چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / برنامه ریزی
برنامه ریزی

برنامه ریزی

برنامه ریزیهر چند همه از برنامه ریزی می‌گویند. همه می‌گویند برنامه ریزی در زندگی خوب است. همه تکنیک های برنامه ریزی را آموزش می‌دهند. از برنامه ریزی درسی تا برنامه ریزی شغلی. بدون شک، برنامه ریزی در زندگی موجب می‌شود تا فرد موفق‌تری باشیم و بهتر بتوانیم از زمان خود استفاده کنیم. ولی یادگیریِ نحوه‌ی برقراریِ تعادل، میان وظایف گوناگون در زندگی، کاری چالش‌برانگیز است. گاهی کار، مدرسه و وظایف روزانه روی هم انباشته می‌شوند و در عین حال، دوستان یا خانواده نیز از ما انتظار دارند که به آن ها کمک کنیم، امّا در واقع به طرّاحی و تنظیم مقرّرات برای اجرای یک کار یا برنامه، برنامه ریزی برنامه ریزی گویند. با نگاهی به واژه‌نامه‌های عمومی و تخصّصی، کافی است تا تعاریفی را پیش روی ما قرار دهد. اغلب واژه‌نامه‌های عمومی برنامه‌ریزی را کار یا فعالیت برنامه‌ریز؛ شکل‌گیری برنامه ها؛ ساخت یا ترسیم یک طرح یا نمودار؛ کشیدن طرح، طرّاحی، تدبیر کردن دانسته‌اند[۱] واژه‌نامه‌های تخصّصی نیز آن را، شیوه و فرایند سیستماتیک و گام به گامی دانسته‌اند که به تعریف، ایجاد و ترسیم فعالیت‌های ممکنی می‌پردازد که با نیازها، علایق و مشکلات موجود یا آینده مطابقت داشته باشند[۲] به عبارت دیگر، برنامه‌ریزی فرایندی است منظم مداوم و حساب شده ومنطقی جهت دار و دورنگر به منظور هدایت وارشاد فعالیت‌های جمعی و فردی برای رسیدن به هدف مطلوب است. برنامه‌ریزی باید مداومت داشته باشد. اهداف برنامه‌ریزی به شرح زیر است:

  1. پیش‌بینی آینده: برنامه آینده‌نگر
  2. برنامه ساختن وشکل دادن به آینده: برنامه آینده‌ساز
  3. برنامه برای انتخاب یک شکل خاص برای آینده: آینده‌گزین.

متخصّصین، برنامه‌ریزی را با توجّه به حوزهٔ فعالیت خود تعریف نموده‌اند. این واژه، در زمینه علوم و فنون بیش تر با واژه طرّاحی(designing) عجین شده. هر چند که: این برداشت تقلیل‌گرایانه و البته در متون مدیریتی جایگاهی ندارد و باید زمانی را هم به رسیدگی به خودمان اختصاص دهیم. در صورتِ داشتنِ یک برنامه‌ی روزانه، انجام هر وظیفه ایی امکان‌پذیرتر می‌شود. با برنامه ریزی کردن می‌توان میان اهداف کوتاه‌مدّت و بلندمدّت تعادل برقرار کرد و چیزهای مهمّ در زندگی‌ را اولویت‌بندی کرد. برنامه‌ریزی(program yapma, programcılık, planlamak)، فرایندی برای رسیدن به اهداف است که بسته به هر فعالیتی، هر برنامه می‌تواند بلندمدّت، میان‌مدّت یا کوتاه‌مدّت باشد. مانند:

  1. برنامه‌ریزی تغذیه: طرّاحی روش‌هایی که دسترسی مناسب و کافی افراد جامعه را به مواد غذایی سالم امکان‌پذیر می‌سازد.[۳]
  2. برنامه‌ریزی خطی:(بهینه‌سازی خطیprogramming) روشی در ریاضیات است که به پیدا کردن مقدار کمینه یا بیشینه از یک تابع خطی روی یک چندضلعی محدّب می‌پردازد.
  3. برنامه‌ریزی راهبردی:(wild cards-Community Tool Box) یا  راهبردی-استراتژیک: فرایندی است سازمانی برای تعریف راهبرد سازمان و تصمیم‌گیری برای چگونگی یافتن منابع مورد نیاز برای رسیدن به مقصود استراتژی، صورت می‌گیرد.
  4. برنامه‌ریزی عصبی کلامی: یا «برنامه‌ریزی عصبی زبانی»(Neuro-linguistic programming) یا (NLP): یک رویکرد ارتباطی، رشد فردی و یک روش روان‌درمانگری است که توسط «ریچارد بندلر»(Richard Bandler) و «جان گریندر»(John Grinder) در سال ۱۹۷۰ و در کالیفرنیای آمریکا، ایجاد شد.
  5. برنامه‌ریزی منابع و سرمایه ای:(Enterprise resource planning) یا(ERP) شامل طیف وسیعی از فعالیت‌های مختلفی است که به بهبود عملکرد یک سازمان منتهی می‌شود و تمام داده‌ها و فرایندهای یک سازمان را در یک سیستم نرم‌افزاری و در قالب یک بانک اطلاعاتی به صورت پیوسته، منظم و دقیق مدیریت می‌نماید.ERP به معنای مدیریت برنامه‌ریزی منابع سازمان یا(۴M ،Man, Machine, Material, Money؛ مواد، ماشین آلات، پول و نیروی انسانی) می‌باشد و به سازمان‌ها و شرکت‌ها کمک می‌نماید تا فرایند دقیق برنامه‌ریزی کلیه منابع سازمان را در جهت کاهش هزینه و افزایش درآمد مدیریت نمایند.

برنامه ریزیبرنامه‌ریزی، نوعی پدیده عینی اجتماعی است و خصوصیت‌های ویژه خود را دارد در عین حال، یک رویداد منحصربه‌فرد نیست که دارای یک ابتدا و انتهای مشخص باشد بلکه یک فرایند مستمر و دائمی و منعکس‌کننده تغییرات و در صدد رسیدن به اهداف است. در سازمان‌های پیچیده امروزی، بدون برنامه‌ریزی‌های دقیق، امکان ادامه حیات نیست و برنامه‌ریزی، مستلزم آگاهی از فرصت‌ها و تهدیدهای آتی و پیش‌بینی شیوه مواجهه با آن‌ها است. اگر به نظر خودتان در اصل برنامه ریزی مشکلی ندارید و مسئله‌ی جدّی شما تعهد نداشتن به برنامه‌هاست، پس در کنار برنامه ریزی برای نظم شخصی(Self-discipline) وقت بذارید. نظم شخصی که به آن نظم درونی هم گفته می‌شود، اصول و تکنیک‌ها و نکاتی است که کمک می‌کنند نسبت به حرف‌ها و قرارها و برنامه‌های خود متعهّد باشیم. برنامه‌ریزی یا طرح‌ریزی یعنی اندیشیدن از پیش که برخی از آن‌ها از این قرار است:

  1. تعیین هدف، یافتن و ساختن راه وصول به آن،
  2. تصمیم‌گیری در مورد این که چه کارهایی باید انجام گیرد،
  3. طرّاحی عملیاتی که شیئی یا موضوعی را بر مبنای شیوه‌ای که از پیش تعریف شده، تغییر بدهد.
  4. تجسم و طرّاحی وضعیت مطلوب در آینده و یافتن و ساختن راه‌ها و وسایلی که رسیدن به آن را فراهم کند،[۴]

نیك بنگر از همان آغاز كار
چیست نقشه، چیست چشم‌انداز كار
طرح تو با كار معنا می‌شود
عیب و حسن آن هویدا می‌شود
گر چه باشد طرح‌هایت نو به نو
از زمان هرگز ولی غافل مشو
نقشه‌ها را عرضه بر تقویم كن
طرح خود را بر زمان تقسیم كن
طرح یك ساله اگر باشد تمام
زندگی آید تو را شیرین به كام(۵)

مزایای برنامه‌ریزی: نقش روز افزون برنامه ریزی به عنوان پیش نیاز کلیه تصمیم گیری ها، سیاست گزاری ها و برنامه ریزی ها بر کسی پوشیده نیست. این نقش در عصر اطلاعات به قدری بدیهی است که نظام آماری کشورها و حجم و کیفیت بانک های اطلاعاتی آن ها نه تنها از مهمّّ ترین شاخص های توسعه یافتگی کشورها به شمار می رود، بلکه متقابلاً نیز سیاست گزاری ها و برنامه ریزی های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها، بدون در اختیار داشتن آمار کافی، صحیح و دقیق و به هنگام ممکن نیست. ارائه آمارهای صحیح و مبتنی بر روش‌های علمی از اهمیت به سزایی در توسعه پایدار کشور برخوردار است. برخی از مزایای برنامه‌ریزی عبارتند از:برنامه ریزی

  1. افزایش احتمال تحقق اهداف سازمان
  2. ایجاد فرصتِ اجرای منظم تصمیم‌ها
  3. صرفه اقتصادی
  4. انطباق با شرایط متغیر محیطی
  5. استفاده صحیح از منابع
  6. فراهم شدن ابزارهای کنترل
  7. امکان سنجش میزان پیشرفت
  8. آگاهی کارکنان از اهداف سازمان و نقش خود
  9. تقویت کار گروهی
  10. رسیدن به اهداف شخصی

اول آبان روز آمار و برنامه ریزی گرامی باد

پانویس:

  1. The Oxford English Dictionary, p. 959
  2. Banki, p.542
  3. واژه‌های مصوّب فرهنگستان؛ تغذیه
  4. محمدی، علی (۱۳۸۵)، سازمان و مدیریت. تهران، هادیان، ص۷۳.
  5. مرتضی دانشمند.

منابع:

  1. برنامه ریزی سفر
  2. آمار و برنامه ریزی۱
  3. آمار و برنامه ریزی۲
  4. با برنامه زندگی كنید
  5. روایتی و درایتی – زمان و برنامه‌ریزی
  6. محمدی، علی(۱۳۸۵)، سازمان و مدیریت، تهران، هادیان.
  7. توکلی، عبدالله(۱۳۸۵)، اصول و مبانی مدیریت، قم، زمزم هدایت.
  8. فیضی، طاهره(۱۳۸۳)، مبانی سازمان و مدیریت، تهران، دانشگاه پیام نور.
  9. برایسون ریچارد، برنامه‌ریزی استراتژیک برای سازمان‌های عمومی و غیرانتفاعی، ترجمه؛ دکتر مهدی خادمی و قربان ادبی، انتشارات آریانا، چاپ دوم، تهران، ۱۳۹۰.

باکس شناور "همچنین ببنید"

حكومت جهاني

این روزها بیش تر از هر زمانی بحث حکومت واحد جهانی، جهانی شدن و جهانی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × یک =