام صادق(ع) و در مسیر برگشتن از مکّه به مدینه اتفاق افتاده است. چنان که ابن جریر طبری شیعی امامی تصریح دارد که تولد امام کاظم(ع) در ذی الحجه بوده است و طبعاً با عنایت به مدت زمان لازم برای بازگشت از مکّه به مدینه و رسیدن به ابواء که فاصله کمتری با مدینه دارد، باید ولادت آن حضرت(ع) در نیمه های دهه سوم و یا اواخر ذیحجّه رخ داده باشد. بنابراین با توجّه به این روایات که در منابع اقدم وجود دارد طبیعتاً قول به تولّد امام کاظم(ع) در ماه ذیحجّه قابل اعتنا خواهد بود.

نظرات، انتقادات و … را در دیدگاه‌ مطرح یا به  ادمین : @yomnaadmin  ارسال فرمایید.

تلگرام

در تلگرام همراه با ماt.me/Yomna_ir

پانویس:

  1. در کتاب «غریب مدینه، پژوهش و نگرشی در اقوال شهادت امام مجتبی(ع)» نوشته سید محمد صادق موحد ابطحی، اقوال شهادت امام مجتبی(ع) و ولادت امام کاظم(ع) جمع آوری شده و مؤلف با اضافه کردن استفتائات از مراجع قبلی و فعلی نتیجه گیری کرده که ترجیح درباره­ ۷صفر، شهادت امام مجتبی(ع) و درباره­ ولادت امام کاظم(ع) ماه ذی حجه است. در فضاهای عرب زبان ها، ۷صفر را شهادت امام مجتبی(ع) و در صدا و سیما، ۷صفر را ولادت امام کاظم(ع) می گیرد. سخن برخی از بزرگان این است: در ۲ماه عزا(محرّم و صفر) که ایّام حزن و اندوه ائمه(ع) می­ باشد، مناسبت ندارد که ولادت و جشن و سرور برپا باشد و با توجّه به فضای حزن آلود ماه صفر که ایام اسارت و عزای اهل­بیت(ع) می­ باشد مناسبتی با جشن و برگزاری مراسم سرور ندارد.
  2. مجتبی: [م ُ ت َ با](ع ص)، لقب امام مجتبی(ع) به معنای: برگزیده.(دهار) برگزیده شده.(از آنندراج، غیاث، منتهی الارب و اقرب الموارد) برگزیده و پسندیده.(ناظم الاطباء) جمع آن؛ مجتبین و مجتبون است.(یادداشت به خط مرحوم دهخدا) حسن بن علی بن ابی طالب(ع) مشهور به امام مجتبی(۳۵۰ق) دومین امام شیعیان که ۱۰سال(۴۰۵۰ق.) امام و حدود ۷ماه خلیفه مسلمانان بود. اهل سنت او را آخرین خلیفه از خلفای راشدین دانسته‌اند. حسن بن علی نخستین فرزند امام علی(ع) و فاطمه زهرا(س) و نخستین نوه پیامبر(ص) است. نام «حسن» را پیامبر(ص) برای او برگزید و او را بسیار دوست داشت. او ۷سال از عمر خود را با پیامبر(ص) همراه بود و در بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت.
  3. و كان الحسن اشبه النّاس برسول اللّه(ص) خلقاً و هَدياً وَ سؤدداً؛ حسن از جهت سيما، روش و رهبرى از همه بيشتر به رسول خدا صلی الله علیه و آله شباهت داشت.[الإرشاد (شيخ مفيد)، ص ۳۴۷]
  4. معاویه بن ابی سفیان(معاویة بن ابی‌سفیان یا معاویه یکم؛(۴۱–۶۰ ه‍. ق، ۶۰۲–۲۹ آوریل یا ۱ می ۶۸۰) اولین خلیفهٔ امویان است.)
    معاویه در باب مفاعله از ریشه «عوی» می‌باشد. در کتب لغت معانی مختلفی برای آن بیان شده است؛ مانند «عاوَى و مُعَاوَاةً [عوی‏] الکلابَ»؛ سگ‌‌ها را به صدا درآورد.[مهیار، رضا، فرهنگ ابجدى، متن، ص ۵۹۷، بی‌نا] «عوی»؛ سگى که بسیار زوزه می‌کشد.[همان، ۶۲۹] «عُوَاءً و عَیّاً و عَوَّةً و عَوِینةً [عوی‏] الکلبُ أو الذئبُ أو ابنُ آوى»؛ سگ یا گرگ یا روباه پوزه خود را کج کرد و زوزه کشید.[همان، ۶۲۸] این ریشه لغوی در حدیث نیز به همین معنا وارد شده است: «کأنی أسمع عواء أهل النار»؛ مثل این‌که زوزه اهل جهنم را می‌شنوم.[طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق، حسینی، سید احمد، ج۱، ص۳۱۱، تهران، کتابفروشى مرتضوى، چ۳، ۱۳۷۵ش]] با این وجود، نام افراد در زمان به دنیا آمدن آن ها و بسا حتی پیش از تولد بر آن ها نهاده می‌شود، بنابر این اسامی زمانی روی افراد نامی گذاشته می‌شود، هنوز شخصیت آنان شکل نگرفته است، و هم چنین چه بسا یک نام با ریشه لغوی خود ارتباطی عرفی ندارد، زیرا گاه نام فرد کوتاه‌قدی «رشید» است و نام فرد بیماری«سالم»! و به عبارتی: برعکس نام زنگی نهند کافور! بر این اساس، نام‌ها دلالت بر وجود یک ویژگی خوب یا بد در افراد نمی‌کند، بلکه این اسامی هستند که از شخصیت‌ها تأثیر می‌پذیرند. در همین راستا، نامیده‌شدن به «معاویه» به تنهایی نشان گر خوبی یا بدی فردی که نام نهاده و یا این نام بر او گذاشته شده نیست، زیرا این نام، نام رایجی بین اعراب بوده و هم چنین، در میان اصحاب ائمه(ع) نیز نام «معاویه» مشاهده می‌شود: «معاویة بن عمار»، «معاویة بن وهب»، «معاویة بن حکیم» و…. با این وجود، امروزه اگر نام‌گذاری به «معاویه» در منطقه‌ای نشان گر دشمنی با امام علی(ع) باشد، نباید این نام را برای فرزندان خود برگزید.

    جَعده(یا جُعده) بنت اَشعَث بن قِیس کِندی(Ja’da bint al-Ash’at، جعده دختر أشعث بن معدی كرب، همسر امام حسن پسر امام علی(ع) را مسموم کرد و به قتل رساند. جعده‌ پس‌ از امام‌ حسن‌ مجتبی(ع)، دو بار ازدواج‌ کرد. قریشیان‌ به‌ هنگام‌ مشاجره‌ با فرزندان‌ جعده‌ آنان‌ را «بنی‌ مسمة الازْواج‌» -فرزندان‌ زنی‌ که‌ همسرانش‌ را مسموم‌ می‌کند- خطاب‌ می‌کردند. اَبوالفَرَجِ اِصفَهانی(۲۸۴-۳۵۶ق)، ابی‌الفرج عبدالرحمن بن جوزی، علی بن حسین بن محمد اموی قرشی،«Ali ibn al-Husayn ul-Iṣfahānī» صفحه ۳۱ به بعد) در فارسی نام گل اربه از گیاهان کرمکش از داروها و یا اسم است برای مریم نخودی کوهی. «اَشْعَث‌ِ بْن‌ِ قَیس‌ِ کِنْدی»‌، از مردان‌ مشهور در تاریخ‌ نیمه نخست‌ سده اول هجری است، وی‌ بزرگ‌ قبیله پر نفوذ کنده‌، از آغاز مسلمانى‌ تا هنگام‌ مرگ‌ در بسیاری‌ حوادث‌ نقش‌ عمده‌ داشت‌ و مى‌توان‌ گفت‌ که‌ حضور او در پاره‌ای‌ مواقع‌ خود حادثه‌ ساز بود. ملک‌داری‌ و فرمانروایى‌ در خاندان‌ او سابقه‌ای‌ دراز داشت‌ و به‌ همین‌ سبب‌ توجه‌ به‌ وضع‌ و موقعیت‌ قبیله کنده‌ در شبه‌ جزیره عربستان‌، برای‌ شناخت‌ بسیاری‌ از رفتارها و مواضع‌ سیاسى‌ اشعث‌ مهم‌ است. فرزند بزرگش‌ محمد، از ام‌فروه‌ خواهر ابوبکر، در دستگیری‌ حجر بن‌ عدی‌، صحابى‌ امیرالمؤمنین(ع‌) شرکت‌ فعال‌ داشت، او از امیران‌ مورد اعتماد زیاد بن‌ ابوسفیان‌ و ابن‌ زیاد بود و در دستگیری‌ و قتل‌ هانى‌ بن‌ عروه‌ و مسلم‌ بن‌ عقیل‌ در آستانه واقعة کربلا، شرکت‌ جست، فرزند دیگر او، قیس‌، از کسانى‌ بود که‌ امام‌ حسین‌(ع‌) را به‌ کوفه‌ دعوت‌ کرد، با این همه‌، به‌ لشکر شام‌ پیوست‌ و مکاتبه‌ با آن‌ حضرت‌ را انکار کرد، او همان کسی بود که‌ پس‌ از شهادت‌ امام‌(ع‌) جامه‌ از پیکر آن‌ حضرت‌ ربود، جعده‌ دختر اشعث‌ که‌ با نیرنگ‌ پدر به‌ همسری‌ امام‌ حسن‌ مجتبى‌(ع‌) درآمد، به‌ فریب‌ معاویه‌، آن‌ حضرت‌ را مسموم‌ کرد.خانواده اشعث‌ حتى‌ تا قرن سوم هجری نیز در کوفه‌، در حوادث‌ سیاسى‌ غالباً به‌ نفع‌ حاکمان‌ نقش‌ داشتند و همواره‌ به‌ نیرنگ‌ بازی‌ شهره‌ بودند و چون‌ یکى‌ از ایشان‌ خواست‌ به‌ خدمت‌ امام صادق(ع‌) برسد، آن‌ حضرت‌ نپذیرفت.(تخلیص از دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی)

  5. براساس نقل شیخ کلینی، شیخ مفید، شیخ طبرسی، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فقط ۷صفر را برای امام مجتبی(ع) اقامه عزا می‌کردند و به امر ایشان بازار هم تعطیل می‌شده و هنوز هم در برخی از بیوت مراجع قم، ۷صفر روضه برپا می‌شود. آیةالله مجتهدی(ره) هم تقیّد داشت در ۷صفر مجلس روضه تشکیل شود و روضه خوانده شود. در کتاب تثبیت الامامه از قاسم بن ابراهیم رسّی(متوفی ۲۴۶ق و هم عصر با امام هادی و امام جواد(ع)، هم ۷صفر به عنوان شهادت امام مجتبی(ع) ذکر شده است. مؤلّف این کتاب پس از معرفی ذکر زمان تولّد و القاب امام مجتبی(ع) می گوید: توفی فی السابع من شهر الصفر سنه ۵۰ق. با توجّه به این که ایشان از نوادگان امام مجتبی(ع)بوده و در کتب رجال و انساب معمولا به بزرگی از او یاد شده و عناوین عفیف و زاهد و داعی به سوی اهلبیت(ع) برای او ذکر شده است؛ و از آن جا که هم زمان متوکّل بوده، از شرّ آزارهای او در کوهی به نام الرسّ نزدیک حلّه مخفی بوده، لذا به رسّی معروف شده، لذا درباره شخصیتش لازم به کنکاش علمی زیادی نیست و با توجّه به مقبولیّت و امامی بودن مؤلف و نیز اقدم بودن زمان حیات مؤلف این کتاب، این قول بر دیگر اقوال راجح است. جالب این است که از زمان شهید اول به بعد، بزرگان با اعتماد بر نظر وی در دروس به ۷صفر به عنوان روز شهادت امام مجتبی(ع) متمایل شده ­اند. کسانی مانند کفعمی در مصباح، والد شیخ بهایی در کتاب وصول الاخیار الی اصول الاخبار، شیخ بهایی در جامع عباسی، علامه مجلسی در بحار، کلام شهید اول در دروس را پذیرفته اند. هم چنین از متاخرین، شیخ عبدالله بحرانی در عوالم العلوم و ۲فقیه بزرگوار، یعنی؛ صاحب جواهر و کاشف الغطاء و محدث پارسا شیخ عباس قمی در انوار البهیه همگی ۷صفر را به عنوان روز شهادت امام مجتبی(ع) ذکر کرده ­اند، لذا ۷صفر از زمان شهید اول تا عصر متاخّر مورد توجّه بوده که می ­توان با اختصاص یک روز خاصّ برای آن حضرت(ع) هم بیش ­تر عزاداری نمود و هم این قول را ترجیح دهیم.
  6. بر اساس نقل شهید اول، کفعمی، شیخ بهایی، علامه مجلسی، مرحوم صاحب جواهر، شیخ کاشف الغطاء و محدث قمی رضوان الله علیهم. مرحوم کلینی در اصول کافی آخر صفر را به عنوان شهادت امام مجتبی(ع) ذکر کرده است. شیخ مفید در کتاب مسارالشیعه(که درباره­ ی موالید و وفیات معصومین(ع) است.) ۲۸صفر را و در ارشاد بدون ذکر روز، ماه صفر را به عنوان ماه شهادت امام مجتبی(ع) ذکر کرده است. شیخ طوسی در تهذیب الاحکام نیز به تَبَع شیخ مفید در ارشاد، قائل به ماه صفر است. مرحوم طبرسی صاحب مجمع البیان در کتاب تاج الموالید و هم چنین در کتاب اعلام الورای نیز ۲۸صفر را ذکر کرده است. ابن شهرآشوب(متوفای قرن۶) در کتاب مناقب آل ابی طالب ۲۸صفر را به عنوان شهادت امام مجتبی(ع) ذکر کرده است.
  7. از نظر روائی و تاریخی، تعدادی از روایات، ماه صفر یا ۷صفر را ذکر کرده ­اند. رسّی در تثبیت الامامه می نویسد: امام کاظم(ع) ۷صفر سال ۱۲۸ه.ق در ابواء(بین مکه و مدینه) متولد شد. نظرات دیگر:فتّال نیشابوری در روضه الواعظین، شیخ طبرسی در اعلام الورایو هم چنین ابن شهرآشوب در کتاب مناقب ۷صفر ۱۲۸ را به عنوان ولادت امام کاظم(ع) دانسته اند.  شهید اول در کتاب دروس و پس از او کسانی هم چون صاحب جواهر و کاشف­الغطاء با او موافقت کرده ­اند. از سوی دیگر، بعضی از روایات در مورد میلاد امام کاظم(ع) هیچ روز و ماهی را ذکر نکرده ­اند و فقط سال ۱۲۸ یا ۱۲۹ را ذکر کرده ­اند. مثلاًً کسانی هم چون کلینی در کافی، مفید در ارشاد، طوسی در تهذیب، خطیب بغدادی در تاریخ بغداد، سبط ابن جوزی در تذکره الخواص و اربلی در کشف الغمّه سال ۱۲۸ را به عنوان سال تولد امام کاظم(ع) ذکر کرده ­اند. ابن تیمیه در منهاج السنه نیز هنگامی که به ولادت امام کاظم(ع) اشاره می­ کند فقط سال ۱۲۸ را ذکر می ­کند. دیگر شخصیت های اهل سنت نیز مانند ذهبی در سیر اعلام النبلاء و ابن کثیر در البدایه و النهایه ذکر روز و ماه نکرده ­اند.
  8. دو روایت در محاسن برقی آمده و یک روایت در بصائرالدرجات را محمد بن حسن صفار ذکر کرده است. یک روایت هم  از کلینی می ­باشد که شبیه محاسن برقی است و طبری شیعی نیز در کتاب دلائل الامامه در یک روایت ولادت را ماه ذیحجّه سال ۱۲۷ نقل کرده است.

منابع:

  1. بقيع
  2. جلوه ی احسان
  3. حلم امام حسن(ع)
  4. سبط اكبر پیامبر(ص)
  5. حکمت امام حسن(ع)
  6. وقایع الایام شیخ عباس قمی،۲۸ صفر
  7. شیخ طوسی، الامالی، قم، دار الثقافة، ۱۴۱۴ق
  8. مجلسی، بحار الأنوار، تهران، اسلامیة، دوم، ۱۳۶۳ش
  9. شیخ مفید، الاختصاص، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق
  10. قمى، شیخ عباس، منتهى الآمال، قم، دلیل ما، ۱۳۷۹ش
  11. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، اسلامیة، دوم، ۱۳۶۲ش
  12. جعفریان، رسول، حیات فکرى و سیاسى ائمه، قم، انصاریان‏، ششم، ۱۳۸۱ش
  13. شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، چ حسن موسوی خرسان، تهران، ۱۳۹۰ش
  14. شیخ طوسی، رجال الطوسی، تحقیق جواد قیومی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۵ق
  15. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق، حسینی، سید احمد، ج۱، تهران، کتابفروشى مرتضوى، چ۳، ۱۳۷۵ش
  16. شهید اول، محمد بن مكى‌، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة‌، قم، انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین، دوم، ۱۴۱۷ق

باکس شناور "همچنین ببنید"

نزدیک زمستان

نزدیک زمستان

آخرين شب پاییز در نيم كره شمالي بلندترين شب سال در دنیا است.(۱) این شب …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفت − 6 =