خانه / دین شناسی / داستان‌هاى قرآنی
داستان‌هاى قرآنی

داستان‌هاى قرآنی

داستان‌هاى قرآنیدر اصطلاح قرآنی، داستان به مفهوم گسترده آن پدیده‌ای است که ساختار هندسی ویژه‌ای دارد. داستان‌نویس یک یا چند حادثه و نیز وضعیت‌ها، شخصیت‌ها و محیط‌ها را برمی‌گزیند و آن‌ها را به زبانی تعبیر می‌کند. به دنباله جاى پا را گرفتن و رفتن، گفته می‌شود: “قَصَصْتُ أثره” یعنی “ردپاى او را دنبال كردم.” آن گاه از دو آیه قرآن برای این معنا مثال می‌آورد. یکی آیه ای که مربوط به داستان موسی و خضر است. [۱] جایی که موسی ماهی را که زنده شدن او علامت محل ملاقات با خضر بود به همراهش یوشع سپرد و یوشع غفلت کرد به آب پریدن ماهی را به موسی خبر بدهد و چون بعد از دور شدن از آن محل به یادش آمد. لاجرم ازآنجاکه آمده بودند جاى پاى خود را گرفته، برگشتند تا بدان محل برسند و دیگری مربوط به داستان حضرت موسی (ع) است که مادرش پس‌ازآن که او را در جعبه گذاشته به دریا انداخت به موسی گفت: (قُصِّیهِ) آن را دنبال کن تا ببینی چه اتفاقی برای او می‌افتد. [۲] البته قرآن بسیاری از مطالب موردنیاز بشر را به‌صورت داستان مطرح کرده که ازجمله این داستان‌ها داستان حضرت موسی و هارون (ع) هم است. در این داستان هم که حاوی مطالبی است در ارتباط با رهبری و نحوه اثربخشی تبلیغات با نکات بسیار ارزنده‌ای که در قالب داستان‌های مختلف برای بشر مطرح‌شده و درس‌هایی ارزشمند درزمینهٔ رهبری و هنرکار با دیگران را به انسان می‌آموزد. طبرسی گوید: قصه را هم كه به معناى  گذشته است به همین جهت قصه می‌گویند كدومى در نقل آن از اولى پیروى می‌کند. [۳] برای تعریف قصه‌ی قرآن، از خود قرآن با قیودی که در قرآن، درباره‌ی قصه ذکرشده استفاده می‌شود:

  1. تفکّرانگیز بودن [۴]
  2. احسن‌القصص [۵]
  3. ایجادکننده‌ی ثبات برای انبیا [۶]
  4. تذکر برای مؤمنین [۷]
  5. واقعی بودن داستان‌ها [۸]
  6. تصدیق‌کننده کتاب‌های آسمانی قبل از خود [۹]

ویژگی های داستان‌هاى قرآن

  1. ۲۰۸ قطعه داستان، برخی ادامه برخی دیگر و بعضی از آن‌ها نیز کامل و مستقل می‌باشند.
  2. ۶۳ سوره (بیش از نصف سوره‌ها) حاوی داستان است، یعنی؛ انتقال پیام با قصه‌پردازی است.
  3. بیش‌ترین داستان‌ها به ترتیب در سوره اعراف و پس‌ازآن بقره و آل‌عمران در رتبه ۳ قرار دارد.
  4. بیش‌ترین داستان‌های قرآن درباره حضرت موسی (ع) است. پس‌ازآن، بالاترین آمار متعلق به داستان‌های حضرت ابراهیم و عیسی (ع) و مادرش حضرت مریم (س) است.
  5. هیچ‌یک از داستان‌های قرآنی بر اساس خیال‌پردازی یا شخصیت‌های فرضی نیست. همه قصه‌های قرآن واقعیت داشته‌اند و درواقع، روایتی الهی از یک رویداد حقیقی می‌باشند.
  6. گروهی از داستان‌های قرآن با استفهام تقدیری آغاز می‌شوند. این نوع استفهام، یکی از صنایع ادبی در فن داستان‌نویسی است که مخاطب را تشویق می‌کند تا قصه را پی گیری نماید. (۱۰)
  7. برخی از داستان‌های قرآنی با روش نوین چکیده‌نویسی آغاز می‌شود، یعنی؛ قبل از شروع متن اصلی، در جملاتی کوتاه، چکیده و هدف اصلی داستان آمده و پس از ایجاد آمادگی ذهنی، به اصل مطلب پرداخته می‌شود. (۱۱)
  8. گاهی از همین روش به‌صورت معکوس استفاده‌شده، یعنی؛ ابتدا داستان اصلی آورده شده، سپس به بیان خلاصه و چکیده آن پرداخته‌شده تا در جمع‌بندی به خواننده کمک نماید. (۱۲)
  9. شیوه قرآن در بیان قصه‌های عاشقانه بسیار لطیف و عبرت‌انگیز است و سعی شده تا با مسائل عشقی به‌صورت رمزی و اشاره وار برخورد شود و از ارائه جزئیات یا به زبان آوردن صریح و زننده، خودداری شود. (۱۳)
  10. زنان در داستان‌های قرآنی، به‌وضوح معرفی می‌شوند و شخصیتی مستقل دارند. جایگاه خاص زنان و نقش تعیین‌کننده و محوری آنان نکته زیبایی در اغلب داستان‌های قرآنی است. (۱۴)
  11. قرآن درجاهایی که می‌خواهد الگویی عمومی ارائه کند و یا اندرزی فراگیر در داستان‌های خود مطرح کند، از کلمات عامی مانند مردی از خاندان فرعون (۱۵) یا زن لوط و زن نوح استفاده می‌کند. (۱۶)
  12. در داستان‌های قرآنی، حصار زمان شکسته می‌شود. گاهی حتی یک داستان در دل داستان دیگر آورده می‌شود، درحالی‌که در زمان‌های مختلف رخ‌داده‌اند. این خصوصیت قرآن، باعث می‌شود تا انسان با دقت و موشکافی، سعی در چیدن صحیح قطعات مختلف این داستان‌ها نماید و تمرکز بیش‌تری پیدا کند.

ر ک به:

  1. قُرْآن
  2. نخستین آیات
  3. لطایف قرآنی۱
  4. لطایف قرآنی۲
  5. نگاهى به قرآن
  6. اندرزهای قرآنی
  7. ۲۴ معمّای قرآنی
  8. ضرب المثل های قرآنی
  9. آشنايي با مفاهيم قرآني

پی‌نوشت‌ها:

  1.  «فَارْتَدَّا عَلى آثارِهِما قَصَصاً» سوره کهف، سوره هیجدهم، آیه ۶۴.
  2. ، راغب اصفهانی گوید: “الْقَص” … ، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۴۰۴.
  3. به نقل از ترجمه المیزان، ج ۱۶، ص ۱۵.
  4. سوره یوسف،سوره دوازدهم، آیه ۲.
  5. سوره هود،سوره یازدهم، آیه ۳.
  6. سوره هود،سوره یازدهم، آیه ۱۲۰.
  7. سوره هود،سوره یازدهم، آیه ۱۲۰.
  8. سوره یوسف،سوره دوازدهم، آیه ۱۱۱.
  9. سوره یوسف،سوره دوازدهم، آیه ۱۱۱.
  10. در این روش معمولاً داستان چنین آغاز می‌شود: «آیا این خبر را شنیده‌اید که…» طه،۹ و ص،۲۰
  11. به‌عنوان نمونه، به آیات ۱۰ تا ۲۰ سوره اعراف (داستان آفرینش) مراجعه نمایید.
  12. آل‌عمران،۵۹
  13. با خواندن داستان یوسف و زلیخا، این نکته را درخواهید یافت.
  14. تحریم ۱۰ و ۱۱
  15. مؤمن،۲۸
  16. تحریم،۱۰

باکس شناور "همچنین ببنید"

راه انس

راه انس

واژه اُنْسْ، یعنی خو گرفتن و آرام یافتن به چیزی و اُنْسْ گرفتن، یعنی همدم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *