خانه / اسوه ها / یاران جوان پیامبر (ص)
یاران جوان پیامبر (ص)

یاران جوان پیامبر (ص)

prophetصَحابَه به معنای هم‌نشینی، رفاقت، دوستی و یاری به کار می‌رود. صَحابَه جمع «الصاحب» به معنای یار، هم‌نشین و دوست است.[۱] به مسلمانانی صَحابَه گفته می‌شود که پیامبر (ص) را ملاقات کرده و تا پایان عمر به‌ حضرت (ص) ایمان داشته‌اند.[۲] منظور از ملاقات، اعم از دیدار، هم‌نشینی، همراهی و رسیدن یکی به دیگری است، هرچند باهم سخن نگفته باشند و مثلاً به‌واسطه نابینایی، پیامبر (ص) را ندیده باشد.[۳] برخی شروطی ازجمله طولانی بودن هم‌نشینی با پیامبر (ص)، حفظ روایت از حضرت (ص)، جنگیدن و شهادت در رکاب حضرت (ص) را به‌ این تعریف افزوده‌اند.[۴] هنگام وفات پیامبر (ص)، آمار صحابه ۱۱۴ هزار نفر بوده‌اند.[۵] تشخیص صحابی بودن شخص، از طریق شهرت و خبر است.[۶] کسانی که در سن کودکی توفیق درک پیامبر (ص) را داشته‌اند، صحابه صغار (کوچک و کم سن) و به زن‌هایی که پیامبر (ص) را دیده و مسلمان شده‌اند یا در زمان ایشان، مسلمان تولد یافتند، صحابیات ‌گویند.[۷] برخی صحابه تا پایان قرن اول زیسته‌اند.[۸] ازجمله: عبدالله بن ابی اوفی (۸۶ ق)، آخرین صحابی‌ در کوفه، سهل بن سعد ساعدی (۹۱ ق) در مدینه با ۱۰۰ سال سن، عبدالله بن یسر در شام (۸۸ ق) و انس بن مالک (۹۳ ق) در بصره از دنیا رفته‌اند.[۹] در بین افرادی که پیامبر (ص) را دیده‌اند، آخرین تاریخ درگذشت برای عامر بن واثله ثبت‌شده‌است.[۱۰] او در دولت مختار بن ابی عبید ثقفی پرچم‌دار بوده و بعد از سال ۱۰۰ ق. درگذشته‌است.[۱۱]

یاران جوان پیامبر (ص)

 درخشش ۱۲ صحابی جوان در عصر پیامبر (ص): سیره پیامبر (ص) تکیه‌ بر جوانان بود. نعمت بزرگ جوانی و توجه دادن مردم به‌این سرمایه عظیم الهی، همچون دیگر انبیای عظام الهی، در سیره و کلام پیامبر (ص) نیز از جلوه و جایگاه خاصی برخوردار بود.[۱۲] در میان صحابی جوان پیامبر (ص) نام افرادی نظیر امام علی (ع)، زید بن حارثه، عبدالله بن مسعود، جابر بن عبدالله و معاذ بن جبل به چشم می‌خورد. در این میان به ۱۲ صحابی جوان برتر عصر نبوی از میان انبوه جوانان نمونه‌اشاره می‌شود:

  1. جان پیامبر (ص): امام علی (ع) اولین مسلمان در سن ۱۳ سالگی، شخصیتی بود که جان پیامبر (ص) محسوب می‌شد. جان پیامبر (ص) را امام علی (ع) بارها چه در شعب ابیطالب، لیلة‌المبیت، جنگ‌ها و یا … نجات داد تا جایی که جبرئیل ندا داد: «جوانمردی غیر از علی و شمشیری جز ذوالفقار نیست.»، پیامبر (ص) بر اساس لیاقتش بارها به‌او مسئولیت‌های سنگین و مهمی را واگذار کرد؛ مانند قرائت و رساندن پیام سوره برائت، اعزام به یمن باوجود افراد کهن‌سال و مهم‌تر از همه رهبری مسلمانان بعد از خودش را به‌او سپرد.
  2. نماینده پیامبر (ص): جعفر بن ابی‌طالب ۱۰ سال از برادر خود امام علی (ع) بزرگ‌تر بود، او مردی از تبار بهشت و در آغاز اسلام، با ۲۰ سال، دومین مرد مسلمان شناخته شد. وی دوران جوانی بسیار پاکی داشت. پیامبر (ص) از او پرسید: «آن ۴ خصلت که موجب خشنودی خدا از تو شده، چیست؟»، جعفر گفت: یا رسول‌الله! اگر به‌این دلیل نبود که خدا به شما خبر داده، هرگز آن‌ها را آشکار نمی‌ساختم: هیچ‌گاه دروغ نگفتم؛ زیرا فهمیدم دروغ ارزش آدمی را می‌کاهد. ابداً قصد زنا نکردم؛ چراکه بیم داشتم آنچه درباره دیگران روا دارم، درباره‌ام انجام پذیرد، بت‌ها را پرستش نکردم؛ زیرا موجودی بی‌سود و زیان است، پیامبر (ص) به نشانه تحسین دست بر شانه جعفر و زد و گفت: به‌راستی سزاوار است خداوند به تو دو بال ارزانی دارد تا با فرشتگان در بهشت پرواز کنی. این جوان، رهبری گروهی از مسلمانان را بر عهده داشت که به حبشه هجرت کرده بودند، اقدام وی در محفل بزرگ نجاشی و معرفی زیبای دین اسلام و قرائت آیاتی از سوره مریم، جلوه‌ای باشکوه‌از تکیه پیامبر (ص) بر جوانان است، آن جوانمرد، پس از بازگشت، درحالی‌که فرماندهی سپاه‌اسلام را برعهده داشت، در جنگ موته به شهادت رسید.
  3. هم‌سفر پیامبر (ص): زید بن حارثه سومین مرد جوانی است که مسلمان شد و تنها صحابی‌ای است که نامش در قرآن آمده‌است، وی در سفر طایف همراه پیامبر (ص) بود و برابر هجوم و سنگ‌باران، خودش را سپر حضرت (ص) کرد و چندین جای بدنش جراحت برداشت، زید جوان در بیشتر غزوات و جنگ‌های عصر پیامبر (ص) شرکت داشت و در هشت سریه، ‌امیرِلشکر بود تا آنکه در سال هشتم، درنبرد موته پس از شهادت جعفر بن ابیطالب مسئولیت فرماندهی را بنا به سفارش پیامبر (ص) به عهده گرفت و درنبردی سخت، پیاده جنگید و میان نیزه‌داران دشمن به شهادت رسید.
  4. شاگرد و عاشق پیامبر (ص): عبدالله بن مسعود جوان ۲۰ ساله مکه، ۲۳ مین نفری بود که به دین اسلام گروید. شورونشاط، جدیت و قوت ایمان وی سبب می‌شد همواره نزد پیامبر (ص) آمدوشد داشته باشد، وی ۷۰ سوره قرآن را از زبان پیامبر (ص) شنید و بقیه را از محضر امام علی (ع) فراگرفت، وی پیرو واقعی ثقلین و عاشق به‌اهل‌بیت (ع) بود، عشق او به قرآن و اهل‌بیت (ع) ستودنی است و در این زمینه‌الگوی مناسبی برای نسل امروز است.
  5. زائر پیامبر در قصبه‌ منا (ص): جابر بن عبدالله‌انصاری از جوانان تلاشگر و پرشور مدینه بود که در تمام صحنه‌های حماسی حضوری نمایان داشت. او نخستین بار در دوران نوجوانی همراه پدر و برخی از یثربیان در سال ۱۳ بعثت در قصبه‌ منا پیامبر (ص) را زیارت کرد، وی در ۱۹ غزوه‌از ۲۱ غزوه پیامبر (ص) حضوری جانانه داشت، از ویژگی‌های او، عشق و ارادتش به پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) است، جابر در روز تولد امام حسین (ع) برای عرض تبریک به منزل حضرت فاطمه (ع) رفت و در دستان حضرت فاطمه (ع) لوح سبزی که‌اسامی امامان (ع) بر آن نوشته بود، مشاهده کرد و از آن یادداشت برداشت. وی اولین زائر قبر امام حسین (ع) و رساننده سلام پیامبر (ص) به ‌امام باقر (ع) است.
  6. همراه پیامبر (ص): سعد بن مالک بن سنان معروف به‌ابو سعید خدری از جوانان صدر اسلام بود که در دانش و علم سرآمد همسالان خود به شمار می‌آمد و در ۱۲ غزوه هم پای پیامبر (ص) در میدان‌های جنگ حضور حماسی داشت.
  7. دلداده پیامبر (ص): معاذ بن جبل در سن ۱۸ سالگی مسلمان شد، در نخستین نبرد (جنگ بدر) درحالی‌که ۲۰ بهار از عمرش می‌گذشت، شرکت کرد. او همواره در کنار پیامبر (ص) حضوری چشمگیر داشت. معاذ در هنگام تصدی مسئولیت ترویج دین در شهر مکه،‌ ۲۶ ساله بود.
  8. مبلغ پیامبر (ص): مصعب بن عمیر اولین نماینده پیامبر (ص) به مدینه برای تبلیغ احکام اسلام، جوان وارسته‌ای بود که لیاقتش سبب شد پیامبر (ص) به‌او توجه‌ای ویژه داشته باشد. وی از خانواده‌های ثروتمند و جوانی خوش‌سیما بود که پس از آگاهی از حضور جوانان مکه در خانه زید بن ارقم، آنجا آمد و اسلام را اختیار کرد. والدین او از این کارش بسیار ناراحت شدند و او را در خانه زندانی کردند؛ ولی او از دینش دست برنداشت. وی اولین کسی بود که در مدینه نماز جمعه برپا کرد و عاقبت در جنگ احد به فیض شهادت رسید.
  9. فرماندار پیامبر (ص): عتاب بن اسید جوان ۲۱ ساله‌ای که پس از فتح مکه به‌عنوان امیر از سوی پیامبر (ص) برگزیده شد. وی اولین امیری بود که نماز جماعت را در مکه برگزار کرد، پیامبر (ص) پس از صدور فرمان حکومت مکه برای عتاب، درباره‌اهمیت این مسئولیت خطاب به‌او فرمود: ای عتاب! می‌دانی تو را بر چه کسانی گماشتم؟ تو را بر مردمان شهر خدا گماشتم، اگر برای آنان بهتر از تو سراغ داشتم، او را بر ایشان می‌گماشتم. روشن است که‌انتخاب یک جوان به فرمانداری مکه بسیار حساس بوده و از سویی موجب ناراحتی و رنجش آنان می‌شد؛ ازاین‌رو حضرت (ص) برای پیشگیری از اعتراض آنان در نامه مفصلی خطاب به مردم مکه نوشت: کسی در نافرمانی از او به کمی سنش استدلال نکند؛ زیرا مسن‌تر،‌شایسته‌تر نیست؛ بلکه شایسته‌تر،‌ بزرگ‌تر است. وی تا آخر عمر نیز فرماندار مکه بود و رفتار شایسته او برگ زرینی بر افتخارات جوانانی است که به نحو احسن از مسئولیت‌ها پیروز و سربلند بیرون می‌آیند.
  10. فرمانده پیامبر (ص): اسامة بن زید جوان ۱۸ ساله‌ای که از سوی پیامبر (ص) به فرمانده نظامی لشکر اسلام انتخاب و معرفی شد. حتی پیامبر (ص) مخالفان از فرمان او را لعن و نفرین کرد. انتخاب او در روزهای آخر عمر شریف پیامبر (ص) و با حضور بسیاری از اصحاب بزرگ، حکایت از این دارد که جوانان از بهترین نیروهایی هستند که در شرایط مهم سیاسی و بحرانی قابل تکیه و اعتماد هستند؛ به همین دلیل هیچ‌گاه به سبب کم بودن سن افراد، بهانه‌جویی در مسئولیت آنان روا نیست، شایسته‌سالاری از دستورات اسلام است.
  11. مرید پیامبر (ص): حنظله فرزند ابوعامر جوانی از قبیله خزرج مرید پیامبر (ص) بود که در شب پیش از جنگ احد با دختر عبدالله بن ابی سلول ازدواج کرد. او از پیامبر (ص) برای ماندن در شهر و رفتن نزد همسرش اجازه خواست. پیک وحی با آیه‌ای برای اجازه دادن نازل شد؛ پیامبر (ص) نیز اجازه داد، صبح زود حنظله برای اینکه فرصت جهاد را از دست ندهد، باحالت جنابت درنبرد حاضر شد و هنگامی‌که قصد کشتن ابوسفیان را داشت، یکی از مشرکان به سویش آمد و او را با نیزه به شهادت رساند، بعد از جنگ، بدن او را شسته دیدند و علت را جویان شدند. پیامبر (ص) فرمود: «دیدم فرشتگان میان زمین و آسمان حنظله را با آب باران در برگ‌هایی از طلا غسل می‌دادند»، بدین سبب وی «غسیل الملائکه» یعنی غسل داده‌شده توسط فرشتگان نام گرفت.
  12. یار پیامبر (ص): عمار بن یاسر که مادرش سمیه نخستین زن شهید درراه خدا بود، از جوانان پیشتاز در ایمان و هجرت است. در آغازین روزهای جلوه‌اسلام، همراه پدر و مادرش شکنجه‌های مشرکان را تحمل کرد و بعد از پیامبر (ص) همراه‌امام علی (ع) بود و در جنگ صفین شهد شهادت نوشید. بدین‌سان، پیش گویی شگفت‌انگیز پیامبر (ص) به واقعیت پیوست که فرموده بود: «تو را گروه متجاوز می‌کشند.»، همچنین شهادتش، گواهی بر حقانیت امام علی (ع) و ستمگری معاویه شد.

