خانه / اسوه ها / مَبْعَث
مَبْعَث

مَبْعَث

مَبْعَثبه مكان يا زمان بعثت (محل يا موقع مبعوث شدن) و در اصطلاح به «اظهار امر» و «زمان اظهار امر» مَبْعَث گويند. مبعث پیامبر (ص) را ۲۷ رجب می‌گیرند. روز مَبْعَث بر پایهٔ باورهای اسلامی و به استناد تاریخ، روزی است که پیامبر (ص)، به درجه نبوت (پیامبری) از طرف خدا برگزیده و مبعوث شدند.

واژه‌شناسی
در اصطلاح دینی، بعثت به معنای فرستاده شدن انسانی از سوی خداوند برای دعوت انسان‌ها به دین الهی است. ۱ روز مبعث یا عید مبعث نیز در اصطلاح به‌روزی گفته می‌شود که حضرت محمد (ص) از طرف خداوند به رسالت مبعوث شد. ۲ این واژه در سوره‌های مختلفی از قرآن، به معنای برانگیختن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم به‌کاررفته است. ۳ بعثت در قرآن، همچنین در معنای حشر مردگان هم به‌کاررفته است. ۴ در همه موارد ذکرشده در قرآن، انتساب بعثت به «الله» است و اوست که برانگیختن پیامبران و محشور کردن مردگان را انجام می‌دهد. کلمه «مبعث» مصدر میمی یا اسم زمان، از ریشه «ب ع ث»، به معنای برانگیختن ۵، ارسال ۶ و یا روانه کردن است. ۷

قُرْآنوضعیت دوران بعثت
وضعیت دوران قبل و بعد از بعثت پیامبر (ص) را این‌گونه ترسیم شده است: «به تحقیق خداوند بر آن ها منّت نهاد و در میان خودشان رسولی را برانگیخت؛ رسولی از خودشان که آیات او را بر آنان تلاوت کند و آنان را تهذیب و تزکیه نماید و رشد و تعالی ببخشد و کتاب و حکمت به ایشان بیاموزد؛ اگرچه پیش از آن در گمراهی آشکاری به سر می‌بردند.» (سوره آل‌عمران، آیه ۱۶۴) خداوند برای ارشاد و هدایت مردم بر اهل ایمان منّت گذاشت به آن‌ها علم کتاب (احکام شریعت) و حقایق حکمت ‌آموخت تا از آن گمراهی آشکار با صاعقه‌ای سوزان که بر خرمن مفسدان، تبه‌کاران و نیرنگ‌بازان زد تا دام‌های شیطان را براندازد و عوامل و طرفداران شیطان بسوزاند، یعنی: همان عروة الوثقی ایی که نجات و پیروزی به همراه داشت و به تعبیر قرآن در دو چیز خلاصه می‌شود: تکفیر طاغوت و ایمان به خدای بزرگ؛ همان عروة الوثقی ایی که در تسلیم در برابر حقّ و انجام کار نیک خلاصه می‌شود و یک ضرورت طبیعی و فطری است که تحقّق آن با بعثت انبیا و پیامبران الهی است؛ زیرا هرگز کتاب آسمانی به‌تنهایی کارساز نیست؛ خداوند پیامبران را برای تبیین راه و ارشاد و هدایت مردم به‌سوی حق و خیر و صواب، مبعوث کرده است تا حق برای همگان روشن گردد و این‌چنین بود که در طول تاریخ، پیامبران و یا اوصیای آنان برای راهنمایی و ارشاد مردم آمدند و مردم را انذار و هشدار دادند تا مبادا درنتیجه تبعیت از هواهای نفسانی از صراط مستقیم منحرف شوند، لذا خداوند برای ارشاد و هدایت مردم، ۱۲۴ هزار پیامبر فرستاده است.

مبعث پیامبر (ص)
در روز دوشنبه ۲۷ رجب سال چهلم عام‌الفیل و بیستمین سال حکومت خسروپرویز بر ایران، مبعث روی‌داده است. پیامبر (ص)، در ۴۰ سالگی مبعوث شد. ۸ وقتی پیامبر (ص) در غار حرا به تفکر و عبادت مشغول بود، با نزول نخستین آیات سوره علق، بعثت او آغاز شد. ۹ با نخستین آیات سوره مدثر ادامه یافت. ۱۰ پیامبر (ص) ابتدا همسرش خدیجه (س) و پسرعمویش علی (ع) را در جریان نبوت خویش قرارداد. ۳ سال بعد با نزول آیه: وَأَنذِرْ عَشِیرَتَک الْأَقْرَبِینَ؛ و خویشان نزدیکت را هشدار ده. [سوره شعراء، آیه ۲۱۴] دعوت وارد مرحله جدیدی شد و در همان سال با نزول آیه: فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکینَ؛ پس آنچه را بدان مأموری آشکار کن و از مشرکان روی برتاب. [سوره حجر، آیه ۹۴] علنی شد و اول بار پیامبر (ص) در بازار عُکاظ، ۱۰ جایی که همه مردم برای تجارت در آن جمع بودند وعده‌ای نیز در بلندی‌های آن به بیان اشعار تازه و داستان‌های گوناگون مشغول بودند، همه را به سکوت خواند و دعوت خویش را آشکار کرد. آن روز ابولهب، پیامبر (ص) را به استهزا آزرد وعده‌ای نیز به پیروی از او پیامبر (ص) را آزار رسانیدند؛ اما ابوطالب در حمایت از پیامبر (ص) آنان را تنبیه کرد، عده کمی ایمان آوردند و به جمع گروه‌اندکی که در این دوره ۳ ساله، پنهانی ایمان آورده بودند، پیوستند. ۱۱

ر ک به:

  1. انییاء
  2. صبر پیامبران
  3. پیامبران الهی
  4. شغل پیامبران
  5. غذای پیامبران
  6. وارثان پیامبران
  7. پیامبرانی در ایران
  8. هدف از بعثت پیامبران
  9. پیامبران الهی و هدایت بشر
  10. وارثان پیامبران، مبارزان راه آزادی

پانویس:

  1. مبعث: [م َ ع َ] (ع اِ) مکان بعثت و زمان بعثت. (ناظم الاطباء) روز مبعث: بیست و هفتم رجب روز مبعث پیامبر (ص). (ترجمهٔ النهایه ٔ طوسی چ سبزواری ج ۱ ص ۱۱۴) عید مبعث: روزی است که پیامبر (ص) مبعوث به رسالت شد و آن روز بیست و هفتم رجب است. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا) بنا بر مشهور بین امامیه، روز بیست و هفتم رجب که در آن روز پیامبر (ص) مبعوث به نبوت گردید.تهانوی، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم، ۱۹۹۶ م، ج ۱، ص ۳۴۰.
  2. همایی، «مبحث بعثت رسول اکرم (ص)»، ص ۴۴.
  3. سوره بقره، آیه ۲۱۳؛ سوره نحل، آیه ۳۶؛ سوره اسراء، آیه ۱۷.پیامبران
  4. سوره یس، آیه ۵۲؛ سوره بقره، آیه ۵۶؛ سوره حج، آیه ۷.
  5. مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۳۶۸ ش، ج ۱، ص ۲۹۶.
  6. فراهیدی، کتاب العین، ۱۴۰۹ ق، ج ۲، ص ۱۱۲.
  7. راغب اصفهانی، معجم مفردات الفاظ القرآن، ۱۴۱۲ ق، ص ۱۳۲-۱۳۳.
  8. یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج ۲، ص ۲۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ ق، ج ۲، ص ۴۶؛ ابن کثیر، السیرة النبویة، [۱۳۸۳ ق]، ج ۱، ص ۳۸۵.
  9. ابن هشام، عبدالملک، السیرة النبویة، [۱۳۸۳ ق]، ج ۱، ص ۳۸۵؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۵؛ طبری، تاریخ الطبری، ج ۲، ص ۲۹۳.
  10. ابن هشام، السیره النبویه، جلد ۱، ص ۲۳۶-۲۳۷؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۶؛ طبری، تاریخ، ج ۲، ص ۲۹۸.
  11. عکاظ: [ ع ُ ] ( اِخ ) بازاری بود در دشت به موضع عکاظ میان نخله و طائف، این بازار از هلال ذی‌القعده بر پا می‌شد و مدت بیست روز و یا یک ماه ادامه می‌یافت و قبایل عرب در آنجا گرد می‌آمدند و مُحاجّه می‌کردند و شعر می‌خواندند و خریدوفروش می‌کردند. (از منتهی الارب و اقرب الموارد) بازارگاهی بوده که بعضی قبائل عرب را در ناحیه ٔ مکه در سمت جنوب شرقی سر راه حجاج طائف و نجد و یمن، در اوایل ذی‌القعده و به سالی یک بار، که برای خرید و فروش و خواندن اشعار و تفاخر گرد می آمدند. (یادداشت مرحوم دهخدا) یکی از بازارهای معروف عرب در جاهلیت. قبایل عرب در موضعی که آن را «اثیداء» می گفتند و در سه روزه راه از مکه و بین نخله و طائف و ذی‌المجاز واقع بود، جمع می شدند. هنگامی که اعراب قصد حج داشتند از اول ذی‌القعده تا بیستم در بازار عکاظ اقامت می کردند سپس از عکاظ به مکه می رفتند و مراسم حج به جا می آوردند و آن گاه به مساکن خود باز می گشتند. بزرگان عرب به بازار مزبور می شتافتند و هر کس اسیری داشت جهت آزاد کردن او اقدام میکرد و آنکه با دیگری محاکمه ای داشت برای دادرسی نزد داوران ، که از قبیله ٔ بنی تمیم بودند، دادخواهی می کرد. کسی که در پی شهرت بود برای وصول به مقصود به بازار عکاظ می شد. شاعران اشعار خود را بر مردم میخواندند و خطیبان خطبه ایراد می نمودند و دانایان قوم بهترین گفتارها را انتخاب و اعلام می کردند. (فرهنگ فارسی معین) سوق عکاظ. بازار عکاظ. رجوع به تاریخ التمدن الاسلامی، جرجی زیدان، ج ۳، ص ۳۳ و ترجمه ٔ آن ج ۳، ص ۴۳ و معجم البلدان شود.
  12. یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۷- ۱۸.

منابع:

  1. قرآن، ترجمه محمدمهدی فولادوند.
  2. رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۹ ش.
  3. ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ ق/۱۹۶۵ م.
  4. نهج‌البلاغه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۷ ش.
  5. ابن هشام، عبدالملک، السیرة النبویة، مصطفی سقا و دیگران، قاهره، بی‌نا، ۳۵۵ ق/۹۳۶ م.
  6. ابن کثیر، اسماعیل، السیرة النبویة، مصطفی عبدالواحد، بیروت، دار المعرفة، ۱۳۸۳ ق/۱۹۶۴ م.
  7. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، معجم مفردات الفاظ القرآن، دمشق – بیروت، دار العلم – الدار الشامیة، ۱۴۱۲ ق.
  8. دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، طیری؛ تاریخ طیری و یعقوبی؛ احمد بن اسحاق، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر.
  9. شهیدی، سید جعفر، «بعثت»، در بعثت‌نامه: مقالاتی درباره بعثت پیامبر (ص)، محمد رصافی، تهران، صبح صادق، ۱۳۸۳ ش.
  10. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، محسن آل عصفور، قم، مؤسسة دار الهجرة، ۱۴۰۹ ق.
  11. همایی، جلال‌الدین، «مبحث بعثت رسول اکرم (ص)»، در بعثت نامه: مقالاتی درباره بعثت پیامبر (ص)، گردآورنده: محمد رصافی، تهران، صبح صادق، ۱۳۸۳ ش.
  12. تهانوی، محمدعلی بن علی، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، با مقدمه رفیق عجم، عبدالله خالدی و جورج زیناتی، علی فرید دحروج، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، ۱۹۹۶ م.
  13. مصطفوی، حسن، التحقیق في کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۸ ش.مطیع، مهدی، «بعثت»، در دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۲، تهران، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۳ ش.

باکس شناور "همچنین ببنید"

ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺳﺨﺘ ...

ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺳﺨﺘ …

به هر بهانه‌ای می‌ماند… دﻭﺗﺎ دست‌شو ﻣﺸﺖ ﮐﺮﺩ ﺟﻠﻮﻡ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﮔﻔﺖ: اگر ﺑﮕویی گُل …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *