خانه / سرای دانش / تاریخی / اقوام ایرانی
اقوام

اقوام ایرانی

اقوام ایرانی گروهی از مردم با ویژگی‌های مشترک زبانی، تاریخی، و نژادی را قوم نامند. ایران، کشوری با تنوّع قومی است. در عصر موسوم به جهانی‌شدن، ایران به دلیل تنوّع قومی، با مشکل‌های قومیتی روبه‌رو است.[۱] بخش اعظم ملّت فارس هستند. چون زبان رسمی کشور فارسی است، بخشی از فارسی‌زبانان از اقوام و دارندگان لهجه‌های دیگرند.[۲] پس از فارس‌ها، قوم آذری فراوانی بیشتری دارد.[۳] بخش اعظم ملّت ایران، بیش از ۹۹ درصد مسلمان و در مرتبه‌های بعدی، به ترتیب: مسیحیت (۱۳/۰ درصد)، زرتشتیان، یهودیان و پیروان دیگر قرار دارند.[۴] ۹۵ درصد از مسلمانان شیعه و بقیه از دوشاخه اهل سنّت حنفی در شرق و جنوب شرقی و شافعی، در غرب و منطقه کردستان استقرار دارند.[۵] ۲/۲ درصد از ملّت در طبقه بالا و ممتاز جامعه جای می‌گیرند که قدرت سیاسی و اقتصادی را در اختیاردارند و طبقه میانی یا متوسط جامعه را شامل می‌شود که ۲/۴۶ درصد جمعیت جامعه‌اند.[۶] طبقه پایین ۲/۴۳ درصد جمعیت را به خود اختصاص می‌دهند.[۷] بدین‌ترتیب، طبقه متوسط جامعه ایران، سهم بیشتری در ترکیب طبقاتی ملّت دارد. ملّت در ساختار جغرافیایی از دو بخش مرکزی و حاشیه‌ای پدید آمده که در زاگرس و البرز ساکن هستند. همچنین در بخش مرکزی ایران با تجانس انسانی از حیث ویژگی‌ها و خصلت‌های قومی، زبانی، فرهنگی، مذهبی و فضایی منسجم و همسان‌اند و در پیکره ملّت بدنه اصلی و عمده به شمار می‌روند. ازنظر زبانی فارسی و ازنظر فرهنگ عمومی ایرانی‌اند و درعین‌حال به‌هم‌پیوسته و در بخش مرکزی ساکن در این ناحیه شده‌اند.[۸] برخلاف بخش متراکم مرکزی، بخش حاشیه‌ای مردمان آن به گسیختگی و غیرمتجانس بودن دچارند و مجموعه‌ای متنوّع از گروه‌های فرهنگی و قومی را در برمی‌گیرد. گروه‌های قومی آذری، کرد، عرب، بلوچ و ترکمن، به ترتیب در شمال غربی، غرب و جنوب غربی، جنوب شرقی و شمال شرقی ساکن‌اند و حتی در بعضی جهات تا ماورای مرزها گسترش می‌یابد و فضاهای میان گروه‌های قومی را پر می‌کند.[۹] اهل سنّت، هم با دوشاخه حنفی و شافعی، در فضاهای حاشیه‌ای کشور از شرق خراسان تا بلوچستان و ادامه آن در جنوب کشور، از استان هرمزگان تا بندرلنگه ساکن‌اند. در حاشیه شمالی هم از شرق مازندران نوار سنّی‌نشین حنفی‌مذهب ترکمن تا گوشه شمال غربی خراسان پایان می‌پذیرند.[۱۰]

 پی‌نوشت‌ها:

  • * مسعود مطلبی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی.
  • [۱]. محمدرضا حافظ‌نیاز، جغرافیای سیاسی ایران، چ ۱، تهران: سمت، ۱۳۸۱، صص ۱۸۰-۱۴۶
  • [۲]. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵، ص ۶
  • [۳]. محمدرضا حافظ‌نیا، همان، ص ۱۴۷
  • [۴]. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵، ص ۶
  • [۵]. حسین بشیریه، جامعه‌شناسی سیاسی، چ ۱۲، تهران: نشر نی، ۱۳۸۶، صص ۵۵-۵۴
  • [۶]. سعید برزین، «ساختار سیاسی-طبقاتی و جمعیتی در ایران»، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، سال هشتم، ش ۱۱ و ۱۲ (مرداد و شهریور ۱۳۷۳)، ص ۲۲
  • [۷]. سالنامه آماری ۱۳۷۷، تهران: مرکز آمار ایران، ۱۳۷۸، ص ۱۰۹
  • [۸]. محمدرضا حافظ‌نیا، همان، ص ۱۴۹
  • [۹]. همان، ص ۱۵۰
  • [۱۰]. همان‌جا.

باکس شناور "همچنین ببنید"

غمی از عشق

غمی از عشق

هدیه دادی دیده‌ی نویی به من یک نگاه تازه‌ای بر قاب من این دلم وابسته …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *