چهارشنبه , ۲۳ آبان ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / خانواده برتر
خانواده

خانواده برتر

خانوادهبه مجموعة افرادی که دارای پیوند سببی یا نسبی هستند و در زیر یک سقف زندگی می کنند، خانواده گویند. نظام خانواده کوچک ترین واحد اجتماعی است که اساس و زیرساخت واحدهای بزرگ اجتماعی بشری به شمار می رود. کوچک‌ترین واحد اجتماعی که شامل پدر، مادر و فرزندان آن‌ها است. در جوامع انسانی، خانواده به گروهی از افراد گفته می‌شود که با یکدیگر از طریق هم‌خونی، تمایل سببی، یا مکان زندگی مشترک وابستگی دارند. زن و مرد به عنوان عناصر اساسی پایداری در خانواده هستند که ادامه موجودیت خانواده متکی به نقش آفرینی صحیح از سوی آن ها است. اگر هرکدام از مسئولیت خود شانه خالی کنند مشکلات و آسیب هایی گریبان آن ها و به دنبال آن جامعه را خواهد گرفت. در روزگار ما همه از خانواده می گویند و دغدغه‌ی خانواده را دارند. خانواده شاهراه اصلی رسیدن به پیشرفت و کمال است و همین جایگاه عظیم سبب شده که عوامل مختلف دست به دست هم دهند تا این مسیر را مسدود کنند. بحمدالله،‌ در کشور ما و در بسیاری از جوامع شرقی، به خصوص جوامع اسلامی، هنوز کمربند خانواده محفوظ است. آن پیوند خانوادگی، بحمدالله هست. آن صمیمیت و صفا و محبّت هست. عنصر اصلي تشكيل خانواده، محبّت زن است، نه مرد. جا دارد زن مسلمان با تأمل در مفاهيم اسلامي و ارزش گذاري‌هاي اسلامي و با دقّت در خطوطي كه در اسلام براي پيشرفت خانواده پيش‌بيني شده است، هويت آن بازيابي شود. خانواده بايد كار فرهنگي در این مورد را در اولويت قرار دهد. در خانواده زن در اصلاح جامعه نقش بسيار برجسته‌اي دارد. در داخل خانواده، مرد نماى بیرونى است، زن نماى داخلى است. زن دلش برای مرد خود می‌طپد،‌ یکدیگر را از اعماق دل دوست دارند و زندگی صمیمی دارند. در جاهای دیگر این چیزها خیلی کم است. در کشورهای ما به خصوص در ایران، این زیاد است.(۱)

خانواده برترخانواده  به مفهوم محدود آن عبارت است از یک واحد اجتماعی، ناشی از ازدواج یک زن و یک مرد که فرزندان پدید آمده از آنها آن را تکمیل می کنند. تعریف دیگری خانواده را شامل مجموعه ای از افراد می داند که با هدف و منافع مشترک زیر سقفی گرد هم می آیند. اسلام  خانواده را گروهی متشکل از افراد، دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی معرفی می کند که هسته اولیه آن را ازدواج مشروع زن و مردی تشکیل می دهد و نکاح عقدی است که براساس آن رابطه زوجیت بین زن و مرد برقرار شده و در پس آن طرفین دارای وظایف و حقوق جدید می شوند. ارتباط خویشاوندی در سایه نکاح پدید می آید؛ اعضای آن دارای روابط قانونی، اخلاقی و عاطفی می گردند. اساس تشکیل خانواده  این است که زن و مردی می کوشند اراده خود را بر تأسیس آن و قبول تکالیفی که شرع برای آن ها معین کرده است محقق گردانند. بر این اساس خانواده یک تأسیس  حقوق ی به حساب خواهد آمد که اعضای آن با رشته خونی با هم پیوند پیدا می کنند. جامعه شناسان خانواده را یک پدیده تاریخی می دانند که از اجتماع کلی جدا نیست. واحدی است اجتماعی که در عین حال خصایص یک نهاد و یک گروه را واجد است. بر این اساس در عین مطالعه کلی خانواده باید به چشم یک نهاد و یک گروه ارادی نخستین رهبری و عضویت نگریسته شود. خانواده تنها نظام اجتماعی است که در همه جوامع، از  مذهبی  و غیر مذهبی پذیرفته شده و توسعه یافته است و در جوامع مختلف دارای نقش، پایگاه و منزلت های گوناگون است. با این که هسته ای کوچک از اجتماع است در حیات اجتماعی مردم نقش و تأثیری فوق العاده دارد. خانواده هسته اول همه سازمان ها و نهادهای اجتماعی است. همه نقش های مربوط به:

  1. ایجاد تمدن
  2. انتقال مواریث
  3. رشد و شکوفایی انسانیت

به آن مربوط می شود. همه سنت ها، عقاید و آداب، ویژگی های فردی و اجتماعی از طریق خانواده به نسل جدید منتقل می گردد. جامعه متشکل از خانواده هاست، مختصات آن از طریق روابط خانوادگی قابل توصیف است. اثر وجودی مفید و یا زیان بخش آن به جامعه هم می رسد. ساخت و مشی آن در سکون یا  اضطراب  جامعه مؤثر است، انگیزه اعضایش در انگیزه های اجتماع تأثیر می گذارد. چگونگی مشی و سبک زندگی آن در اخلاق جامعه و در صحت یا بیماری آن نقشی مؤثر دارد.(۲)

خانواده برتر خانواده های برتر در قرآن: این که خانواده برتر و موفق از منظر اسلام چگونه خانواده ای است. می توان به معجره اصلی پیامبر قرآن تمسک جست. قرآن بهترين الگوها را براى شناسايى و معرفی خانواده برتر به تمام بشریت در تمام زمان ها معرفى كرده است. خاندان حضرت ابراهيم(ع) از آن جمله است. در آيه اى از قرآن مى خوانيم:(اِنَّ اللهَ اصـطـَفـى ادَمَ وَ آلَ ابـراهـيـمَ و آلَ عـِمـرانَ عـَلَى العـالَمـيـن. آل عمران/۳۳) خانواده حضرت ابراهيم(ع) از نظر اخـلاقـى، در شـوهـردارى، خـانـه دارى و تـربيت فرزند نمونه است. همسر ديگرش نيز نمونه بود. ثمره زندگى حضرت ابراهيم(ع) بِغلام حليم … وَبَشَّرناهُ بِاِسحاقَ نَبيّا مِنَ الصّالحين. صافات/۱۰۰ و ۱۰۱ و ۱۱۲) ابراهيم(ع) پدر اين چنين فرزندانى است و دو همسر او نيز مادران فرزندانى اين گونه انـد. هـر كـدام از آن دو در پـرورش ‍ فـرزنـد چـه مـرارتهايى كشيدند و چه آثارى از خود بـرجـاى گذاشتند؛ حضرت ابراهيم(ع) همسرش هاجر را به همراه فرزند خردسالش به سـرزمـيـنـى بـى آب و عـلف آورد:(رَبَّنـا اِنـّى اَسكَنتُ مِنْ ذُرّيّتى بِوادٍ غَيرِ ذِى زَرعٍ عِندَ بـَيـتـِكَ الُمـحـَرِّمِ لِيُقِيمُوا الصَّلوةَ فَاجعَلْ اَفئِدَةً مِنَ النّاسِ تَهوِى اِلَيهِم … ابراهيم/۳۷) هـنـگـامـى كـه فرشته هاى الهى نزد حضرت ابراهيم(ع) آمدند و تولد حضرت اسحاق را بـه او بـشارت دادند همسر اولش(ساره) نيز در آنجا حاضر و ايستاده بود، تبسمى بر لب داشت و ناظر بر اين جريان بود؛ ترجمه آيه ۷۱ـ۷۳ سوره هود چنين است: و زن او ايستاده بود. خنديد. پس وى را به اسحاق و از پى اسحاق به يعقوب مژده داديم. (هـمـسـر ابـراهـيم) گفت: اى واى برمن، آيا فرزند آورم با آنكه من پيرزنم و اين شوهرم پيرمرد است؟ واقعا اين چيز عجيبى است. گفتند: آيا از كار خدا تعجب مى كنى؟ رحمت خدا و بركات او بر شما خاندان(رسالت) باد، بى گمان، او ستوده اى بزرگوار است. اين آيات افزون بر معرفى حضرت ابراهيم(ع) برجستگي هاى اخلاقى و معنوى همسران آن حضرت را نيز تبيين مى كنند. قـرآن كـريـم خـانـواده حـضـرت مـريـم(ع) را نـيـز بـرتـر دانـسـتـه و از آن بـه(آل عـمـران) ياد مى كند. حضرت مريم(ع) و پدر و مادرش عمرانى كه پدر موسى(ع) است؛ زيرا عمرانى كه پدر موسى(ع) است اصلا نامش در قرآن نيامده است. در اين خانواده برتر دو بانو يعنى حضرت مريم و مادرش به عنوان صفوه و برگزيده الهـى بـه جـهـانـيـان مـعـرفـى شده اند. حضرت مريم با آن همه كمالاتى كه قرآن گـوشـه هـايـى از آن را ذكـر كرده، دست پرورده مادرى نمونه است كه او را به پناه خدا سـپـرد، خـدا هم به او پناهندگى داد. آن پناه خواستن نيز در كنار محراب عبادت بود و به استجابت رسيد. قرآن داستانش را در سوره آل عمران آيات ۳۵ـ۳۷ چنين ترسيم كرده است: چـون زن عـمـران گـفـت: پروردگارا، آن چه در شكم خود دارم نذر تو كردم تاآزاد شده(از مـشـاغـل دنـيـا و پـرستشگر تو) باشد، پس از من بپذير كه تو خود شنواى دانايى. پس چـون فـرزنـدش را بـزاد، گـفـت: پـروردگـارا، من دختر زاده ام ـ و خدا به آنچه او زاييده دانـاتـر بـود ـ و پـسـر چـون دخـتـر نـيـست و من نامش را مريم نهادم و او و فرزندانش را از شـيـطـان رانـده شـده بـه تـو پـنـاه مـى دهـم. پـس پـروردگـارش وى(مريم) را با حسن قـبـول پـذيـرا شـد و ا و را خود حضرت مريم(ع) نيز مادرى است نمونه و فرزندى چون حـضـرت عـيـسـى(ع) را تربيت كرد. قرآن مادر اين فرزند عرفانى اين بانو همين بـس كـه فرشته ها نزد او مى آمدند و پيام خدا را براى او مى آوردند:(اِذْ قالَتِ المَلائِكَةُ يـا مـَريـَمُ اِنَّ اللّهَ اصـطـَفـاكِ وَ طـَهَّرَكِ وَاصـطـَفـَاكِ عَلى نِساءِ العالَمين يا مَريَمُ اقْنُتى لِربِّكِ وَ اسْجُدى وَ اركعى مَعَ الرّاكِعين.آل عمران/۴۲ـ۴۳) وقـتـى حضرت زكريا نزد مريم مى آمد، او را در محراب عبادتش مى يافت در حالى كه نزد او غـذاهـاى بـهـشـتـى بـود:(فـَلَمـّا دَخـَلَ عـَلَيـهـا زَكـَرّيـا الِمـحـرابَ وَجـَدَ عـِنـدَهـا رَزقا… آل عمران/۳۷) و همه اين كمالات و كرامتها از آن حضرت مريم است. نـمـونـه ديـگر خانواده برتر در قرآن، خانواده حضرت يحيى(ع) است. او نمونه اى از فـرزنـدى صـالح در خـانواده اى شايسته است خانواده حضرت موسى(ع) نيز از اين جمله اسـت. او پـدر و مادرى نمونه دارد. قرآن داستان مرارت هاى مادرش را در آن شايسته بـراى هـمـسـرش اسـت. چـنـان كـه هـمـسـر او نيز دختر حضرت شعيب(ع) داراى صلاحيت هاى اخلاقى و معنوى فراوانى است كه قرآن نجابت و حياى او را ستوده است.(فَجاءَتهُ اِحداهُما تَمشى عَلَى استحياء… قصص/۲۵)(۳)

روز خانواده و تکریم بازنشستگان

۲۵ذیحجه روز نزول سورهٔ دهر(سورهٔ انسان و یا هل أتی) در شأن امام علی(ع)، حضرت زهرا(س) و امام حسن و امام حسین(ع) و روز خانواده و  تکریم بازنشستگان  مبارک(۴)

پانویس:

  1. پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظّم رهبری(مد‌ّظلّه‌العالی)، خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۳۱/۴/۱۳۷۶
  2. مرکز اسلامی امام علی(ع)
  3. خانواده برتر در قرآن
  4. ۲۵ذی‌الحجه مصادف با روز«تکریم خانواده و تکریم بازنشستگان»، علّت انتخاب این روز شأن نزول آیه«هل اتی» در سوره الانسان که راجع به استحکام پایه‌های خانواده است، عنوان شده است. از ۱۳۸۶، این روز توسّط شورای عالی فرهنگ عمومی، به عنوان یک مناسبت رسمی در تقویم رسمی کشور قرار گرفت.

منابع:

  1. دانا
  2. حوزه
  3. خانواده۱
  4. خانواده۲
  5. خانواده ایرانی
  6. پیام رمضان و خانواده
  7. خانواده‌های خوشبخت این شکلی‌اند
  8. پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظّم رهبري
  9. سعادت خانواده در سیره امام رضا علیه ‏السّلام
  10. یک روز تعطیل را چگونه با خانواده خوش بگذرانیم؟
  11. پایگاه اطلّاع رسانی دفتر مقام معظّم رهبری(مد‌ّظلّه‌العالی)
  12. پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظّم رهبری(مد‌ّظلّه‌العالی)

باکس شناور "همچنین ببنید"

حكومت جهاني

این روزها بیش تر از هر زمانی بحث حکومت واحد جهانی، جهانی شدن و جهانی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 − 12 =