سه شنبه , ۲۷ آذر ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / شمسی / فلسفه آفرينش
فلسفه آفرينش

فلسفه آفرينش

فلسفه آفرينش«فلسفه آفرينش» از اساسي ترين مسايلي است كه همواره مطرح بوده و هست. به طور كلي در اين زمينه كه چرا خداوند، انسان و ساير موجودات را آفريده، دو سوال اساسي مطرح است:

  1. آيا آفريننده جهان، از كار خود هدفي داشته است؟
  2. آيا این جهان به عنوان آفريده  خدا، هدف و مقصدي دارد؟
  • سوال اول، بيان گر هدف فاعلي و
  • سوال دوم، بيان گر هدف فعلي است.

مكاتب مختلف كلامي، فلسفي و عرفاني، پاسخ هاي مختلف و متعددي به اين دو سوال داده اند:

  1. جمعي قايل به وجود غرض و هدف در همه افعال شده اند.
  2. عده اي به كلي منكر غرض و هدف در افعال الهي و آفرينش موجودات شده اند.
  3. گروهي وجود غرض و غايت را در برخي از افعال پذيرفته اند، اما منكر عموميت و لزوم آن شده اند.

البته ابتدا بهتر است اين مساله از ديدگاه قرآن بررسي شود. قرآن کتاب زندگی و نسخه تکامل و سعادت آدمی است.(۱) بنابراین به جا و ضروری است سؤال های اساسی زندگی از دیدگاه قرآن جواب داده شود تا به نتيجه بهتری رسيد. از ديدگاه قرآن، آفرينش هدف دار است؛ هدف از آفرينش جهان(در مقابل انسان)، انسان است و آسمان ها و زمين و هر چه در آن ها است براي انسان آفريده شده است،‌ مقصود از انسان، انسان كاملي است كه به مقام عبوديّت حقيقي رسيده است. از جمله آیاتی که این فلسفه را بیان می کند در سوره ذاریات می باشد: «… آدمی را نیافریدیم مگر برای عبادت و پرستش».(۲) این آیه به صراحت غرض از آفرینش را عبادت حضرت حقّ و علّت منحصر خلقت ذکر می کند؛ زیرا جمله در قالب استثناء بعد از نفی است که این ساختار در ادبیات عربیّ مفید حصر می باشد و اختصاص را می رساند؛ یعنی علّت آفرینش، فقط عبادت انسان كامل براي خدا است زیرا راه فقط یکی است و آن هم طریق عبادت و بندگی خداست. عبادت به عنوان فلسفه خلقت انسان برای تکامل و نزدیکی به خدا که کمال مطلق است می باشد؛ بنابراین عبادت راه و وسیله است. تنها راه، مسیر مستقیم بندگی است و غایت آن رسیدن به رحمت الهی است. بنابراین برخورداری از رحمت، فلسفه آفرینش انسان است و هر چه انسان در طریق بندگی و تقرّب به خدا قدم بر دارد استعداد بیش تری برای کسب رحمت الهی پیدا می کند. راز هستی به خود خدا بر می گردد. «و اين كه پايان[كار] به سوى پروردگار توست.»(۵)، «و (آگاهی از) غیب(و اسرار نهان) آسمان ها و زمین، تنها از آن خداست؛ و همه کارها به سوی او بازمی‌گردد! پس او را پرستش کن! و بر او توکّل نما! و پروردگارت از کارهایی که می‌کنید، هرگز غافل نیست!»(۶)، «و نهان آسمان ها و زمين از آنِ خداست، و تمام كارها به او بازگردانده مى‌شود؛ پس او را پرستش كن و بر او توكّل نماى، و پروردگار تو از آن چه انجام مى‌دهيد غافل نيست.»(۷) به طور كلي، مي توان گفت هدف خداوند از آفرينش جهان و انسان،‌ ذات بي همتاي اوست. ... در ادامه

ر ک به:

  1. فلسفه آفرینش انسان
  2. چرا فلسفه جهانی است؟
  3. پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی
  4. مرکز فرهنگ و معارف قرآن دفتر تبلیغات اسلامی

۲۴آبان روز جهانی فلسفه   ۱۵November

روز جهانی فلسفه از سوی سازمان یونسکو، سومین پنج‌شنبه از ماه نوامبر هر سال دانسته شده است. اولین مراسم بزرگداشت روز جهانی فلسفه در ۲۱نوامبر ۲۰۰۲برگزار شده است. روز جهانی فلسفه، سومین ۵شنبه ماه نوامبر در اکثر سال ها با آخرین ۵شنبه آبان در تقویم برابر است. کنگره جهانی فلسفه را پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و انجمن بین‌المللی حکمت و فلسفه ایران برعهده داشت.

پانویس:

  1. «وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا …» سوره اسراء، آیه ۸۲
  2. «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الاِْنسَ إِلاَّ لِیعْبُدُون» سوره ذاریات، آیه ۵۶
  3. «العبودیةُ و اظهار التَّذلُّلِ و العِبادَةُ اَبْلَغ مِنْها لِاَنَّها غایةُ التَّذَلُّل» مفردات راغب اصفهانی
  4. «وَ أَنَّ إِلَی رَبِّک الْمُنتَهَی؛ و این که کار عالم، به خدا منتهی می‌شود.» سوره نجم، آیه ۴۲
  5. «هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ ۚ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ» سوره بقره، آیه ۲۱۰
  6. «وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ ۚ وَ مَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ» سوره هود، آیه ۱۲۳. از ترجمه های آقایان: ناصر مکارم شیرازی، سیّدجلال‌الدّین مجتبوی، محمّدمهدی فولادوند، بهاءالدّین خرمشاهی، سیّدعلی‌نقی فیض الاسلام(سید علی‌نقی حسینی دیباجی) و مهدی محیی‌الدّین الهی قمشه‌ای استفاده شد.

منابع:

  1. یمنا
  2. مفردات راغب اصفهانی
  3. مجله پاسدار اسلام شهریور ماه ۱۳۸۲، شماره ۲۶۱، فلسفه آفرینش انسان از دیدگاه قرآن

باکس شناور "همچنین ببنید"

دریا

دریا

سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد آن چه خود داشت، زبیگانه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 − 10 =