یاران جوان پیامبر (ص)

برترین صحابه: پیامبر (ص): «در قیامت مردانی از امتم به دوزخ برده می‌شوند. می‌گویم: پروردگارا! آنان اصحاب من‌اند. پس گفته می‌شود: تو نمی‌دانی که پس از تو چه کردند. پس من همان را می‌گویم که بنده نیکوکار یعنی حضرت عیسی (ع) گفت: «و تا وقتی در میانشان بودم بر آنان گواه بودم. پس چون روح مرا گرفتی، تو خود بر آنان نگهبان بودی و تو بر هر چیز گواهی. اگر عذابشان کنی، آنان بندگان تواند و اگر بر ایشان ببخشایی تو خود توانا و حکیمی.» [۱۳] پس به من گفته می‌شود: از هنگامی‌که تو از آن‌ها جدا شدی دائماً به عقب برگشتند.» [۱۴] امام علی (ع) بعدازآن دو فرزندش امام مجتبی (ع) و امام حسین (ع) از برترین صحابه پیامبر (ص) هستند.[۱۵]

باکس شناور "همچنین ببنید"

غروب دیدار

غروب دیدار

۲۵ سال بعد از تولد امام رضا (ع)ُ در اوّلین روز ذی‌قعده ۱۷۳ه.ق، حضرت معصومه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *