پنج شنبه , ۲۲ آذر ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / پيام عاشوراء
پيام نماز عاشوراء

پيام عاشوراء

پيام نماز عاشوراءبرای جامعه اسلامی به خصوص، پیروان مکتب اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السّلام روشن و واضح است که مهمّ ترین پیام عاشوراء، نماز است. نـمـاز در لـغت به معناى؛ پرستش، نياز، سجود، بندگى و اطاعت، خم شـدن بـراى اظـهـار بـندگى و اطاعت و يكى از فرايض دين و عبادت مخصوصی است که به طور وجوب ۵بار در شبانه روز ادا می شود. واژهٔ نماز، واژه‌ای پارسی است که ایرانیان برای واژهٔ «صَلاة» عربی به کار بردند. این واژه به معنای خم شدن، سر فرودآوری برای ستایش پروردگار، احترام و اظهار بندگی و اطاعت است. امام حسین علیه السّلام، در بیانی می فرماید: «إِنّی أَحِبُّ الصَّلاةَ؛ من عاشق نمازم.» به همین خاطر در سخت ترین شرایط در میدان جنگ، دست از محضر پروردگار برنداشتند و نماز خود را اقامه کردند. قیام امام حسین(ع) برای این است که برنامه ها و احکام دین حتی در معرکه جنگ و حتی در مقابل دشمن هم برقرار باشد. پس قیام امام حسین(ع) در روز دهم محرم و اقامه نماز او در این روز می رساند که جهاد، جنگ، اسارت و سختی هایی که امام حسین(ع) و یاران با وفایش متحمّل شده اند، همه برای حفظ دین بوده است. چگونه می‌توان عزادار و سوگوار واقعى امام بود ولی نماز را كه امام به خاطر آن قيام كرد، مهمّ نشمرد و چگونه ممكن است كسى براى امام عزادارى كند و خود را علاقه‌مند به او بداند در حالي كه حافظ نماز خود نباشد و آن را سبك بشمارد. بدون شك اقامه نماز ظهر عاشوراء توسّط امام حسين(ع) در حساس‌ّترين و بحرانی‌ترين لحظات زندگی‌شان، حكايت از اهميت و توجه به فريضه نماز دارد، چرا كه انگيزه و هدفی كه باعث اقامه اين نماز شد، محور قيام ايشان را شكل می‌دهد. پيام نماز امام در ظهر عاشوراء به اين معناست كه هيچ عاملی نمی‌تواند مانع اقامه نماز شود، حتی بزرگ‌ترين واقعه و حادثه زندگى نبايد موجب فاصله افتادن نماز از وقتش شود. هر چند سخن در این زمینه فراوان است، لکن به اختصار به بیان آن می‌پردازیم. در مطلب زیر حجت‌الاسلام قرائتی نکاتی را درباره جلوه‌های مختلف نماز در حرکت نجات‌بخش امام حسین(ع) و جایگاه نماز را در قیام عاشوراء بیان کرده است:

  1. تمام سخنرانی‌های امام حسین(ع) بعد از نماز بود: امام حسین(ع) در مسیر حرکت،سخنرانی‌های زیادی داشتند که در تاریخ ثبت شده و همه آن ها بعد از نماز بوده. حضرت راه باز فکری را بند به نماز می‌فرمود، چون وقت‌های دیگر فکرهای گوناگونی است ولی وقت نماز و در مسجد، فکرها آماده و متمرکز است.
  2. برای نماز شب عاشوراء مهلت گرفت: عصر تاسوعا دشمن خواست حمله کند حضرت شب عاشوراء را مهلت گرفت وفرمود:«أِنِّی أُحِبُّ الصَّلاهًْ لَهُ»(اللهوف، ص‏۸۹) من نماز را دوست دارم. حضرت هیچ تقاضایی از دشمن ندارد جز تأخیر برای نماز، با این که هیچ ترس و وحشت و هراسی هم از دشمن ندارد.
  3. اذان گفتن در سخت‌ترین شرائط: ظهر عاشوراء در میدان جنگ زیر رگبار، نماز که می‌خواند، اذان هم می‌گوید و دست از مستحبات برنداشت. ما گاهی یکی در عروسی تنبک می‌زند می‌گوییم: نماز باشد فردا، یک تنبک ۱۰۰تا نماز را تاخیر می‌اندازد، یک چیز جزئی ما را عوض می‌کند.
  4. عشق فرستاده امام حسین(ع) به نماز: حضرت نماینده‌ای دارد به نام مسلم بن عقیل که قبل از خود، او را به طرف کوفه می‌فرستد تا اوضاع را بررسی کند و به حضرت خبر دهد. او را هم دستگیر کرده و شهید کردند. درباره حالات مسلم سؤال شد گفتند شب آخر از غروب تا صبح مشغول نماز بود، نماز چیزی است که آن هایی که فهمیدند چیست، عاشق شدند.
  5. همه شب عاشوراء را به دعا و نماز مشغول بودند: «فقام اللیل کله یصّلی و یستغفر و یدعو و یتضرّع و قام أصحابه کذلک یصّلون و یدعون و یستغفرون»(إرشاد مفید، ج‏۲، ص‏۹۳) پس ایستاد شب را تا به صبح به نماز، استغفار، دعا، گریه و زاری و همین طور اصحاب او هم به نماز، دعا و استغفار مشغول بودند.(نفس المهوم از ارشاد) «وَ بَاتَ الْحُسَیْنُ وَ أَصْحَابُهُ تِلْکَ اللَّیْلَهًْ وَ لَهُمْ دَوِیٌّ کَدَوِیِّ النَّحْلِ مَا بَیْنَ رَاکِعٍ وَ سَاجِدٍ وَ قَائِمٍ وَ قَاعِدٍ»(اللهوف، ص‏۹۱) شب عاشوراء، امام حسین(ع) و اصحابش شب‌زنده‌داری کردند و برای آن ها زمزمه‌ای بود مثل زمزمه زنبور و حال این که بخشی در رکوع، بخشی در سجده و بخشی ایستاده و نشسته بودند. در کتاب لهوف(از منابع مهمّ و کهن تاریخ کربلا، واقعهٔ عاشورا و تاریخ زندگانی امام حسین(ع)، نوشته ابوالقاسم رضی الدّین علی بن موسی معروف به سید بن طاووس به زبان عربی است.) دارد که شب عاشوراء ۳۲نفر از لشکر یزیدیان آمدند از کنار خیمه‌های امام حسین(ع) و اصحاب ردّ شوند، وقتی صدای‌گریه و دعا و ناله و نماز آن ها را شنیدند، توبه کردند و طرف حضرت(ع) آمدند.
  6. از نماز و صبر کمک بگیرید: قرآن می‌فرماید: «وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهًْ(بقره/۴۵)؛ از صبر(روزه) و نماز کمک بگیرید. سؤال: در تاریخ بهترین کسی که به این آیه عمل کرد چه کسی بود؟ جواب: زینب کبری(س). او غروب عاشوراء این همه داغ دیده و حتّی جوان‌های خودش شهید شده و مسئولیت اسارت بر دوش داشت، با این حال امام صادق(ع) می‌فرماید: در تمام مدت حضرت زینب(س) نماز شبش ترک نشد، تنها وقتی که نمازشب را نشسته خواند و زانوهایش رمق نداشت، غروب عاشوراء بود.
  7. حضرت از خواهرش تقاضای دعا در نماز دارد: کار زینب کبری(س) به کجا رسید که امام حسین(ع) می‌فرماید: خواهرم، دوست دارم در نمازِ شبت به من دعا کنی.
  8. بها دادن به نماز: امامان معصوم(ع) به نماز خیلی بها می‌دادند، ما معلّم خصوصی می‌گیریم برای کامپیوتر، فیزیک و شیمی… امام حسین(ع) فرزندی(نوه‌ای) داشت، رفت مکتب، استاد به او سوره حمد را یاد داد. آن قدر حضرت(ع) به استاد او جایزه داد، گفتند؛ خیلی جایزه دادی، حضرت(ع) فرمود: برای این که نماز را یاد او داده است. کدام پدر نزد استاد رفته و گفته بچه من نمازش ضعیف و کم توجّه است، مقداری در باره اسرار و آموزش نماز برایش بگو، این هم هدیه آن، ما برای کفش، کلاه، اتو، تخمه کدو، دوچرخه، ساعت و همه چیز پول می‌دهیم، برای نماز فرزند چقدر تلاش و پول خرج می‌کنیم؟ چقدر خانه‌هایی است که اتاق مهمان خانه او با تجمّلات خاصّ که سالی چند بار مهمان استفاده نمی‌کند و در کنار آن می‌بینیم فرزندان ما در مدارس فضای آموزشی و سالن برای نماز خواندن ندارد و یا کم دارند.
  9. آموزش نماز: پیرمردی وضو گرفتنش‌اشتباه بود، امام حسن و امام حسین(ع) که در سنین کودکی و نوجوانی بودند تصمیم گرفتند گوشزد کنند، آمدند نزد پیرمرد گفتند ما وضو می‌گیریم شما قضاوت کنید که کدام یک از ما‌ها بهتر وضو می‌گیریم؛ وقتی این دو بزرگوار وضو گرفتند، پیرمرد پی به‌اشتباه خود برد و عرض کرد وضوی شما صحیح است و وضوی من‌اشتباه و تشکر کرد و این دلیل بر این است که اسلام فیلم و نمایشی را(که آثار مثبت و آموزش صحیح داشته باشد) تایید می‌کند و البته احادیث دیگر هم در این زمینه هست.
  10. نماز برای طلب باران: یک سال به علت کمی باران در کوفه خشکسالی شد، مردم خدمت امام علی(ع) آمدند و عرض کردند: نماز باران توسط حضرت خوانده شود، حضرت(ع)فرمودند: بگویید حسین فرزندم دعا کند. آمدند خدمت امام حسین(ع) حضرت دعا کرد و باران آمد. یکی از کوفیان به حضرت گفت: امیدوارم این خدمت و دعایی که فرمودید و این باران آمد و ما از خشکسالی نجات پیدا کردیم روزی تلافی خواهیم کرد. چطور در کربلا تلافی کردند، حتی از اندکی آب برای علی اصغر(ع) هم مضایقه کردند.
  11. جلسات و ملاقات‌ها در مسجد: زمانی که امام حسین(ع) برای بیعت نکردن با یزید از مدینه بیرون آمد و ۱۲۰روز در مکه بودند. در این مدّت تمام ملاقات‌های حضرت(ع) در مسحد بود.
  12. نماز و خداحافظی: حضرت وقتی هم که از مدینه خواست بیرون بیاید، کنار قبر پیامبر(ص) آمد و نماز خواند و خداحافظی کرد. همچنین کنار قبر مادرش زهرا(س) نماز به جای آورد و خداحافظی کرد. ان‌شاء‌الله این بحث زمینه‌ای شود که در تمام ایران، در شهرو روستا به هنگام ظهر، زیر پوشش اقامه نماز برود(تمام روحانیون در عزاداری شرکت کنند نمی‌دانم چرا این طور شده که منبر جای روحانی و سینه زدن جای کت شلواری‌هاست) موسس حوزه علمیه قم مرحوم آیت‌الله‌العظمی شیخ عبدالکریم حائری(ره) استاد حضرت امام و همه مراجع، به دنبال دسته‌های عزاداری سینه می‌زد، سیّدبحرالعلوم فرمودند که من امام زمان(عج) را دیدم در هیئت عزاداری سینه می‌زدند، روحانیون بروند داخل دسته‌ها.
  13. غافل نشدن از نماز حتّی در جنگ: ابوثمامه در کوفه مسئول بیت‌المال و خرید اسلحه برای مسلم بن عقیل از شخصیت‌های مهم کوفه است. ظهر عاشوراء به امام حسین(ع) عرض کرد آقا وقت نماز است، حضرت فرمود خداوند به شما جزای خیر بدهد، ایستادند به نماز خواندن. دو نفر برای نماز خواندن حضرت وسط میدان سینه سپر کردند،یکی زهیر که چه خوش عاقبت شد، چون او اول طرفدار عثمان بود، در مسیر کربلا بود و می‌خواست که امام حسین او را نبیند،بعضی‌ها حالت بی‌تفاوتی دارند می‌گویند نه ما طاغوتی هستیم نه یاقوتی. زهیر همسفر بود ولی نمی‌خواست درگیر بشود،خیمه‌اش را عقب‌تر می‌زد. یک روز حضرت ۲نفر را فرستاد که زهیر را دعوت کنید به پشتیبانی ما در این سفر کربلا. در پذیرش این دعوت سنگین برخورد کرد، خانمش او را تشویق و ترغیب کرد در طرفداری از فرزند حضرت زهرا(س) ولذا به یاران حضرت پیوست و شب عاشوراء گفت من اگر ۱۰۰۰بار کشته شوم دست از این راه بر نمی‌دارم. وقتی امام حسین(ع) به نماز ایستاد، زهیر سپر حضرت شد، با این که نماز حضرت در حال مسافرت ۲رکعتی بود ولی ۳۰تیر به طرف امام رها کردند،با این که نماز ۲رکعتی واجباتش حمد و سوره و رکوع و سجده تشهد و سلام مختصر است ولی شاید برای تقریبا ۳۰کلمه نماز ۳۰تیر رها کردند و حضرت دست بر نداشت. ما هم به بهانه واهی و اندک گاهی نماز را ترک می‌کنیم و ابوثمامه آرزویش این بود که نماز بخواند بعد شهید شود، کربلا درس زیاد دارد.
  14. نماز موجب نجات است: در راه کربلا حر که یکی از فرماندهان لشکر یزیدی بود راه را بر امام حسین(ع) بست. برخوردهایی شد تا وقت نماز رسید، حضرت(ع) فرمود: حر تو با لشکر خودت نماز بخوان، ما هم خود نماز می‌خوانیم، حر گفت من و لشکرم با شما نماز می‌خوانیم. این رشته باطنی ولایت است که بالاخره انسان‌های معتقد را نجات می‌دهد. حرّ آمد اقتدا کرد و شاید همین نماز جماعت باعث نجات او شد.
  15. کامل بودن نماز در حرم امام حسین(ع): «وَ طَابَتِ الْأَرْضُ الَّتِی فِیهَا دُفِنْتُمْ(مصباح ‏المتهجد، ص‏۷۲۲) پاکیزه شد زمینی که شماها در آن دفن شدید. شهادت امام حسین(ع) فقه را زیر و رو کرد، مسافر، نمازش شکسته است ولی در ۴جا نماز مسافر درست است:
    الف: خانه الوهیت(مسجد الحرام)
    ب: خانه نبوت(مسجد النّبی)
    ج: خانه امامت(مسجد کوفه)
    د: خانه شهادت(حرم امام حسین(ع)
    این که به مسافر می‌گویند: این ۴جا نماز را تمام بخوان، یعنی؛ این جا خانه توست! چه کار کرد امام حسین(ع)! از زایشگاه تا قبرستان. حدیث داریم: موقعی که فرزند به دنیا می‌آید لب او را به خاک و مهر کربلا تَبَرُّک کنید، وقتی هم انسان از دنیا می‌رود تربت را در کفن او بگذارید. یعنی شهادت فراموش نشود. تمام رهبران ما (۱۱امام) شهید شدند و از افتخارات ما همین است.
  16. تربت امام حسین(ع) و قبولی نماز: ۳کار باعث می‌شود نماز انسان قبول شود:
    الف: حضور قلب(آن مقدار از نماز که توجه باشد، قبول می‌شود.)
    ب: انجام نافله(نماز‌های مستحبی قبل یا بعد یا بین نمازها در شبانه‌روز.)
    ج: تربت امام حسین(ع) حدیث داریم: «السجود علی تربه الحسین(ع) یخرق حجب السبع» سجده کردن بر خاک قبر امام حسین(ع) پرده‌های ۷گانه را کنار می‌زند(یعنی نماز قبول می‌شود) امام صادق(ع) کیسه زردی از خاک قبر امام حسین(ع) داشت و نماز را با آن خاک می‌خواند. البته این کار تنها جنبه مقدسی ندارد، بلکه یک کار انقلابی هم هست.(چون باعث زنده بودن شهید و یاد اوست) اولین تسبیحی که درست شد به دست حضرت زهرا(س) از خاک قبر حمزه سیدالشهداء در احد بود و اولین کسی که از خاک قبر امام حسین(ع) تسبیح درست کرد امام سجاد(ع) بود. با این تسبیح مقابل یزید ذکر می‌گفت که یزید عصبانی شد، گفت این چیست؟ حضرت فرمود: این خاک قبر پدرم امام حسین(ع) است، او را شهید کردی ولی خاک قبرش در دست مردم خواهد چرخید، تو رفتنی هستی و او ماندنی است. حساب امام حسین(ع) جداست، همه امام‌ها کشتی نجات هستند ولی کشتی امام حسین(ع) سریعتر است. همه امام‌ها باب الله هستند ولی درگاه و بارگاه امام حسین(ع) وسیع‌تر است.
  17. تجلیل از یاد نماز در روز عاشورا: ابن اثیر در «کامل» می‌‌نویسد: «ابو ثمامه صائدی» چون جنگ روز عاشورا را شدید دید، عرضه داشت‌ «من دوست دارم، پروردگارم را ملاقات کنم‌، در حالی که نماز ظهر را خوانده باشم‌»، حضرت فرمود: «نماز را یادآوری کردی‌، خداوند تو را از نماز گزاران قرار دهد، از این قوم بخواهید، لحظه‌ای دست از جنگ بردارند تا نماز بخوانیم‌.»[بحارالأنوار، ج۴۵، ص۲۱؛ «یا اباعبدالله احب‌ّ ان لقی الله ربّی و قد صلّیت هذه الصّلوة فقال الحسین‌(ع) ذکرت الصّلوة جعلک اللّه من المصّلین‌؛ سپس فرمود: سلوهم ان یکفوا عنّا حتّی نصّلی‌]

منابع:

  1. نماز
  2. خیمه گاه
  3. مشرق نیوز
  4. ریشه واژه نماز
  5. امام حسین(ع) و نماز
  6. کیهان(حجت‌الاسلام محسن قرائتی) 

باکس شناور "همچنین ببنید"

نزدیک زمستان

نزدیک زمستان

آخرين شب پاییز در نيم كره شمالي بلندترين شب سال در دنیا است.(۱) این شب …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 − دوازده =