یکشنبه , ۳۰ دی ۱۳۹۷
خانه / دین شناسی / قُرْآن
تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت

قُرْآن

تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوت تلاوت، تلاوتقُرْآن(Quran) نام کتاب آسمانی است که بر پیامبر(ص) نازل گردید. کلام خدا قرآن نامیده شد زیرا در میان سور و آیات و حروف آن مقارنه وجود دارد. قرآن مشتق است از قرائن و به هر تقدیر بدون همزه است و نون آن اصلی است که همزه را برای تخفیف حذف کرده اند و حرکت همزه را به حرف ساکن پیش از آن منتقل ساخته اند. قرآن مصدر «قرأت» است و کتاب مقروء(خوانده شده) را قرآن(خواندن) خوانند.(۱) در قرآن از موضوعات گوناگونی چون مسائل اعتقادی، اخلاق، احکام شرعی، داستان‌های گذشتگان، مبارزه با منافقان و مشرکان سخن به میان آمده است. برخی از مضامین مهم قرآن عبارت است از: توحید، معاد، رویدادهای صدر اسلام همچون غزوات پیامبر(ص)، قصص القرآن، احکام عبادی و حقوقی و جزایی دین اسلام، فضایل و رذایل اخلاقی و نهی از شرک و نفاق.(۲)

اعجاز قرآن: بر معجزه بودن قرآن آیاتی دلالت دارند از جمله: ان کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا فأتوا بسورة من مثله و ادعوا شهدائکم من دون اﷲ ان کنتم صادقین فان لم تفعلواو لن تفعلوا فاتقوا النار التی وقودها الناس و الحجارة اعدت للکافرین. و نیز:قل لئن اجتمعت الانس والجن علی ان یأتوا بمثل هذا القرآن لایأتون بمثله و لو کان بعضهم لبعض ظهیراً. این آیات نشانه ٔ معجزه بودن قرآن است و باید دید وجه اعجاز قرآن چیست؟ نخست رأی مفسران را در این زمینه مطالعه کنیم: علامه ٔ نیشابوری در تفسیر خود «غرائب القرآن و رغائب الفرقان» در تفسیر آیه ٔ نخستین گوید: در معجزه بودن قرآن از دو طریقه ٔ یاد شده است،

نخست این که یا کلام خدا برابر کلام سایر فصیحان است یازیاده ای دارد که خارق عادت نیست یا زیاده ای دارد که خارق عادت است. دو شق اول باطل است زیرا رسول خدا در مقام تحدی برآمد و آنان را که در فصاحت سرآمد عصر خود بودند، دعوت کرد که به طور دسته جمعی یا به تنهایی آیه ای یا سوره ای را مانند آن بیاورند و آنان که سعی داشتند از هر وسیله ای برای تکذیب وی استفاده کنند نتوانستند پس قسم سوم متعین و مسلم است. طریقه ٔ دوم این است که یا سوره ٔ مورد تحدی در فصاحت به حد اعجازرسیده است و در این صورت مقصود حاصل است و یا به حداعجاز نرسیده است و در این صورت امتناع معارضان از آوردن مانند آن سوره با آن که بسختی در صدد ابطال دعوت وی بودند خود معجزه است. میتوان گفت که اعجاز همچون ملاحت است که درک می شود ولی توصیف پذیر نیست و ملاک آن ذوق سلیم و طبع مستقیم است. شیخ محمد عبده در رساله ٔ توحید فصلی را در وجه اعجاز قرآن آورده است و اینک خلاصه ٔ آن: در اخبار متواتر وارد است که پیامبر(ص) امی بود و همه میدانند که کتابی آورد و گفت که آن کتاب منزل است و همان است که ما در میان مصاحف می بینیم و برخی از ما بخشی از آن را از برداریم. کتابی است که اخبار گذشتگان را برای عبرت آورده و آن ها را مورد نقد وتحلیل قرار داده به درست آن ها اعتماد کرده و اوهام و زواید آن ها را به دور انداخته است. داستانهائی از پیامبران گذشته یاد کرده و روابط آنان را با اجتماع و معارضات آنان را بیان داشته است. به دانشمندان مذاهب گذشته که در دین خود دست برده و عقاید و احکام دینی را ملعبه قرار داده اند حمله برده و خود قوانینی برای سعادت و مصالح جامعه وضع کرده است. قرآن در عصری که همه ٔ مورخان و راویان آن را برترین اعصار عرب میدانند نازل شده است در این عصر فصاحت به عالی ترین درجه ٔ خود رسیده بود و فصیحان و خطیبان بزرگ آن دوره گوی سبقت از همه ٔ سخندانان ربوده بودند. همه میدانند که عربها در آغاز دعوت پیامبر(ص) تا آنجا که میتوانستندمی کوشیدند که در برابر پیشرفت اسلام مانع ایجاد کنندو به هر وسیله ای شده است دین جدید را باطل جلوه دهند. در میان این شرایط رسول خدا در مقام تحدی به آنان گفت اگر میتوانید مانند کوچکترین سوره ٔ قرآن بیاورید و آنان میتوانستند تمام فصیحان و دانشمندان که داشتند گرد آورند و آن چه را که در ابطال دعوت پیامبر(ص) تأثیر فراوان دارد به مردم عرضه کنند تا به هدف و مقصود خود نایل گردند ولی به طوری که اخبار و آثار شهادت میدهد معارضان از اتیان به یک سوره یا یک آیه واماندند. آیا پیدایش چنین کتابی به دست درس ناخوانده ای چون پیامبر(ص) خود معجزه نیست؟! علاوه بر این در قرآن پیش بینی هایی شده و به وقوع پیوسته و این خود دلیل دیگری بر اعجاز آن به شمار میرود. در دائرة المعارف اسلامی آرد: قرآن کتاب مقدس مسلمانان و حاوی وحی های پیامبر(ص) است. علمای اسلام درباره ٔ قرائت و معانی لغات قرآن متفق نیستند. مثلاً درباره ٔ لفظ «قرآن» بعضی آن را بی همزه می دانند و در این صورت آن را اسم خاص شبیه به تورات و انجیل یا مشتق از فعل قرَن می گیرند. بعض دیگر آن را با همزه ذکر می کنند و در این صورت مصدری میدانند که به معنای اسم مفعول آمده و آن جا که آن را صفت توصیفی آورده اند که از قَرء مشتق است، در واقع همان جا نیز مصدر است و مااین معنی را در سوره ٔ ۷۰ آیه ۱۷ می بینیم. در سوره ٔ ۱۷ آیه ۹۵ «قرآن» بمعنی «خواندن» و در سوره ٔ ۷۵ آیه ۱۷ بمعنی «اعلام کردن» که معنی متداول آن است: «حرکت مده بدان زبانت را تا شتاب کنی در آن. بدرستی که بر ماست جمع آن و خواندنش بلکه بر ماست بیان قرآن ما» وبدین ترتیب محمد فقط اعلام کننده ٔ الهامات است نه چیزدیگر لذا در این آیه چنانکه ملاحظه شد قرآن به معنی بیان کردن به کار رفته است. مؤمنین به شریعت اسلام غالباً از لفظ قرآن بیان کردن قصد می کنند به خصوص در مواقع دعا. اما باید در نظر داشت که قرآن به معنی مجموعه ای از الهامات و وحی های نازله بر پیامبر(ص) در خود قرآن یافت نمی شود این وحی و الهامات پس از مرگ پیامبر(ص) جمع شد و در زمان حیات او کم کم نازل گردید. لغت «الکتاب» که به جای قرآن به کار میرود به معنی نوشته و «کتاب» است و غالباً با قرآن مترادف می آید و در سور مختلف قرآن همواره این ترادف دیده می شود. غیر از معانی فوق «قرآن» اغلب به معنی ذکر و ذکری که از آسمان نازل می شود به کار رفته است. قسمت های کوچک قرآن را سوره و کوچک تر را «آیه» و جمع آن ها را «آیات» میدانند. این آیات یا مکی اند یا مدنی، بنابر آن که در مکه بر پیامبر(ص) نازل شده باشند یادر مدینه و در آیات غالباً این مطلب آمده است که بر پیامبر(ص) اسلام همان نازل شد که بر پیمبران پیش از وی نازل شده است. در طول تاریخ اسلامی مفسران برای آیات قرآنی معانی و تفاسیر و تعابیر بی شماری ذکر کرده اند که این تعابیر غالباً بسیار حائز اهمیت و واجد مطالب ذی قیمت اند. علاوه بر آن چه گذشت ذیلاً مطالبی درباره ٔ وحی و نظریاتی نسبت به آن بیان می کنیم. محمد قرآن را نازل از آسمان و مأخوذ از لوح محفوظی میداند(قرآن ۲۱/۸۵) یا از کتاب مکنون که جز پاکان کسی آن را لمس نمی کند(قرآن /۵۶ ۷۷) یا ام الکتاب(کتاب ازلی بنا برآیه های ۵ از سوره ٔ ۳ و ۳ از سوره ٔ ۴۳) و ام الکتاب در نظر او کتابی است که بر صحیفه های عالی مکرم و پاک به وسیله ٔ دست نویسندگان کرام و نیکوکار رقم زده شده. محمد(ص ) در زمان حیات خود کتاب خود را به صورت مجموعه ندید و فقط با آوردن آیات مطالب آن را فراهم آورد و طبق یکی از آیات قرآن این آیات قابل تغییر نیستند چه خداوند در آن آیه می گوید: «بگو آن چه به تو از حق الهام می شود هیچ کس را قدرت تغییر در آن نیست». محمد(ص ) بالصراحة می گفت که خداوند با من سخن گفته است. و سخن گفتن حق با او از طریق الهام و وحی بوده است و این الهامات متکی بر شناسایی ذات حق و بر خلقت جهان و به خصوص بر خلقت آدم و ارواح خیر و شر و به روز جزای و بهشت و دوزخ و پیامبران گذشته است و نیز واجد قواعدی است که مربوط به اعمال قابل تقرب به خدا و اعمال لازم برای حفظ اجتماع می باشد و بعضی از این قواعد به صورت قانون زندگی اجرا می شود. اقوال مربوط به دوازده ماه آیه ٔ ۳۶ از سوره ٔ ۴ در زمینه ٔ علم الافلاک و آیه ٔ۴ از سوره ٔ ۱۲ که کنایتی است نسبت به ضلالت به وسیله ٔ شیطان از مسائل قابل اهمیت قرآن است و مسأله ٔ بسیارقابل دقت آن است که گفته می شود کتاب الهی آن چه را آمده یا می آمد شامل است. مسأله ٔ وحی را قرآن برای ماروشن نمی کند ولی حدیث می گوید که پیامبر(ص) به هنگام انزال وحی حالت خاصی داشته است. ممکن است آیه ٔ «یا ایها المدثر» را تا حدی به این مطلب گرفت. با دقت در وضع پیامبر(ص) برای ما روشن می شود که او مغیبات را تنها نمی دیده بلکه از طریق سمع نیز راهی به عالم غیب داشته است. البته آن چه را او می شنیده صدای خدا بوده که خدا در این مسموعات خود را «ما» خطاب می کرده و با کلمه ٔ «قل» به پیامبر(ص) می گفته است که خطاب ما را به مردم ابلاغ کن. پیامبر(ص) نیز بدون واسطه دسترسی به این صدا نداشته بلکه فرشته ای به نام جبرئیل حامل وحی و واسطه این ندا بوده است جبرئیل وحی را از آسمان می آورد و در سینه ٔ پیامبر(ص) به ودیعت میگذاشت و آیات چندی مشعر بر این معنی است که ماه رمضان که ماه روزه مسلمانان است ماهی است که قرآن در آن بر پیامبر(ص) نازل شد چه آیه ای از قرآن می گوید: «در این ماه است که ملائک و روح بر حسب مراتب و قدر خود بر تمام اشیاء نازل می شوند». بعضی از آیات مختلف قرآن می گوید که محمد لایق و سزاوار شنیدن این صدای الهی بود و در این آیات غالباً حملاتی بر شیطان می شود.

ر ک به:

  1. قُرْآن
  2. قلب قرآن
  3. عطر قرآن
  4. تلاوت قرآن
  5. خادمه قرآن
  6. منابع قرآنی
  7. تفكّر در قرآن
  8. همتای قرآن
  9. کاشف قرآن
  10. نام‌های قرآن
  11. انس با قرآن۱
  12. انس‌ با قرآن۲
  13. ماه نزول قرآن
  14. اسماء در قرآن
  15. مسیح در قرآن
  16. دعاهای قرآنی
  17. لطایف قرآنی۱
  18. نگاهى به قرآن
  19. اندرزهای قرآنی
  20. عیدهای قرآنی۱
  21. عیدهای قرآنی۲
  22. آداب تلاوت قرآن
  23. ۲۴ معمّای قرآنی
  24. ثواب قرائت قرآن
  25. مترجم قرآن کریم
  26. ویژگی های قرآن
  27. بهترین قاری قرآن
  28. قرآن محور وحدت
  29. قَدْر در نگرش قرآن
  30. داستان های قرآنی
  31. گیاهان قرآنی؛ سیر
  32. نبی و رسول در قرآن
  33. عالم مرگ از نگاه قرآن
  34. آینده جهان از نظر قرآن
  35. ضرب المثل های قرآنی
  36. آداب باطنی تلاوت قرآن
  37. صبر و استقامت در قرآن
  38. مقام والاى مادر در قرآن
  39. آشنایی با مفاهیم قرآنی
  40. فاطمه(س) از دیدگاه قرآن
  41. ماهیت مرگ از دیدگاه قرآن
  42. خواندنی‌های لطیف قرآنی
  43. رفتار قرآنی میهمان و میزبان
  44. قرآن و هنجارشناسی خوابیدن
  45. آیا متن قرآن از جانب خداست؟
  46. اندیشیدن از دیدگاه تعالیم قرآن
  47. حضرت فاطمه زهرا(س) و قرآن
  48. امیدبخش ترین آیه قرآن کدام است؟
  49. قرآن در کلام حضرت فاطمه علیها السّلام
  50. با قاریان قرآن، استاد احمدمحمد بسیونی

پانویس:

  1. قرآن: [ق ُ] (ع مص) فراهم آوردن و گرد کردن چیزی را به چیزی. گویند: قَرَاءَ الشی ٔ قرآناً(از باب نصر و فتح) || بچه دادن حامل. گویند: قرأت الحامل قرآناً؛ بچه داد آن حامل.(منتهی الارب و ناظم الاطباء) || قرائت. قَرء. خواندن.(منتهی الارب) رجوع به قرء شود. قرآن: [ق ُرْ] (اِخ) نام کتاب آسمانی مسلمانان که بر پیامبر اسلام حضرت محمدبن عبداﷲ(ص) نازل گردید.
  2. خرمشاهی، «قرآن مجید»، ص۱۶۳۱، ۱۶۳۲.

منابع:

  1. «آداب ختم قرآن در ماه رمضان»، گلستان قرآن، ش۹۱، ۱۳۸۰ش.
  2. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم، اسراء، چاپ ششم، ۱۳۸۹ش.
  3. بلاغی، صدرالدین، قصص قرآن، تهران، امیرکبیر، چاپ هفدهم، ۱۳۸۰ش.
  4. جباری راد، حمید، «نورنگاران معاصر»، دوماهنامه بشارت، ش۵۸، ۱۳۸۶ش.
  5. جعفری، عالیه، «تأثیر قرآن در شعر فارسی»، دوماهنامه بشارت، ش۶۷، ۱۳۸۷ش.
  6. ترابی سفیدآبی، « تأثیر قرآن در شعر و ادب فارسی»، دوماهنامه بشارت، ش۴۵، ۱۳۸۳ش.
  7. اسکندرلو، محمدجواد، «علوم قرآنی»، قم، سازمان حوزه‌ها و مدارس علمیه خارج از کشور، چاپ اول، ۱۳۷۹ش.
  8. آذرنوش، آذرتاش، «ترجمه قرآن به فارسی»، دانشنامه جهان اسلام، ج۷، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.

باکس شناور "همچنین ببنید"

صلوات

صلوات

صَلَوات؛ «الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ عَجِّل فَرَجَهُم» ذکری خاصّ است شامل؛ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 + 12 =