خانه / دین شناسی / حدیث / صعود به ملکوت
صعود به ملکوت

صعود به ملکوت

صعود به ملکوتاز معجزاتی که به‌تصریح قرآن رخ‌داده، معراج پیامبر (ص) است. در سوره‌های ‏«اسراء» اولین آیه و ‏«نجم‏» آیات ۸ تا ۱۸، مسئله صعود به ملکوت و عروج آسمانی پیامبر (ص) آمده است. معراج به معنای وسیله‌ای است که با آن، می‌توان به بالا صعود نمود و به‌سوی آسمان ملکوتی نه آسمان زمین رفت و سیر در عوالم هستی داشت. در عربی به نردبان نیز معراج گفته می‌شود. بااین‌وجود، باید دانست که قرآن از واژه معراج استفاده نکرده، بلکه در روایات و تفاسیر معراج یا شب معراج آمده است و شاید دلیل این نام‌گذاری، استفاده پیامبر (ص) از مرکبی به نام براق باشد که مسافرت ایشان و صعود به آسمان‌ها، با سواری بر این مرکب انجام پذیرفته است. به‌هرحال، اکنون هرگاه که این واژه را می‌شنویم، ماجرای آن مسافرت زیبا و معجزه گونه پیامبر (ص) را در ذهنمان تصور خواهیم نمود. «براق‏» همان مرکبی بود که پیغمبران پیش از پیامبر (ص) نیز بر آن سوار می‌شدند. سرعتش سرعت‏ برق و نور، از الاغ بزرگ‌تر و از قاطر کوچک‌تر با ۲ بال بود. هر گام که برمی‌داشت تا جایی را که چشم می‏دید می‏پیمود و صورتی چون صورت آدمی و یالی مانند یال اسب داشت و پاهایش مانند پای شتر بود. (ابن منظور، لسان العرب، ج ۲، ص ۳۲۲) در این مسئله آنچه بسیار مهم است، اعتقاد به معراج است. اولین معراج بعد از بعثت و قبل از هجرت پیامبر (ص) در شهر مكه، از مسجدالحرام است، اما در روایات و تفاسیر، این واژه در مورد مسافرت جسمانی پیامبر (ص) از مکّه به بیت‌المقدس و ازآنجا به آسمان‌ها و سپس مراجعت به مکّه است. آنچه درباره معراج؛ سیر و سلوك پیامبر (ص) به ملكوت برمی‌آید، آن است که معراج با این خصوصیت، تنها توسط پیامبر (ص) و آن‌هم یک‌بار انجام‌شده، هرچند که مشابه برخی مراحل معراج، توسط پیامبران دیگری؛ مانند سلیمان، ادریس و عیسی (ع)، نیز انجام‌شده است. هرچند ممکن است معراج‌های دیگری با خصوصیات دیگر، بارها برای پیامبر (ص) نیز تکرار شده باشد. پیامبر (ص) بعد از معراج، مستقیم به مکه بازگشت و خبر این واقعه مهم را به اطلاع قریش رساند. خداوند پیامبر (ص) را به‌وسیله براق عروج داد و با جسم و روح مکرّر در أسرا (سیر شبانه) به آسمان ملکوتی نه آسمان زمین برد و بسیاری از مسائل ماوراءالطبیعه از معجزات و کرامات خاص را به پیامبر (ص) نشان داد و این از اختصاصات پیامبر (ص) بود و انبیاء دیگر این مقام معراجی را نداشتند. معراج ابعاد چندی دارد كه ما در این نوشتار تنها می‌توانیم به گوشه‌هایی از این رخداد عظیم اشاره‌ای داشته باشیم. پیامبر (ص) در سیر معراجی خویش ازنظر وجودی به خدا و كمال مطلق نزدیك می‌شود. به تعبیر قرآن به خدا بسیار نزدیك می‌شود: «قاب قوسین او ادنی» (نجم، ۹) و به مقام‌هایی در عالم ملکوت، پیش از عالم ناسوت، عالم مثال دست می‌یابد. سلوك ملكوتی جهان دیگری توسط فرشتگان به وجود آمده است که فلاسفه از آن یا صورت تعبیر نموده‌اند. (تفسیر المیزان، علامه طباطبایی) باید توجّه داشت که در بسیاری از حوادث تاریخی، دقت در خود حادثه و آموزه‌ها و عبرت‌های آن، بسیار مهم‌تر از دانستن زمان دقیق حادثه است و توجه بیش‌ازحد به‌جزئیات از قبیل؛ زمان و مکان، نوعی انحراف از اصل ماجرا است. به همین دلیل خداوند، به زمان دقیق میلاد، بعثت، مدت پیامبری، وفات و … هیچ‌کدام از انبیاء به‌جز یک مورد، هیچ‌یک از آنان را نیز اعلام ننموده است! از طرفی، وقوع معراج درزمانی بود که هنوز پایه‌های اسلام مستحکم نشده و تاریخ‌نویسی مرسوم نیست و به همین دلیل در تاریخ وقوع معراج اختلاف‌نظر است، بعضى آن را دهم بعثت شب ۲۷ و گروهى ۱۲ رجب یا شب ۱۷ رمضان، وعده‌ای اوایل بعثت ذکر کرده‌اند.» (مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۲، ص ۱۴، دارالکتب الإسلامیه، تهران، ۱۳۷۴ ش) آنچه از آیات و روایات برمی‌آید، آن است كه پیامبر (ص) دو معراج؛ زمینی و آسمانی داشته است. سیر زمینی از مسجدالحرام تا بیت‌المقدس و سیر آسمانی از مسجد اقصی تا سدرةالمنتهی است. سیر زمینی در سوره اسراء و سیر آسمانی در سوره نجم است. به نظر قرآن ظرف عروج، شب است؛ (فجر، ۴) چون شب ظرف زمانی است كه در آن طبیعت نهان گردیده و آسمان آشكار می‌شود. وقتی شب‌هنگام می‌رسد انسان از دریای خروشان طبیعت با شنای توكل رهایی می‌یابد و در ساحل شب تسبیح آرام می‌گیرد. در سحرگاهان است كه پاها بر جای محكم تسبیحات استوار می‌گردد و دریافت‌های استواری را از ملکوت تسبیحات خداوندی به چنگ می‌آورد (مزمل، ۶) به دست آوردن این دریافت‌ها و گفتارهای محكم كه با عمل حضور و خلوص استوار می‌گردد، در شب آسان‌تر است. (احزاب، ۷۱) به همین جهت قرآن در هنگام شب نازل می‌شود (قدر، ۱) و سیر زمینی پیامبر (ص) و عروج ملكوتی وی در شب اتفاق می‌افتد.

مقدّس‌ترین سفرِانحصاری

به‌هرحال هرچند كه تكامل در شب و روز امکان‌پذیر و شدنی است، ولی در شب به‌آسانی صورت می‌پذیرد؛ زیرا انسان در شب از آشفتگی به درمی‌آید و در تاریكی شبانه به آرامش روحی و روانی دست می‌یابد كه این امر موجب می‌شود تا ارتباطش با ملكوت آسان‌تر شود و در این هنگام ازملک و طبیعت فراغت و آسایش یافته و فكرش از آشفتگی رهایی پیداکرده است؛ بنابراین پیامبر (ص) توانست در عروج آسمانی خویش به معارفی به‌صورت بی‌واسطه دست یابد كه هیچ موجودی حتی فرشته وحی و جبرئیل بدان آگاه نشد و حتی اجازه ورود به آن خلوتگاه قدسی را پیدا نكرد و به چنان جایی رسید كه هیچ موجود دیگری به آنجا نرسیده است. پس نباید همان‌گونه كه از خدا درباره گفتار و رفتارش پرسش نمی‌شود و مؤاخذه نمی‌گردد (انبیاء، ۲۳) درباره گفتار و رفتار پیامبر (ص) سؤال و پرسش نشود و آن حضرت بدان مؤاخذه نگردد؛ زیرا همه اعمال و گفتار و رفتارش الهی است. پس باید از هرچه كه امر می‌کند اطاعت كرد و از هرچه نهی می‌کند اجتناب نمود (حشر، ۷) زیرا او جز به وحی مستقیم و امر الهی او نهی نمی‌کند. در روایات از پیامبر (ص) و ائمه (ع) روایت‌شده که فرمودند: جبرئیل در شب معراج بر پیامبر (ص) نازل شد و مرکبی به نام‏ «براق‏»(حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۲۵۷، ح ۶۴۸۳، مؤسسه آل البیت، قم، ۱۴۰۹ ق) برایش آورد که بر آن سوار شده و به‌سوی بیت‌المقدس حرکت کرد و درراه، چند نقطه ایستاد و نماز گزارد، یکی در مدینه و هجرتگاهی که سال‌های بعد پیامبر (ص) بدان جا هجرت فرمود، یکی هم مسجد کوفه، دیگر در طور سینا و بیت‌اللحم؛ زادگاه حضرت عیسی (ع) و سپس وارد مسجد اقصی شد و در آنجا نماز گزارده و ازآنجا به آسمان رفت.

صعود به ملکوتبرگرفته از:

  1. بُراق
  2. عروج
  3. معراج
  4. آخرین سفر
  5. به معراج درآ
  6. مسجد الاقصی
  7. صعود به ملکوت
  8. معجزات پیامبر (ص)
  9. راهی ملکوت شهادت
  10. مقدّس‌ترین سفرِانحصاری
  11. توصیه‌ها، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، حضرت آیت‌الله جوادی آملی، سایت هدنا.

باکس شناور "همچنین ببنید"

نشانه کمال

نشانه کمال

واژه اربعین در معارف اسلامی، تاریخ، ادبیات، عرفان و … کاربردی زیاد و جایگاه ویژه‌ای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *