دوشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / حماسه کربلاء

حماسه کربلاء

قیام امام حسین علیه السّلام از سویی تجلّی گاه خصلت های پاک انسانی و فضایل اخلاقی در جبهه حقّ، و از سوی دیگر محلّ بُروز و ظُهور رذایل اخلاقی در جبهه باطل است. عاشورا، میدان مسابقه خصلت های پاکی است که ریشه در افکار درخشان پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم دارد. امام حسین(ع) و یاران وفادارش، برای احیاء این خصلت ها در عاشورا قیام کردند و به همین خصلت ها نیز مشهور شدند. در جبهه مقابل نیز، دشمنان گرفتار رَذیله های اخلاقی بودند و به همان رذایل معروف شدند. فضائلی هم چون: ایمان، تصدیق، رجاء، رضا، وفا، صبر، عدل، تعهّد و احساس مسؤولیّت، توکّل و زهد که جبهه حقّ نمایش گر آن بود و رذائلی هم چون: کفر، جور، حرص بر دنیا، حماقت، هتک حرمت، جحود، حقد و کینه، مکر و خدعه، فسق و قساوت و سنگ دلی که جبهه باطل نمایش گر آن بود. عاشورا روز دهم مُحَرَّم، روز مُقَدَّس، روز عزاداری و روزی که امام حسین(ع) و یاران وی در کربلا شهید شدند. شهرت این روز به دلیل وقایع عاشورای سال ۶۱ه.ق است.(۱) عاشورا عظيم ترين روز سوگوارى و ماتم به حساب مى ‌آيد كه بزرگ ترين فاجعه و ستم در مورد خاندان پيامبر(ع) انجام گرفته و دشمنان اسلام و اهل بيت اين روز را خجسته شمرده به شادى مى ‌پرداختند، امّا پيروان خاندان رسالت، به سوگ و عزا مى ‌نشينند و بر كشتگان اين روز مى ‌گريند. امام صادق(ع) فرمود: «عاشورا روزى است كه حسين(ع) ميان يارانش كشته بر زمين افتاد، ياران او نيز پيرامون او به خاك افتاده و عريان بودند.(۲) امام رضا(ع) فرمود: «هر كس را كه عاشورا روز مصيبت و اندوه و گريه باشد، خداوند قيامت را روز شادى او قرار مى ‌دهد.(۳) عاشورا در تاريخ جاهليّت عرب، از روزهاى عيد رسمى و ملّى بوده و در آن روزگار، در چنين روزى روزه مى‌ گرفتند، روز جشن ملّى و مفاخره و شادمانى بوده است و در چنين روزى لباس هاى فاخر مى ‌پوشيدند و چراغانى و خضاب مى‌ كردند. در جاهليّت، اين روز را روزه مى ‌گرفتند. در «زيارت عاشورا» درباره اين روز غم‌ انگيز كه امويان آن را مبارك مى ‌دانستند، آمده است: «پروردگارا این روز؛ روزى است كه آن را بنى امیه مبارک می دانستند. در اسلام، با تشريع روزه رمضان، آن روزه نسخ شد. در تاريخ است كه مُعِزُّالدّوله ديلمى اهل بغداد را به برگزارى مراسم سوگ و نوحه براى سيد الشهدا(ع) وادار ساخت و دستور داد كه بازارها را ببندند و كارها را تعطيل كنند و هيچ طبّاخى غذايى نپزد و زنان سياه پوش بيرون آيند و به عزادارى و نوحه بپردازند. اين كار را چندين سال ادامه داد.(۴)

فلسفه زنده نگاه داشتن عاشورا: ماه مُحَرَّم، یادآور حادثه بزرگ و حماسه راستین عاشوراست. حادثه‌ای که از همان آغاز تا همین امروز از سوی خلفای جور و سلاطین ستم‌پیشه اموی و عباسی و دشمنان راستی و عدالت و شیاطین انسان‌نما، خیلی تلاش صورت گرفته است تا یاد و خاطره آن از اذهان و حافظه تاریخی ملت‌ها به ویژه مسلمانان و بالاخص شیعیان پاک شود. روزگاری مثلا این متوکل عباسی خلیفه نابکار عباسی بود که فرمان خراب کردن و آب بستن به مرقد امام حسین(ع) را صادر می‌کرد و دست و پای شیعیان و دوستداران آن امام بزرگ را قطع می‌کرد و امروز نیز اندیشمندان و متفکران در استخدام تشکیلات نظام سلطه هستند که در این باره تحقیق و مطالعه می‌کنند و به این نتیجه رسیده‌اند که تا فرهنگ عاشورا و شهادت و یاد امام حسین(ع) در میان مسلمانان زنده است این کشورها و ملت‌ها را نمی‌توانند به بند بکشند و به اربابان خود پیشنهاد می‌دهند که اگر عاشورا را نمی‌توان از این مردم گرفت و امام حسین(ع) را نمی‌توان از خاطره‌ها زدود باید آن را به گونه‌ای مسخ و دگرگون کرد که کارایی و قدرت ظلم‌ستیزی و نجات‌بخشی و عدالت‌گستری را از آن سلب کرد. در این باره خوب است نگاهی به نظرات و نتایج مطالعات مایکل برانت معاون اسبق سازمان سیا(CIA) بیاندازیم، به ویژه آنجا که می‌گوید: «در میان شیعه مراسم عزاداری مرسوم است. آن ها به یاد واقعه کربلا جمع می‌شوند و یک نفر سخنرانی و واقعه کربلا را بیان می‌کند و مستمعین هم گوش می‌کنند. بعد از آن طبقه جوان، سینه‌زنی و عزاداری می‌کنند. این سخنران و این مستمعین برای ما اهمیت زیادی دارند، زیرا از همین عزاداری و مجالس است که در میان شیعه جوش و خروش، آزادیخواهی و جنگ با باطل به خاطر حق، به وجود می‌آید…» و بعد راه حل‌های از کار انداختن و مسخ این مراسم و عزاداری‌هایی که روح آزادیخواهی و حق‌طلبی را در میان شیعیان زنده می‌کند، مطرح می‌کند که مفصل است و باید به اصل نوشته و اظهارات او مراجعه کرد. برای نمونه به این جمله توجه کنید: «ما به خاطر همین، ده‌ها میلیون دلار از بودجه ویژه را برای در دست گرفتن سخنرانان و مستمعین اختصاص داده‌ایم و… ابتدا دنبال افرادی که پول‌پرست و دارای عقاید سست و در عین حال دارای شهرت و قدرت تاثیر و نفوذ باشند، می‌رویم تا به واسطه آن ها در عزاداری‌ها، نفوذ پیدا کنیم…» و باز «… عزاداری‌ها باید به گونه‌ای معرفی و مطرح شود که عموم جامعه احساس کنند، تشیع گروهی جاهل و توهم‌پرست است که در مُحَرَّم برای مردم عادی مزاحمت به وجود می‌آورند و…»(۵) در برابر این جریانات مخالف عاشورا و زنده نگاه داشتن آن، به همان میزان، بلکه بیشتر از سوی مردان حق، آیات خدا و مصلحان راستین و خیرخواهان انسان و انسانیت و سرآمد همه آنها ائمه اطهار(ع)، بر حفظ و زنده نگاه داشتن یاد و نام امام حسین(ع) و حماسه جاوید او در کربلا و بالاخره فلسفه و چیستی و ماهیت نهضت عاشورا تاکید شده است، آن‌چنان که «هر روز عاشورا و هر زمین کربلا» باشد. در این باره توصیه‌ها و تاکیدهای فراوانی از معصوم، از شخص رسول خدا(ص) تا ائمه بزرگوار، مثل امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و امام رضا(ع) و… در دست هست که شیعیان را به این امر فرا خوانده است که لب کلام همه این است: «عاشورا را زنده نگاه دارید»؟ استاد شهید مطهری(ره): «… فلسفه این دستور از طرف پیشوایان دین که موضوع قیام امام حسین برای همیشه باقی بماند و زنده بماند و فراموش نشود چیست؟ فلسفه اینکه سنت عاشورا زنده بماند چیست؟» (۶) به این سؤال می‌شود پاسخ‌های متفاوتی داد، از جمله:

  1. آیا عاشورا باید زنده بماند چون این حادثه‌ای است که از حیث معرفتی، تاریخی و اعتقادی مهم است و بدین لحاظ موضوعیت دارد؟
  2. و یا این که چون ما باید به خاطر توصیه ائمه(ع) و احترام به آن ها و شخص امام حسین(ع)، در زنده نگاه داشتن یاد و خاطره حادثه عاشورا ساعی و کوشا باشیم؟ با توجه به این که می‌دانیم، مطابق عقیده ما: «هیچ دستوری از دین خالی از حکمت و فلسفه نیست.» (۷)
  3. و بالاخره این که زنده نگاه داشتن عاشورا و فلسفه و ماهیت قیام امام حسین(ع) از آن رو است که در واقع به معنای زنده نگاه داشتن اسلام حقیقی و افشای چهره اسلام‌های انحرافی و کذب و دروغین است؟

زنده نگاه داشتن عاشورا، پاسخ به سؤال همیشه مطرح «کدام اسلام»؟! است. البته هر ۳پاسخ بالا می‌تواند دلایل توصیه و اهمیت زنده نگاه داشتن عاشورا باشد. اما از میان آن ها پاسخ اخیری مهم‌تر است و دلیل اصلی می‌تواند باشد. این را از آن جهت می‌گوییم که اصولا علت قیام امام حسین(ع) هم، دراندن چهره فریب و افشای اسلام دروغین و نمایندگان و مروجان و مفسران نیرنگ‌باز و فاسد آن احیاء و معرفی و به یادگار گذاشتن اسلام ناب برای مردم روزگار در همیشه تاریخ بود تا اینکه کسی گمراه نشود و عذری برای گمراهی خود نداشته باشد. این است که می‌بینیم(در دوران معاویه) امام حسین(ع) می‌فرماید: «من بیم آن دارم که در اثر اعمال معاویه اسلام فرسوده گشته و به طور کامل ریشه‌کن شود.»(۸) و در زمان یزید فریاد برمی‌آورد: «آیا نمی‌بینید که به حق عمل نمی‌شود و از باطل اجتناب نمی‌شود تا هر مومنی به لقای خدا راغب گردد.(۹) و یا: «سلام خداحافظی اسلام، وقتی مطرح است که مسئول اداره امور امت اسلامی، زمامداری مانند یزید باشد.(۱۰) امام حسین(ع) قیام کرد تا به عنوان یک امام، «وارث پیامبر»، اجازه ندهد دین خدا را از مسیر اصلی منحرف کنند و آن را بد معرفی کنند و مردم را به نام اسلام فریب دهند و تحمیق کنند  در حق آن ها ستم و تبعیض و نابرابری روا دارند و تسمه از گرده آنها بکشند، حسین(ع) قیام کرد تا اسلام حقیقت، اسلامی که محمد(ص)، رسول آن و علی(ع) وصی و امام آن بود، به جامعه و تاریخ معرفی و برای همیشه به یادگار گذاشته شود و چهره اسلام‌های قلابی و کذب و نمایندگان فاسق و کاذب آنها را «افشا» کند. اسلام امام حسین، اسلام «قرآن» و «عترت» است و افشاکننده  چهره اسلام‌های انحرافی و دروغین آمریکایی و اسرائیلی چون داعش و القاعده و طالبان و… همین است فلسفه اصلی زنده نگاه داشتن قیام عاشورا. حفظ عاشورا و حماسه کربلا، یعنی زنده‌ نگاه داشتن و تداوم اسلام راستین و انتقال آن به عصرهای آینده و نسل‌های در راه. استاد شهید مطهری در این باره می‌نویسد: «… چرا ائمه دین این همه تاکید کردند که مجلس عزا به پا دارید؟ … چون امام حسین کشته نشد، برای منفعت شخصی. امام حسین کشته نشد برای اینکه خودش را فدای گناهان امت کرده باشد، امام حسین در راه حق کشته شد، در راه مبارزه با باطل کشته شد، ائمه دین خواستند مکتب حسین در دنیا باقی بماند، شهادت حسین به صورت یک مکتب، مکتب مبارزه حق با باطل برای همیشه باقی بماند، و الا چه فایده به حال امام حسین، که ما گریه بکنیم یا نکنیم، و چه فایده به حال خود ما دارد که صرفا بنشینیم یک گریه‌ای بکنیم و پاشیم و برویم، ائمه دین خواستند قیام امام حسین به صورت یک مکتب و به صورت یک مشعل فروزان همیشه باقی بماند. این یک چراغی است از حق، از حقیقت‌دوستی، از حقیقت‌خواهی، این یک فدایی است از حق‌طلبی، از حریت، از آزادی. این مکتب حریت و این مکتب آزادی و این مکتب مبارزه با ظلم را خواستند برای همیشه باقی بماند، در زمان خود ائمه اطهار که این دستور صادر شد، سبب شد که جریانی زنده و فعال و انقلابی به وجود آید، نام امام حسین شعار انقلاب علیه ظلم گشت…»(۱۱)

حماسه کربلاپانویس:

  1. عاشورا: (اِخ) «عشر» به معنای ده و عاشورا به معنای دهم می باشد. روز دهم مُحَرَّم و آن روزی است که حسین بن علی(ع) شهید شد. دهساخته گويند در چنين روزي خدا ۱۰چيز ساخته: آسمان تختگاه(کرسي)، شيد(نور)، جان پلمه(لوح)، کلک(قلم)، زمين مشي(آدم)، مشيانه(حوا)، بهشت(اسم)  و روز دهم ماه مُحَرَّم که روز شهادت حسين بي علي(ع) است.(از اقرب الموارد، غیاث اللغات، التفهیم، ص۲۹۱ و فرهنگ معین)
  2. و امّا يوم عاشورا فيوم اصيب فيه الحسين(ع) صريعا بين اصحابه و اصحابه حوله صرعى عراة» بحار الأنوار، ج۴۵، ص۹۵]
  3. من كان عاشورا يوم مصيبته و بكائه جعل الله عزّ و جلّ يوم القيامة يوم فرحه و سروره»،همان، ج۴۴، ص۲۸۴، وسائل الشيعة، ج۱۰، ص۳۹۴]
  4. اللّهم هذا يوم تبرّكت به بنو اميّة…[سفينة البحار، ج۲، ص۱۹۶]
  5. طرح تفرقه و منزوی کردن دین، مایکل برانت، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، شهریور ۸۷
  6. ده گفتار، ص۲۱۱
  7. استاد شهید مطهری، همان
  8. فانی اخاف ان یندرس هذا الحق و یذهب.»(الاحتجاج، ج۲، ص۲۹۱)
  9. الاترون ان الحق لایعمل به و ان الباطل لایتنهاهی عنه، یرغب المومن فی لقاءالله محقا.»(بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۱۶)
  10. «علی‌الاسلام السلام، اذ قد بلیت الاقه براغ مثل یزید.»(همان، ج۴۴، ص۳۲۶)
  11. ده گفتار، ص۲۱۵

منابع:

  1. حسین آمد و …
  2. أنا مظلوم حسین
  3. ویکی اهل بیت(ع)
  4. امام حسین(ع) از زبان خداوند
  5. کیهان(سیدمحمدسعیدمدنی)
  6. حرکت امام حسین (ع) از مکّه
  7. امام حسین (ع) از زبان خداوند
  8. تحقیقی درباره اربعین حسینی
  9. جواد محدثى، فرهنگ عاشورا، ص:۲۷۶
  10. زیارتی برابر زیارت امام حسین علیه السّلام
  11. موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام
  12. ویژه نامه واقعه کربلا، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت علیهم السلام
  13. عاشورا؛ نمايشگاه فضايل و رذايل اخلاقى، نشريه خُلُق، آذر و دى ۱۳۸۸، شماره ۱۴

باکس شناور "همچنین ببنید"

برگ ریزان

برگ ریزان

و چه زیباست موسم برگ‌ریزان… آن گاه که خش خش برگ‌های زرّین به زیر پای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − 6 =