خانه / اسوه ها / وصیت ها و سفارش ها
وصایای حضرت حضرت فاطمه(س)

وصیت ها و سفارش ها

وصایای حضرت حضرت فاطمه(س)حضرت فاطمه سلام الله علیها، دختر پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ، به صورت کتبی و شفاهی وصیت هایی داشته است.(*) از جمله در میان وصایای حضرت فاطمه سلام الله علیها در وصیتی چنین آمده است:… گواهی می دهد، معبودی جز:
خدای یکتا نیست،
محمّد بنده و رسول اوست،
بهشت و جهنم حقّ است و
قیامت خواهد آمد و هیچ گونه شکی در آن نیست…

وصاياى حضرت فاطمه(س) به طور پراكنده و غير منظم در روايات و تواريخ نقل شده و هم چنين كسانى را كه حضرت فاطمه(س) به آن ها وصيت كرد، چه شفاهى يا كتبى. يا مقدارى شفاهى و مقدارى كتبى و…. در اين باره به گونه‌هاى پراكنده و مختلفى نقل شده كه آن ها می توان را قسمت‌بندى‌كرد و در هر مورد، مقداری بحث کرد. به جز امام علی(ع) که نامش در وصایای حضرت فاطمه(ع) زیاد دیده می شود، نام سه بانوی محترمه، یعنی؛ اسماء، ام ایمن و سلمی همسر ابی رافع، در روایات آمده است:

  1. اسماء بنت عمیس: قبل از رحلت پیامبر(ص)، پس از آن که شوهر اسماء، جعفربن ابی طالب در جنگ مؤته شهید شد به همسری ابوبکر در آمد.
  2. ام ایمن: بانویی فداکار و با ایمان که به صدق مدّعای حضرت فاطمه(س) شهادت داد و پیامبر(ص) درباره اش فرمود: او زنی است از اهل بهشت… . او در خانه پیامبر(ص) و خدیجه(س) زندگی می کرد و پس از هجرت به مدینه در خانه اسامه رفت.پس از آن نیز در خدمت اهل بیت(ع)، انجام وظیفه می کرد.
  3. سلمی: نیز نام زنی است که خدمتکاری پیامبر(ص) را می کرد، او کنیز صفیه دختر عبدالمطلب بود. او همان زنی است که قابلگی فرزندان حضرت فاطمه(س) را به عهده داشت. هم چنین قابله ابراهیم فرزند پیامبر(ص) بوده و در ماجرای وفات حضرت فاطمه(ع) نیز در غسل دادن او به امام علی(ع) و اسماء کمک می کرد.(۱)

به هر صورت درباره ام ایمن مطلبی در وصیت نامه نیست جز آن که در روایات نام او آمده و این که حضرت فاطمه(ع) به او وصیت کرد.(۲) در مورد سلمی در حدیث آمده: هنگامی که حضرت فاطمه(ع) بیمار شد من از او پرستاری می کردم تا در یکی از روزها که امام علی(ع) برای انجام کاری از خانه بیرون رفت و حضرت فاطمه(ع) با این که حالش خوب بود، به من فرمود: مادر! قدری آب غسل برای من حاضر کن. من حاضر کردم و حضرت فاطمه(س) برخاسته و غسل کرد، سپس لباس های نو خود را پوشید و به من دستور داد فرشی برای او در وسط اتاق بیندازم، روی آن خوابید و پاهای خود را به طرف قبله کشید، آن گاه دست خود را زیر گونه اش گذارده و فرمود: من اینک از دنیا می روم، بدین ترتیب از دنیا رفت و من امام علی(ع) را خبر کردم.(۳) درباره اسماء بنت عمیس نیز در روایات آمده که گوید: حضرت فاطمه(ع) به من وصیت کرد کسی جز من و امام علی(ع) او را غسل ندهد. من نیز هنگام غسل حضرت فاطمه(س) طبق وصیتی که کرده بود به امام علی(ع) کمک کردم و هر دو با هم جنازه را غسل دادیم.(۴) در چند حدیث از شیعه و اهل سنت آمده که اسماء گوید، حضرت فاطمه(س) درهنگام وفات خود به من فرمود: مادر جان! من از این وضعی که درباره حمل جنازه ها مرسوم است، شرم می کنم و خوش ندارم که جنازه زنان را روی تخته ای می گذارند و پارچه ای روی آن می اندازند و پستی و بلندی های بدن او برای بیننده آشکار است. اسماء گوید: به ایشان عرض کردم: من چیزی را که درحبشه دیده ام هم اکنون ترتیب داده نزد شما می آورم و نشانت می دهم. سپس چند عدد چوب تر و تختی را آورد و آن چوب ها را خم کرده دو طرف آن را بر کنار تخت بست و چادر روی آن کشید، حضرت فاطمه(س) که آن را دید خوشحال شد و تبسّم کرد، اسماء گوید: من از روزی که پیامبر(ص) از دنیا رفته بود تا به آن روز تبسّم بر لبان حضرت فاطمه(س) ندیده بودم.(۵) و فرمود: چه چیز خوب و نیکویی است که بدان وسیله جنازه زن از مرد تشخیص داده نمی شود.(۶) برای من نیز یک چنین چیزی درست کن. مرا مستور کن، خدایت از آتش دوزخ مستور دارد.(۷)

وصایای حضرت فاطمه(س) به امام علی علیه السّلام 
از جمله کرامات حضرت فاطمه(س) این است: حضرت فاطمه(س) از مرگ خود خبر داد و روز و وقت آن را تعیین کرد. وقتی حال پیامبر(ص) رو به وخامت گراييد، سرش را در دامان امام علی(ع) گذاشت و بي‌هوش گشت. حضرت فاطمه(س) به صورت پدر نگاه می‌‌كرد و اشك می‌‌ريخت. صداى حضرت فاطمه(س) به گوش پیامبر(ص) رسيد، ديده گشود و با صداى ضعيف فرمود: دختر عزيزم! اين آيه را بخوان: «وَ مَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ».[۸] از شنيدن اين سخن، گريه حضرت فاطمه(س) بيش تر گرديد، فكرى به ذهن پیامبر(ص) رسيد. به حضرت فاطمه(س) اشاره نمود كه نزديك شود. زمانى كه صورتش را نزديك پدر برد، حضرت رازى در گوش حضرت فاطمه(س) گفت. حاضران ديدند صورت حضرت فاطمه(س) برافروخته شد و تبسّمی ‌‌نمود. از حضرت فاطمه(س) پرسيدند: چه چيز پیامبر(ص) فرمود كه شادمان گشتى، گفت: پدرم فرمود مرگ تو نيز نزديك است. تو اولين فردى هستى كه به من ملحق خواهى شد.[۹] دختر پیامبر(ص) از شنيدن خبر مرگش شادمان گرديد. وقتی حضرت فاطمه(س) به امام علی(ع) فرمود: هنگام مرگ من رسیده! امام علی(ع) فرمود: ای دختر پیامبر، با این که وحی از ما قطع شده این خبر را از کجا دانستی؟ حضرت فاطمه(س) پاسخ داد: هم اکنون خواب مختصری مرا فرا گرفت و پیامبر(ص) را دیدم که به من فرمود: امشب نزد ما خواهی بود و من می دانم که او راست گفته و امروز روز آخر عمر من است.(۱۰) پس از آن به امام علی(ع) گفت: چیزهایی در دل دارم که می خواهم آن ها را به شما وصیت کنم! امام علی(ع) فرمود: ای دختر پیامبر(ص)، هر چه می خواهی بگو! دراین وقت امام علی(ع) کسانی را که دراتاق بودند بیرون کرد و در نزدیک ایشان(س) نشست، آن گاه حضرت فاطمه(س) به سخن آمده گفت: ای پسر عمو، هیچ گاه مرا دروغ گو و خیانت کار ندیدی. از وقتی با تو معاشرت داشته ام، نافرمانی تو را نکرده ام! امام علی(ع) در پاسخ او فرمود: پناه بر خدا! تو داناتر، نیکوکارتر، پرهیزگارتر، بزرگوارتر و نسبت به خدای تعالی بیم ناک تر از آنی که من بخواهم تو را در مورد مخالفت و نافرمانی خود سرزنش کنم. به راستی مفارقت و دوری تو بر من بسیار ناگوار است جز آنکه چاره ای از آن نیست … . آن گاه سخنان خود را ادامه داده فرمود: به خدا مصیبت رحلت پیامبر(ص) را برای من تجدید کردی و مرگ و فقدان تو، بر من بسیار بزرگ است. فانا لله و انا الیه راجعون! آه! که چه مصیبت دردناک، جانسوز و غم انگیزی است! مصیبتی که به خدا سوگند جبران پذیر نخواهد بود! در این جا هر دو گریان شده و لختی گریستند، آن گاه امام علی(ع) سر حضرت فاطمه(س) را به سینه چسبانید و فرمود: هر وصیتی داری بنما که من آن را انجام خواهم داد. حضرت فاطمه(س) عرض کرد: خدایت پاداش نیک دهد ای پسرعموی پیامبر(ص)، نخستین وصیت من آن است که پس از من امامه دختر خواهرم را به ازدواج خویش درآوری، چون او نسبت به فرزندان من همانند خودم مهربان است. مردان نیز ناچارند همسری از زنان داشته باشند. وصیت دیگر من آن است: که احدی از این مردم که به من ستم کرده و حق مرا گرفتند، در تشییع جنازه من و دیگر مراسم حاضر نشوند زیرا اینان دشمن من و دشمن پیامبر(ص) هستند، مبادا بگذاری یکی از آن ها یا پیروان آن ها، بر جنازه ام نماز بگذارند … . مرا شب هنگام در آن وقتی که دیده ها همگی خواب رفته اند دفن کن.(۱۱) حضرت فاطمه(ع) وصایای خود را در رقعه ای نوشت و زیر سرش نهاد و چون از دنیا رفت، امام علی(ع) آن رقعه را بیرون آورد(۱۲) و این جملات را در آن مشاهده کرد: به نام خدای بخشاینده و مهربان، این است آن چه دختر پیامبر(ص) بدان وصیت می کند. این وصیت را در حالی می کند که گواهی می دهد معبودی جز خدای یکتا نیست. گواهی می دهد محمد بنده و رسول اوست. گواهی می دهد که بهشت حقّ است. جهنم حقّ است. قیامت خواهد آمد و هیچ گونه شکی در آن نیست. گواهی می دهد که خدای تعالی هر کس را که در گورهاست مبعوث و زنده خواهد کرد. ای علی! منم حضرت فاطمه(س) دختر محمد که خدای تعالی مرا به ازدواج تو درآورد تا در دنیا و آخرت از آن تو باشم. تو در انجام کارهای من سزاوارتر از دیگران هستی! کار حنوط، غسل و کفن مرا در شب انجام ده. بر من نماز بخوان و شبانه مرا دفن کن. کسی را خبر نکن، تو را به خدا می سپارم. بر فرزندان خود تا روز قیامت سلام می رسانم.(۱۳)

حوریه‌ای در لباس انسان
پیامبر(ص) در مورد حضرت فاطمه(س) می‌فرمایند: حوریّه‌‏اى است که همانند صورت انسان خلق شده است.(۱۴) حوریه‌های بهشتی، مطابقت و سنخیّت با حقیقت اعمال و تقرّب الهی دارند. یعنی حوریان بهشتی از جنس طهارت و «أَزْواجٌ مُطَهَّرَهًٌْ» هستند و هیچ سنخیّت و ربطی با آلودگی و گناه ندارند.به همین دلیل، قرآن حوریان بهشتی را نصیب انسان‌های با تقوا دانسته و می‌فرماید: «بگو: آیا شما را به بهتر از این ها خبر دهم؟ براى کسانى که تقوا پیشه کرده‏‌اند، نزد پروردگارشان باغ‌هایى است که از زیر[درختانِ‏] آن ها نهرها روان است؛ در آن جاودانه بمانند، و همسرانى پاکیزه و[نیز] خشنودى خدا[را دارند]، و خداوند به[امور] بندگان[خود] بینا است.»(۱۵)  این جاست که به اصلی‌ترین وجه بهشتی بودن حضرت فاطمه(س) که همان طهارت از هرگونه آلودگی است پی‌ می‌بریم. چه آن که طبق آیه تطهیر که در شأن اهل بیت(ع) است. در مورد وجه تسمیّه حضرت فاطمه(س) و هم چنین تقوای عملی فوق العادّه‌ای که درباره حضرت فاطمه(س) نقل شده است همگی نشان گر نهایت درجه پاکی حضرت(س) است و تصوّر هر گونه خطا و آلودگی(حتّی غیراختیاری) از جانب حضرت(س) مردود و غلط است.

عصمت عواطف
پیامبر(ص) به عنوان گل سرسبد معصومین(ع)، حتی ابراز احساسات و عواطف ایشان نسبت به حضرت فاطمه(س)، منطبق بر شرع اسلام و دستورات الهی است. چه آن که اگر غیر از این باشد نمی‌تواند الگوی تمام‌عیار قرار گیرد. چنان که خداوند می‌فرماید: مسلّماً براى شما در زندگى پیامبر(ص) سرمشق نیکویى بود، براى آن ها که امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند و خدا را بسیار یاد مى‏‌کنند.(۱۶) با حفظ این مقدمه، تحلیل کلی ابراز عواطف پیامبر(ص) که همان بوسیدن و اکرام حضرت فاطمه(س) است، روشن می‌شود. مقام عصمت و رسالت پیامبر(ص) اقتضاء می‌کند حتّی بوسیدن‌های حضرت(س) نیز در مسیر انجام رسالت ایشان باشد؛ چرا که خروج از این محدوده باعث انحراف اذهان مردم خواهد شد.

تحلیل عاطفی رفتار پیامبر
دین اسلام نسبت به اکرام و محبّت به فرزندان به خصوص دختران و به ویژه وقتی در سن کمی هستند سفارش اکید دارد. یکی از اسرار محبت به کودکان، پاکی و عصمت خاص دوران کودکی است. ایمان و حق‌طلبی و پرهیز از آلودگی‌ها انسان را جویای پاکی، صداقت و نور می‌کند. انسان‌های باایمان در بین ظلمت‌های گناه در جامعه دلتنگ و مشتاق پاکی می‌شوند. بهشت، مصداق کامل سرزمین پاکی‌هاست. نکته دیگر در مورد فرزندان صالح است که پیامبر(ص) می‌فرمایند: «فرزند شایسته و خوب گلى از گل‏ هاى بهشت است.»(۱۷) فاطمه(س) حوریه‌ای است به صورت انسان که من هر گاه مشتاق بوی بهشت می‌شوم، دخترم فاطمه(س) را می‌بویم.(۱۸) این روایت، در واقع دلیلی بر عاطفه شدید پیامبر(ص) به دختر خود است. یعنی تمام اظهار محبت‌های منحصر به فرد ایشان نسبت به حضرت فاطمه(س) دارند، خبر از عالم معنا و پاکی فوق‌العاده و مقام معنوی خاصّ حضرت(س) می‌دهد و ربطی به احساسات دنیایی ندارد. بوسه‌ها و عواطف خاصّ و فراتر از عرفی که پیامبر(ص) به عنوان برترین پیامبر نسبت به دخترشان(س) دارند از جنس دنیا نیست و ریشه در مقام معنوی و طهارت روحی حضرت فاطمه(س) دارد.

مویه‌های امام علی(ع) در غم از دست دادن حضرت زهرا(س)
امام علی(ع) به هنگام دفن حضرت فاطمه(س)، خطاب به پیامبر(ص) سخنانی بر زبان راند که از سوز دل مولا در فراق دردانه پیامبر(ص) حکایت مى‌کند؛ سخنانی دردمندانه و پرسوز و گداز درباره مصائب حضرت زهرا(س) از یک سو و مصیبت خودش به سبب فراق آن بانو از سوى دیگر، که بیان گر بخشى از حقایق مهم تاریخى صدر اسلام به صورت غیر مستقیم، امّا گویا و پرمعنا است. آن حضرت خطاب به پیامبر(ص) چنین گفت: سلام و درود بر تو اى رسول خدا، از سوى خودم و از سوى دخترت (زهرا) که هم‌اکنون در جوار تو فرود آمده و به سرعت به تو ملحق شده است. اى رسول خدا! از فراق دختر برگزیده و پاکت پیمانه صبرم لبریز شده و طاقتم از دست رفته است، هر چند پس از رو به رو شدن با غم بزرگ فراق و مصیبت دردناک تو، این مصیبت براى من قابل تحمّل شده است. (فراموش نمى کنم) من تو را با دست خود در میان قبر نهادم و هنگام رحلتت، روح تو در میان گلو و سینه من از تن مفارقت نمود پس «َما از خداییم و به سوى او باز مى‌گردیم».(۱۹) امانتى که به من سپرده بودى هم‌اکنون باز پس داده شد و گروگانى که نزد من بود گرفته شد؛ ولى اندوهم جاودانى است و شبهایم همراه بیدارى و بى قرارى؛ تا آن زمان که خداوند منزلگاهى را که تو در آن اقامت گزیده‌اى برایم برگزیند (و به تو ملحق شوم). (اى رسول خدا) بزودى دخترت تو را آگاه خواهد ساخت که امّت تو در ستم کردن به وى دست به دست هم داده بودند. سرگذشت دردناک او را بى پرده از او بپرس و خبر این حوادث را از وى بگیر. این حوادث دردناک در زمانى رخ داد که هنوز مدّت زیادى از رحلت تو نگذشته و یادت فراموش نشده بود. درود خدا بر شما هر دو باد، درود و سلام وداع‌کننده؛ نه سلام (و وداع) ناخشنود خسته دل، اگر از کنار قبرت باز گردم به سبب ملالت نیست و اگر اقامت گزینم و‌گریه و زارى سر دهم هرگز به جهت سوء‌ظن به وعده نیک خداوند در مورد صابران نمى باشد. (بدان ای سالک راه خدا!) تمام ابعادی که برای زن متصور است و برای یک انسان متصور است، در فاطمه زهرا (س) جلوه کرده و بوده است. یک زن معمولی نبوده است. یک زن روحانی، یک زن ملکوتی، یک انسان به تمام معنا انسان، تمام نسخه انسانیت، تمام حقیقت زن، تمام حقیقت انسان، او زن معمولی نیست. او موجود ملکوتی است که در عالم به صورت انسان ظاهر شده است. بلکه موجود الهی جبروتی در صورت یک زن ظاهر شده است…. زنی که تمام خاصه‌‌های انبیاء در اوست، اگر مرد بود نبی بود، زنی که اگر مرد بود، به جای رسول‌الله بود.(۲۰)

محمدرضا عابدی

ر ک به:

  1. سادات
  2. فاطمیّه
  3. فاطمیّه
  4. پگاه پاکی
  5. عطر یاس
  6. یاس کبود
  7. یاس سفید
  8. سلاح اشک
  9. بهشت ویژه
  10. بیت الاحزان
  11. همتاي قرآن
  12. بانوی آزادی
  13. بانوی بانوان
  14. بانوی کرامت
  15. بانوی سربلند
  16. فریاد بی‌صدا
  17. تدارک بهشت
  18. زنان در انتظار
  19. تندیس عبادت
  20. جمادی الثانی
  21. خواهر خورشید
  22. الگوهای نیایش
  23. وامدار دامان مادر
  24. آمنه مادر خورشید
  25. خاکسپاری شبانه
  26. برترین بانوی جهان
  27. بانوي تازه مسلمان
  28. بَهْجَةُ قَلْبِ المُصْطَفی
  29. فاطمه ای که معصومه بود
  30. فاطمه ای که معصومه بود
  31. احادیثی از حضرت فاطمه
  32. فاطمه(س) دلش از یاس بود
  33. کتاب شناسی حضرت فاطمه(س)
  34. بزرگ ترین فضیلت حضرت فاطمه(س)
  35. حکم اهانت به حضرت فاطمه(س) زهرا(س)
  36. قرآن در کلام حضرت فاطمه(س) عليها السّلام

پي نوشت:

*. (وَ یَّ) [ع.وصیة] (اِ): ۱ – اندرز، نصیحت. ۲ – سفارشی که شخص پیش از مردن به وَصیُ خود می کند تا بعد از مرگش انجام شود. وصیت(لغت نامه دهخدا): وصیت:[وَ صی ی َ] (ع اِ) وصیة. اندرز.(مهذب الاسماء) اندرز و نصیحت. اندرزو پند و نصیحت و سفارش.(ناظم الاطباء) وصیت نامه، سندی است قانونی که به موجب آن موصی فرد یا افرادی را مسئول اموال یا دارایی‌های خویش پس از مرگ می‌کند. وصیّتِ شفاهی، وصیت‌نامه‌ای است که به‌طور شفاهی در گفتار برای شهود بیان می‌شود؛ برخلاف معمول که وصیت‌نامه‌ها کتباً نگاشته می‌شود تا به عنوان سند اعتبار داشته باشد. وصیّت(جمع: وصايا): وَصيّت-پند و اندرز-نصيحت و سفارشي كه قبل از مرگ نمايند-دستورات شخص كه بعد از او چه اموري انجام گيرد-آن چه كه حقّ بر بندگان فرض نمايد.(فرهنگ فارسی آزاد)

  1. اسد الغابة، ج ۵، ص ۴۷۸.
  2. بحار الانوار، ج ۴۳، صص ۱۸۱ و ۲۰۴.
  3. کشف الغمه، ج ۲، ص ۱۲۷.
  4. بحار الانوار، ج ۴۳، صص ۱۸۴ و ۱۹۸/ کشف الغمه، ج ۳، صص ۱۲۶ و ۱۳۰.
  5. احقاق الحق، ج ۱۰، ص ۴۷۴/ بحار الانوار، ج ۴۳، صص ۱۸۹و ۲۱۳.
  6. کشف الغمه، ج ۲، ص ۱۳۰.
  7. بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۲۱۳.
  8. سوره آل عمران، ۱۴۴
  9. بحار، ج۲۲، ص۴۷۰
  10. بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۷۹.
  11. بحار الانوار، ج ۴۳، صص ۱۹۲ و ۱۹۱.
  12. بسم الله الرحمن الرحیم، هذا ما اوصت به فاطمة بنت رسول الله، اوصت وهی تشهد ان لا اله الا الله. ان محمداً عبده و رسوله. ان الجنة حق و النار حق. ان الساعة آتیة لا ریب فیها. ان الله یبعث من فی القبور. یا علی انا فاطمة بنت محمد زوجنی الله منک لا کون لک فی الدنیا و الآخرة، انت ولی بی من غیری، حنطنی و غسلنی و کفنی با اللیل. صل علی و ادفنی باللیل و لا تعلم احدا. استودعک الله و اقرء علی ولدی السلام الی یوم القیامة. همان، ص ۲۱۴.
  13. همان، ص ۲۱۴، سایت خلیج فارس.(وصایای حضرت فاطمه(س)؛ مريم نورانی).
  14. إِنَّ فَاطِمَهًَْ خُلِقَتْ حُورِیَّهًًْ فِی صُورَهًِْ إِنْسِیَّهًٍْ؛ فاطمه. دلائل الامامه، طبری، ص۱۴۶؛ مناقب امام علی، ابن مغازی، ص۲۹۶
  15. آل‌عمران/۱۵
  16. احزاب/۲۱
  17. إنَّ الوَلَدَ الصّالِحَ رَیحانهًٌْ مِن رَیاحینِ الجَنَّهًِْ؛ الكافي: ج ۶، ص ۳، ح ۱۰؛ حكمت‌نامه پیامبر(ص): ج۷، ص۲۱۰
  18. فَفَاطِمَهًٍُْ حَوْرَاءُ إِنْسِیَّهًْ فَکُلَّمَا‌اشْتَقْتُ إِلَى رَائِحَهًِْ الْجَنَّهًِْ شَمِمْتُ رَائِحَهًَْ ابْنَتِی فَاطِمَهًَْ؛ بحارالانوار، ج٢٧، ص١١۶
  19. إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ، بقره/۱۵۶
  20. صحیفه امام، ج ۷،‌ ص۳۳۷ 

باکس شناور "همچنین ببنید"

روزگار جوانی

روزگار جوانی

روزگار جوانی بهترین و شایسته‌ترین مرحله‌ی زندگی است و نقش محوری در سازندگی آدمی دارد. …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *