خانه / آیین زندگی / خنده‌درمانی
خنده‌درمانی

خنده‌درمانی

خنده‌درمانی

زندگی با خنده گر جاری شود

نور شادی گر به‌چشمانت رود

 می‌رود غم از درون سینه‌ات

محو خواهد شد به خنده کینه‌ات

 بی‌خبر باش و بخند و شادباش

راضی از هرچه خدایت داد باش

خنده حالتی است در چهرۀ انسان به‌واسطۀ شعف، خوشحالی، یا تمسخر که در آن لب‌ها گشوده می‌گردد و گاه با صدای مخصوصی همراه است. این واکنش صدادار به احساس خوشحالی، یا در مواقع ناراحتی که به آن خنده تلخ می‌گویند، عوامل متعددی دارد نظیر شنیدن یک جوک یا مورد غلغلک قرار گرفتن که می‌تواند باعث پیدایش خنده شود. به حالتی که در انسان به‌واسطه ٔ شعف و خوشحالی و بشاشت پیدا می‌شود و در آن حالت لب‌ها و دهان به حرکت می‌آیند و غالباً این حالت با آواز مخصوصی همراه استُ خنده گویند. همه ما بارها شنیده‌ایم که متخصصان توصیه می‌کنند خندیدن برای سلامت جسم و روح عالی است، اما چه کنیم اگر روحیه شوخ طبیعی نداریم و به‌راحتی از دیدن بازی کودکان، قدم زدن در طبیعت و … شاد نمی‌شویم؟ گرچه بسیاری از افراد بر این باورند شاد بودن نیاز به ابزارهای خاصی دارد و نمی‌توان به‌راحتی این شیوه را در زندگی روزمره گنجاند. روز جهانی «خنده» در سال ۱۹۹۸ م. به ابتکار پزشکی هندی به نام مادان کاتاریا، مؤسس «یوگای خنده» به تقویم مناسبت‌های جهانی رسید و سالانه این روز در بسیاری از کشورها به‌عنوان اقدامی مثبت در جهت آرامش و شادی مردم دنیا باعث برگزاری جشن می‌شود. هدف از انجام چنین مراسمی ایجاد آگاهی عمومی برای اتحاد و صمیمیت مردم به کمک خنده و شادی است. بیشتر برنامه‌های چنین مراسمی مبتنی بر فواید خنده در ۱۰۵ کشور دنیا است. از بهترین روش‌های شاد بودن در زندگی است که به‌رغم تأثیرات فوق‌العاده فوری، هنوز بعضی افراد حتی نام آن را هم نشنیده‌اند. دکتر مادان کاتاریا در بمبئی با توجه به شناخت و بررسی فواید خنده بر سلامت، روزی تصمیم گرفت خنده را به‌عنوان یک شیوه وارد زندگی روزمره کند و نشان دهد برای خندیدن نباید منتظر بهانه بود. بر اساس این تصمیم به پارک نزدیک منزلش رفت و همراه با چند نفر که آنجا بودند، تمرین برای خندیدن را آغاز کرد. گرچه این پارک را شاید بتوان اولین باشگاه یوگای خنده معرفی کرد اما امروزه این اقدام چنان موردتوجه قرارگرفته که هزاران باشگاه خنده در بسیاری از کشورهای دنیا راه‌اندازی شده است. یوگای خنده مفهومی منحصربه‌فرد است که نشان می‌دهد هرکسی بدون دلیل خاص، شوخی و حتی داشتن روحیه شوخ‌طبعی می‌تواند بخندد. در انجام این فن که در قالب گروه شکل می‌گیرد، افراد سعی می‌کنند با برقراری تماس چشمی مطلوب با یکدیگر و توجه به خصیصه‌های کودک درون خود و فارغ از روزمرگی‌ها بخندند. گرچه شاید ابتدا خنده‌ها تصنعی باشد اما خیلی زود افراد احساس خنده واقعی را در وجود خود درک می‌کنند. علت نام‌گذاری چنین تمریناتی به نام یوگای خنده ازاین‌جهت است که در این حالت نیز تنفس عمیق به‌عنوان یک اصل مهم ریلکسیشن و کسب آرامش موردتوجه است. درواقع تنفس عمیق سطح بیشتری از اکسیژن را به مغز و بدن می‌رساند که می‌تواند منجر به افزایش انرژی، احساس سلامت و حال خوب شود. ازلحاظ علمی ثابت‌شده بدن میان خنده خودبه‌خود و خنده ارادی تفاوتی قائل نمی‌شود و به همین دلیل در هر دو حالت از فواید فیزیولوژیک و روان‌شناختی خنده برخوردار خواهد بود.

دلایلی علمی برای بیشتر خندیدن
خنده بروز عاطفه‌ای مثبت است که تمام عناصر لازم برای تغییر خویشتن افراد و تغییر جهان به شیوه‌ای صلح‌آمیز و مثبت را دارد. خنده یک مانیفست مثبت برای برادری و دوستی از راه خنده است. حتماً شما هم شنیده‌اید که: «خنده بر هر درد بی‌درمان دواست». این مطلب درست است و در حقیقت مطالعات علمی تأثیر واقعی خنده بر سلامت جسمی، هیجانی و اجتماعی را تائید می‌کند. با این‌که مشغله‌های زندگی روزمره شاید به نظر بعضی افراد مجالی برای شاد بودن و خندیدن باقی نمی‌گذارد اما اگر بدانیم خنده تا چه حد وضعیت سلامت جسم و روح را بهبود می‌بخشد، حتماً چند دقیقه شاد بودن را در برنامه‌های زندگی می‌گنجانیم تا انتظار در مراجعه به پزشک و تحمل بیماری را کاهش دهیم.

خنده‌درمانیروز جهانی خنده؛ روزی برای شاد بودن
بر اساس آنچه بررسی‌های علمی ثابت می‌کنند، بدن ما برای این‌که از فواید خنده بهره‌مند شود نیاز به ۱۰ تا ۱۵ دقیقه خنده مستمر دارد. حال‌آنکه بیشتر خنده‌های روزمره ما در حد لبخند و بسیار کوتاه‌تر از آن است که سبب تغییرات و تأثیرات مطلوب در بدن شود، اما در قالب تمرینات خنده‌درمانی می‌توان این مدت را فراهم و به شکل ارادی سعی کرد بدن تحت تأثیر این فرایند قرار گیرد. از طرفی خنده زمانی مفید خواهد بود که واقعاً عمیق باشد و با تمام وجود احساس شود. مزیتی که طی تمرینات خنده‌درمانی فرد با تمام علاقه و هیجان فقط می‌خندد، بدون این‌که نگران ناراحت شدن دیگران یا قضاوت از طرف اطرافیان باشد. خنده‌های تصادفی ما در طول روز تا حد زیادی به عوامل بیرونی بستگی دارد اما به کمک خنده‌درمانی می‌آموزیم حتی روزمرگی‌های زندگی و شرایط مختلف آن می‌تواند بهانه خوبی برای شادی و خنده باشد. در این صورت به‌تدریج خندیدن در وجود فرد نهادینه می‌شود و روشی است که از اثر مثبت آن برخوردار خواهد شد.

روز جهانی خنده؛ روزی برای بهبود روحیه
انجام جلسات منظم خنده‌درمانی نه‌تنها چراغ امید تازه‌ای برای بهبود روحیه در زندگی بیماران روشن می‌کند بلکه با توجه به مطالعات انجام‌گرفته، خندیدن سلول‌های سیستم ایمنی بدن را مقاوم می‌کند. درواقع خنده عمیق و مستمر تأثیر فوق‌العاده‌ای بر روند درمان دارد. امروزه خنده‌درمانی در برخی کشورها ازجمله آمریکا به‌عنوان یک روش مکمل در مراکز درمانی اجرا می‌شود تا به بیماران و نزدیکان آن‌ها در جهت کنترل درد و بیماری کمک شود. در سال ۲۰۱۵ بررسی علمی یکی از پژوهشگران ایرانی راجع به تأثیر خنده‌درمانی پیش از انجام جلسات شیمی‌درمانی در فرانسه ارائه شد که نشان می‌دهد خندیدن نقش یکی از پروتئین‌هایی که تأثیر قابل‌توجهی بر نتیجه شیمی‌درمانی دارد را تغییر می‌دهد. پس‌ازاین موفقیت چشمگیر باشگاه‌های خنده‌درمانی در تهران نیز راه‌اندازی شد. البته باید اشاره کرد باشگاه‌های خنده‌درمانی برای این گروه از بیماران نیز تنها باهدف بهبود روحیه و لذت از زندگی فعالیت دارد و به‌رغم تأثیرات مطلوب بر وضعیت سلامت، مرکز درمانی محسوب نمی‌شود.

روز جهانی خنده؛ روزی برای ارتقای تحصیل دانش آموزان
بسیاری از مدارس هند امروزه خنده‌درمانی را به‌عنوان یکی از برنامه‌های روزمره مدرسه اجرا می‌کنند. در این حالت، برنامه روزانه تحصیلی با ۱۰ دقیقه خندیدن در آغاز کلاس و ۵ دقیقه خندیدن پیش از ترک مدرسه انجام می‌شود. نهادینه کردن چنین ریتمی زمینه‌ساز محیط بسیار جذاب و پرانرژی در مدرسه خواهد شد که درنتیجه منجر به احساس لذت و شادی مربیان و دانش آموزان از بهبود روابط، نظم و تلاش می‌شود. نتایج تحصیلی نیز به‌تبع این شرایط مطلوب، وضعیت بهتری پیدا می‌کند. البته بررسی‌ها نشان می‌دهد خنده‌درمانی تأثیر بسیار مثبتی بر نگرش زندگی دانش آموزان نیز خواهد داشت. علاوه بر هند، این روش در مدارس ایالات‌متحده و فرانسه نیز در حال اجراست.

روز جهانی خنده؛ روزی برای نگرش مثبت معلولان به زندگی
شرکت معلولان جسمی و ذهنی در تمرینات خنده‌درمانی سبب بهبود مؤثر توانایی‌های حرکتی و قابلیت‌های گفتاری می‌شود. بررسی در مورد وضعیت معلولانی که با ویلچر حرکت می‌کنند حاکی از آن است شرایط جسمی و سلامت روان آن‌ها بهبود می‌یابد. از طرفی گنجاندن این برنامه‌ها در مدارس کودکان نابینا و ناشنوا تأثیر خوبی در پذیرش معلولیت و نگرش مثبت‌تر به زندگی و خوشبختی در آن‌ها دارد. از همین رو، در برخی کشورها ازجمله هند و فرانسه توجه جدی به این مقوله شده و ۲ تا ۳ جلسه در هفته شرکت در جلسات خنده‌درمانی برای معلولان اجرا می‌شود.

روز جهانی خنده؛ روزی برای امید به زندگی
گروه دیگری از افراد جامعه که تمرینات خنده‌درمانی می‌تواند برای آن‌ها بسیار مطلوب باشد، سالمندان هستند. این در حالی است که جمعیت جوان امروز، جمعیت سالمند فردا خواهد بود و بهتر است از هم‌اکنون برنامه‌های بهبود کیفیت زندگی آن‌ها در نظر گرفته شود. سالمندی پدیده‌ای است که با کاهش تحرک، بروز بیماری‌های جسمی مختلف، تحلیل شناختی و قابلیت‌های ذهنی و … همراه است. همچنین افراد در سنین بالا، چندان دسترسی و تعادلی با محیط پیرامون خود ندارند که می‌تواند زمینه‌ساز اختلالات روانی ازجمله افسردگی و بی‌حوصلگی و … باشد اما یوگا و خنده در این شرایط تمرین ایده آلی است که می‌تواند قدری حرکات ملایم، احساس شادی، کاهش افسردگی و بهبود روحیه در خلق‌وخو را برای آن‌ها رقم بزند. ضرورت چنین برنامه‌هایی به‌خصوص برای سالمندانی که در آسایشگاه زندگی می‌کنند، بیشتر خواهد بود.

روز جهانی خنده؛ روزی برای سلامت سیستم قلبی – عروقی
خنده باعث اتساع بافت تشکیل‌دهنده غشای تداخلی عروق و درنتیجه افزایش جریان خون خواهد شد. بهبود جریان خون و اکسیژن به قلب همچنین احتمال لخته‌های خونی و پرفشاری خون را کاهش می‌دهد. شاید به نظر عجیب بیایدت اما خنده مانند دیگر ورزش‌های هوازی تأثیر فوق‌العاده‌ای بر سلامت قلب دارد زیرا درواقع یک دقیقه خنده می‌تواند معادل ۱۰ دقیقه قایقرانی یا دویدن به عملکرد مطلوب سیستم قلبی کمک کند.

روز جهانی خنده؛ روزی برای تقویت سیستم ایمنی بدن
سیستم ایمنی نقش کلیدی در حفظ سلامت و مقابله با عوامل بیماری‌زا دارد. در زمان خندیدن، این سیستم به‌سرعت تقویت می‌شود زیرا سلول‌های مقابله با ویروس‌ها و عفونت‌ها افزایش می‌یابند. همچنین در این شرایط ثابت‌شده سلول‌های خاص محافظت در برابر عوامل جدی بیماری‌ها مانند سلول‌های NK ترمیم و احیا می‌شوند. افزایش آنتی کورها و به‌طورکلی تقویت سیستم ایمنی بدن موجب مقاومت بهتر در برابر سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی – عروقی، میگرن، افسردگی و بی‌خوابی است. اگر کنار شادی و خنده در شیوه زندگی، به برنامه غذایی درست و تحرک نیز توجه شود می‌توان همه شانس‌ها برای زندگی همراه با سلامت را در اختیار داشت.

روز جهانی خنده؛ روزی برای کاهش استرس
خنده تمرینی آسان و مؤثر برای کاهش محرک‌های زمینه‌ساز استرس فیزیکی، روانی و هیجانی است. هنگام خندیدن استرس کاهش می‌یابد و تعادل هورمون‌های هیجانی در مدت بسیار کوتاهی ایجاد می‌شود. بر اساس مطالعات تأثیر چند دقیقه خندیدن مانند تمرینات خنده‌درمانی موجب کاهش سطح کورتیزول که به‌عنوان هورمون استرس شناخته می‌شود، خواهد شد و هیجانات مثبت را افزایش می‌دهد. پژوهشگران بر این باورند گنجاندن شادی و خنده به‌عنوان یک اصل زندگی در روزمرگی‌ها می‌تواند منجر به افزایش طول عمر شود و توانایی بدن برای مقابله با بیماری‌های مرتبط با استرس را کاهش می‌دهد.

روز جهانی خنده؛ روزی برای بهبود تنفس و عملکرد ریه‌ها
خندیدن روشی بسیار سریع و سا ده برای تنظیم تنفس و توانایی ریه‌هاست. خنده منجر به افزایش فوری ضربان قلب، تعداد تنفس و مصرف انرژی می‌شود. در این صورت هوای تازه و سرشار از اکسیژن جایگزین هوای گرفته ریه‌ها خواهد شد. همچنین تنفس عمیق‌تر و بهبود سلامت سیستم تنفس به‌خصوص در مبتلایان به بیماری‌های تنفسی ازجمله آسم را در پی دارد.

روز جهانی خنده؛ روزی برای تأثیر مثبت در روابط اجتماعی
خنده نقش مهمی در تنظیم تعاملات اجتماعی بشر دارد و برقراری ارتباطات بین گروه‌های مختلف را تسهیل می‌کند. درواقع پیش از این‌که کلام و کلمات بتوانند دو نفر را برای تعامل اجتماعی و عاطفی آماده کنند، لبخند و چهره بشاش آن‌هاست که احساس خوبی ایجاد کرده و زمینه گفتگوی سازنده را فراهم خواهد کرد. همچنین ازآنجاکه خنده و شادی را باید خصیصه‌ای مسری دانست، دیگران نیز در این شرایط نگرش مثبت و رفتار شادتری خواهند داشت.

روز جهانی خنده؛ روزی برای تسکین درد
خنده باعث تولید اندورفین در بدن می‌شود که این هورمون‌ها به‌عنوان مسکن طبیعی درد را در زمان کوتاهی تسکین می‌دهند. به همین علت امروزه تمرینات خنده‌درمانی در مراکز درمانی علاوه بر بهبود وضعیت روحیه بیماران به‌عنوان روش مکمل نیز توصیه می‌شود. حتی مشخص‌شده تأثیر تمرینات خنده بر بعضی بیماران مبتلابه روماتیسم که از درد شدیدی رنج می‌برند بیشتر از داروهای مسکن است.

و در پایان به خاطر داشته باشید…
شرکت در جلسات خنده‌درمانی در مورد خانم‌های باردار و مبتلایان به بیماری‌های قلبی و آسم بهتر است تحت نظر پزشک باشد. درواقع بعضی تمرینات می‌تواند منجر به افزایش سریع اکسیژن‌رسانی و فشار بر عضلات شکم نیز شود که ممکن است برای این افراد مشکل‌ساز باشد.

 خنده‌درمانی

۵ می روز جهانی خنده و خنده‌درمانی

ر ک ب:

  1. فواید خنده
  2. احکام خنده
  3. خنده کودکان
  4. شادی و سرور

ویژه نامه شادی :

  1. «شادی»۱
  2. «شادی»۲
  3. شهر «شادی»
  4. کلید «شادی»
  5. «شادی» ملّی
  6. «شادی» و نشاط
  7. روز سرور و «شادی»
  8. دیدگاه اسلام در باره سرور و «شادی»

منابع:

  1.  Boosterm
  2. خنده‌درمانی
  3. هفته‌نامه سلامت

باکس شناور "همچنین ببنید"

رازونياز به درگاه الهی

ماه رازونياز

مُناجات به معنای رازگویی و عرض نیاز و حاجت به درگاه خدا همراه با شکر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *