چهارشنبه , ۱ اسفند ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / شمسی / دیوارنوشت‌های انقلاب

دیوارنوشت‌های انقلاب

امام, برای, اساتید, خود, ارزش, والایی, قائل, بودندهنر، راه انتقال مفاهیم ارزشی و الهی در جامعه است. بهترین هنر، برای ملّت ایران آن است که همه با هم، دست به کار شدند تا با دیوارنوشت‌هایی انقلابی، حسّ مقاومت را در خودشان زیاد کردند. دیوارنوشت‌ها مردمی‌ترین رسانه برای انتقال پیام در سال‌های انقلاب اسلامی بودند. دیوارنوشت‌های آنان عاملی شد تا با همه توانشان از انقلاب دفاع و حمایت کنند. این رسانه؛ «دیوارنوشت‌ها» برای انتقال مفاهیم ارزشی و الهی در جامعه، توسّط مردم انتخاب شد تا محتوای شعارهایی که توسّط آنان تولید شده بود، در جامعه هدف و مخاطب خود استفاده کنند. درج بيانات حضرت امام خمینی رحمةالله علیه و شعارهایی پيرامون انقلاب اسلامي، با شعارنويسي در حمايت از انقلاب و بر عليه توطئه هاي ضدّ انقلاب، درج اهداف و آرمان هاي نهضت انقلاب اسلامي ايران، بيان ديدگاه هاي سياسي – فرهنگي حکومت اسلامي و تلاش براي تغيير و محو آثار فرهنگ غربي بازمانده از دوران حکومت رژيم ستم شاهي پهلوي در رفتار و زندگي ایرانیان که به وسیله مردم، تولید شد. دیوارنوشت‌های انقلاب در قالب استفاده از، شعار، جملات کوتاه و … از جمله پيام هايي مکتوب بودند که در آن سال هاي فراموش نشدني و خاطره انگيز از سوي گروه هاي مردمي هنرمند و انقلابی صورت می گرفت. هوشمندی مردم انقلابی در انتخاب این رسانه‌ای ساده فهم، در دسترس و ارزان از نظر به کارگیری وسایل مورد نیاز برای دیوارنویسی، از قبیل: اسپری رنگ، ماژیک، استفاده از فیلم‌های رادیولوژی برای طرّاحی کلیشه‌های شعار، چهره ها و … نقش بسیاری در فراگیری استفاده از دیوارنویسی توسّط مردم در رسیدن به اهداف مقدّس انقلاب اسلامی ایفا کرد.

پیام‌های دیوارنوشت‌ها
آن زمان، در جامعه ایی که اقشار اجتماعی به جریانات عمده رسانه‌های  آزاد دسترسی نداشتند، حتّی دسترسی بسیار کمی ‌به ابزارهای تبلیغاتی و اطلاعاتی هم چون؛ استفاده از تیترهای درشت روزنامه‌ها و حتّی بیلبوردهای خیابانی نبودشان، باید اعتراف کرد که استفاده از دیوارنوشت‌ها، تنها رسانه‌ایی تبلیغاتی بود که آن هم در اکثر مواقع از سوی مقامات حکومتی شاه خائن هم، بسیار کنترل می شد و محدود بود، ملّت معترض ایران، توانست از آن به عنوان؛ بهترین هنرش، ابزاری رسانه‌ای و تبلیغاتی آزاد در راستای خواسته‌های خودش استفاده کند. دیوارنوشت‌هایی که پیام‌های متفاوتی داشتند. این دیوارنوشت‌ها، با صورت های نوشتاری متفاوتشان، مانند؛ خطوط مختلف و دست خط های گوناگون، گویا اغلب دیوارنوشت‌ها در بداهه خلق شده اند، پیام‌های متفاوت خویش را می آفریدند. این آفرینش که با سرعت، هیجان و حرکت، در خطوط نوشته های دیوارنوشته ها موج می زد، که حتّی با این که گاه در هیجان و وقت کم، جزئیات حروف حذف می شدند ولی شکل کلّی کلمه -خوانا و رسا- روی دیوار نقش می بست. از میان دیوارنوشته ها که با ابزارهای گوناگونی، مانند؛ اسپری، رنگ، ماژیک … نوشته شده اند، و حتّی بعضی از آن ها با خون نقش بسته اند که فراتر از ظرفیت یک دیوارنوشته، رهگذران را متأثّر می ساخته اند. در دیوارنوشته ها، شعارهای کوتاه که قابلیّت طرّاحی داشتند، مثل؛ الله اکبر یا مرگ بر شاه که تمیز و محکم روی دیوارها نقش می بستند، یا تصاویری با کنتراستی بالا از چهره های انقلابی و محبوب مردم، به مانند؛ حضرت امام خمینی رحمةالله علیه و … . بعضی از دیوارها مثل سیاه مشق هایی مهیّج، سرشار بودند از شعارهایی که روی هم نوشته شده اند، دست خط ها و تصاویری که در کنار هم قرار می گرفتند. تصاویری سیاه و سفید، همان طور که همه ما گاه بقایای آن ها را بر دیوارهای شهر دیده ایم، نوشته ها با توجّه به شرایط مکانی و زمانی، در رنگ ها و فرم های مختلفند تا سند تصویری قابل توجّهی باشد از گذشته نه چندان دور ما، از دورانی که خط و خواست مردم به هم آمیخته شده بودند. یاد آن دیوارنوشته ها، جنبه دیگری از تصویر ایران معاصر را به یاد ما نشان می آورند. در ماه‌های منتهی به پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، عمده‌ترین پیام‌های این رسانه تاثیرگذار انقلاب را چنین می‌توان برشمرد، مثل؛ شعارهایی که مردم در مورد ارتش و یا موضوع های دیگر ساختند:

  • به‌ گفته‌ٔ خمینی، ارتش برادر ماست
  • ما به‌ شما گل می دیم، شما به‌ ما گلوله
  • توپ، تانک، مسلسل دیگر اثر ندارد، حتی اگر شب‌ و روز بر ما گلوله بارد
  • نصرٌ من ‌الله و فتحٌ قریب، مرگ بر این سلطنت پر فریب
  • نصرٌ من الله و فتحٌ قریب، چشماتو واکن ندهندت فریب
  • مردم چرا نشستین، ایران شده فلسطین
  • مردم چرا نشستین، نکنه که شاه پرستین
  • خمینی بت‌شکن، رهبر دور از وطن
  • ای بی‌شرف حیا کن، سلطنت را‌‌ رها کن
  • ازهاری بیچاره‌ای، سگ چار ستاره
  • باز هم بگو نواره، نوار که پا نداره
  • بختیار بختیار مامور بی‌اختیار، سگ جدید دربار
  • نه شاه می‌خوایم نه شاهپور، مرگ بر این دو مزدور
  • ارتش تو هم با ما باش، با ملّت هم صدا باش
  • در راه حقّ به پا باش، با دشمن آشنا باش
  • می‌کشم می‌کشم آنکه برادرم کشت
  • اتّحاد ضامن پیروزی ماست
  • مردم چرا نشستین ایران شده فلسطین
  • قسم به خون شهدا، شاه ترا می‌کشیم
  • کاخ ستم را واژگون، ما کرده‌ایم از موج خون پیروزی از ماست
  • تنها ره سعادت، ایمان جهاد شهادت
  • برادر مجاهد، شهادتت مبارک
  • برادر شهیدم، راهت ادامه دارد
  • سکوت هر مسلمان، خیانت است به قرآن
  • این است شعار ملّی؛ خدا، قرآن، خمینی
  • کار شاه تمام است، خمینی امام است
  • استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی آخرین کلام است
  • الله اکبر خمینی رهبر
  • تا شاه کفن نشود، این وطن وطن نشود
  • از انقلاب مردم، شاه فراری شده
  • کارگر کشاورز اسلام حامی توست
  • امروز هوا ابریه، مردن شاه حتمیه
  • سگ جدید دربار، شاپور بختیاره

شعارها نیز در مفهوم عام خود گاهی بر دیوارها و پلاکاردها نقش می بست. البته در مناطق بالای شهر تهران، به علّت دور بودن ذهنی و مکانی از وقایع و درگیری‌ها، کمترین دیوار نوشته‌ها را داشت. مرکز شهر چون مرکز تجمّعات، راهپیمایی‌ها و تظاهرات بود، بیش ترین دیوار نوشته‌ها بود. در پایین شهر به دلیل درگیری‌های اجتماعی وسیاسی و مذهبی و کشتارهایی که در این مناطق صورت می‌گرفت، تعداد دیوار نوشته‌های زیادی داشت، امّا مردم پایین شهر با حضور منظم خود در مناطق میان شهر، چه در راهپیمایی‌ها و چه در شعارنویسی، خود را مطرح می‌کردند. در پایین شهر با وجود کوچه‌های متعدد و تو در تو، امنیتی که برای شعارنویسی لازم بود، تامین می‌شد. از آن جا که خیابان‌های مسیر راهپیمایی و تظاهرات، معبر اصلی عبور و مرور مردم بود، بیش ترین دیوار نوشته‌ها بر دیوارهای این خیابان‌ها نقش می بست. شعارهای کوچه‌ها بیش تر توسّط افراد‌‌ همان محلّ نوشته می‌شد که متأثّر از شعارهای خیابانی و تظاهرات مردمی بود و بهرحال کارآیی محدودتری داشت. در تهران، به دلیل منحصر بودن اماکن عمومی ‌به دانشگاه تهران و چند میدان و کنترل شدید افراد ارتشی، درگیری‌ها، کشتار و تیراندازی در این محلّه‌ها، تعداد شعارهای این اماکن کم بود. روحیّه‌ای که نوشتن شعار را سبب می‌شد، مثل هیجان و خشم و میل به بازگویی نفرت و آگاهی‌ها و عقاید و در ضمن امنیتی نسبی، در حین راهپیمایی‌ها بیش تر وجود داشت تا جنگ و گریز که هیجان‌ها و خشم در قالب عملیّات تخریبی یا دفاعی شکل می‌گرفت. شعار‌ها همیشه در اکثر موارد به دلیل نوعی عادت و عادی‌نویسی که در تمام موارد دیوار نوشته‌ها وجود داشت و نیز بر اساس ویژگی شعارنویسی(سرعت عمل و گریز) و در مسیر حرکت -راه رفتن و دویدن- به طور افقی بر دیوار‌ها نوشته می شد.

  •  رهبر فقط روح‌الله
  • شهید قلب تاریخ است
  • بازرگان، مجری حکم قرآن
  • نصر من الله و فتح قریب
  • تا مرگ شاه نهضت ادامه دارد
  • پیروزی نهایی، اخراج آمریکایی
  • از خون جوانان وطن لاله دمیده
  • در طلوع آزادی، جای شهدا باقی
  • سلام بر بازرگان، نخست‌وزیر ایران
  • اسلام تمامش سیاست است. امام خمینی
  • مشت گره کرده ما، روزی مسلسل می‌شود
  • نه قانون اساسی، نه سازش سیاسی، حکومت اسلامی
  • با خون خود نوشتم، از جان خود گذشتم، یا مرگ یا خمینی
  • شک مکن حزب‌الله پیروز است، حزب شیطان سرنگون است
  • بازرگان، بازرگان نخست‌وزیر مائی، بختیار، بختیار نوکر آمریکائی
  • پوشیدن چادر برای زن‌ها اجباری نیست، ما فقط لباس‌های جلف را ممنوع می‌کنیم.امام خمینی

محمدرضا عابدی

منابع:

  1. http://farsi.rouhollah.ir
  2. انتظار نوجوان، بهمن ۱۳۸۶، شماره ۳۱
  3. بولتن نیوز؛ http://www.bultannews.com
  4. مركز اسناد انقلاب اسلامی؛ http://www.irdc.ir
  5. تاریخ ایرانی؛ http://www.tarikhirani.ir(نسرین رضایی)
  6. http://www.rangmagazine.com/?type=dynamic&id=739
  7. مجله زاپرودر؛ Zapruder(جوش مک‌فی، نقّاش، نویسنده و فعّال سیاسی آمریکایی)
  8. کتاب: «تصاویر دیوارنوشته های انقلاب»، گزیده ای از آلبوم مرتضا ممیّز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی/تهران/چاپ اول۱۳۶۱/چاپ سوم/پاییز۱۳۸۴/صفحه۹۴/ گلاسه/۱۶۸تصویر سیاه و سفید/وزیری/شهرزاد چنگلوایی

باکس شناور "همچنین ببنید"

امام خمینی(ره)

سیری در سیره امام(ره)

هزار نقد به بازار کائنات آرند یکی به سکّه صاحب عیار ما نرسد(۱) جهت ترسیم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 + 5 =