خانه / آیین زندگی / اسلوب پرورش
اسلوب پرورش

اسلوب پرورش

اسلوب پرورش

از ویژگی های قرآن است که در آیاتی، تربیت در رده های مختلف سنی بیان شده است. از بخش های مهم تربیت، تربیت فرزند است که در سوره های متعددی، ضمن بیان سرگذشت انبیا و فرزندان آنان، مانند: حضرت نوح، ابراهیم، یعقوب، یوسف (ع) و… آمده است. پس از انتشار قرآن، به ویژه در سوریه و عراق حکایت های تربیتی منسوب به لقمان پیدا شد که برخی از آن ها به کتاب های روایی هم راه یافت.[*] از جمله:
حضرت لقمان (ع) به فرزندش فرمود: دلبسته مردم مباش. هرگز دلت را در گرو خشنودی آنان مگذار که نتیجه ندارد و به هدف نمی رسی، هر چند با تمامی توان تلاش کنی.[۱] فرزند به پدر گفت: معنای کلام شما چیست؟ دوست دارم برای من مثالی بیاوری و نمونه‌ای از آن را ببینم.
لقمان گفت: پس بیرون شو تا تو را بازگویم. هر دو از خانه بیرون شدند و درازگوشی را با خود بردند. لقمان سوار درازگوش شد. فرزندش پیاده به دنبال او راه افتاد. آنان به گروهی گذشتند که تا لقمان و فرزندش را دیدند، با نشان دادن لقمان به یکدیگر گفتند: وه که این مرد چه سنگدل است؛ او که از فرزندش نیرومندتر است، بر درازگوش سوار گشته و فرزند را پیاده به دنبال خود می‌دواند و این بسیارْ کاری ناشایسته است. لقمان به فرزندش گفت: آیا سخن اینان را شنیدی؟ گفت: آری. لقمان گفت: فرزندم! تو بر الاغ سوار شو و من پیاده می‌آیم. چنین کردند تا به گروهی رسیدند. آنان نیز با نشان دادن لقمان و فرزندش به یکدیگر گفتند: این پدروفرزند بسیار انسان‌های بدی هستند؛ اما پدر، چون به درستی فرزندش را ادب نیاموخته تا حرمت پدر نگه دارد و اما فرزندی این چنین نیز عاق پدر است که چنین بی‌حرمتی نسبت به پدر روا دارد. پس هر دو پیاده شدند. لقمان رو به فرزند کرد و گفت: آیا شنیدی؟ گفت: آری. لقمان گفت: ما هر دو با هم سوار درازگوش می‌شویم و چنین کردند تا به گروهی دیگر رسیدند؛ آنان هم تا لقمان و فرزندش را بدین حالت دیدند، گفتند: هیچ رحمی در این دو تن نیست؛ هر دو با هم سوار بر الاغ شده، پشت او را خسته کرده، فزون‌تر از توانش بر او بار می‌نهند. اگر یکی از آنان پیاده و یکی سواره بود، حتماً بهتر بود. لقمان به فرزند گفت: آیا شنیدی؟ گفت: آری. گفت بیا تا درازگوش را به حال خود رها سازیم و خود پیاده به دنبال آن به راه افتیم و چنین کردند تا به دسته‌ای دیگر از آدمیان برخورد کردند و آنان با نشان دادن لقمان و فرزندش به هم گفتند: این امری شگفت است؛ درازگوشی را بی‌سوار رها می‌کنند و خود پیاده می‌روند و بدین گونه لقمان و فرزندش را مانند گذشته به باد سرزنش گرفتند. لقمان به فرزندش گفت: آیا در تحصیل خشنودی این مردم اندیشة دیگری داری؟ چون چنین است بدانان توجهی مکن و به فکر رضای خدا باش که در آن مشغولیت دل بیدار و خوشبختی و اقبال دنیا و روز جزا و بازخواست است».[۲] در این موقع لقمان به فرزندش فرمود: آیا برای انسان با تدبیر به منظور جلب رضای مردم، محلی برای اعمال حیله و تدبیر باقی است؟ پس توجه خود را از آنان قطع نما و در اندیشه رضای خداوند باش! به مدح و ذمّ این و آن میندیش و تنها متوجه رضای خدا باش که معیار رستگاری و سعادت، خشنودی خدا است.[۳] در سوره لقمان، محورهای مختلف تربیتی از زبان لقمان خطاب به فرزندش، به طور مستقیم آمده است:

به خاطر بیاور هنگامى را که لقمان گفت: «پسرم! چیزى را همتاى خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگى است.[۴] پسرم! با بى‏اعتنایى از مردم روى مگردان. مغرورانه بر زمین راه مرو. خداوند هیچ متکبّر مغرورى را دوست ندارد.[۵] پسرم! در راه ‏رفتن، اعتدال را رعایت کن. از صداى خود بکاه. هرگز فریاد مزن که زشت‏ترین صداها، صداى خران است.[۶] پسرم! اگر کاری به اندازه خردلى، در دل سنگى یا در آسمان ها و زمین باشد، خدا آن را براى حساب مى‏آورد. خداوند دقیق و آگاه است![۷] پسرم! نماز را برپا دار، و امر به معروف و نهى از منکر کن، و در برابر مصایبى که به تو مى‏رسد شکیبا باش که این از کارهاى مهمّ است![۸]

به طور مستقیم و غیر مستقیم، در سوره یوسف هم وقتی که مراحل رشد حضرت یوسف (ع) بیان می شود به مساله تربیت به خوبی پرداخته شده است. این بخش کوچکی از آیات تربیتی قرآن است. برای استفاده بیشتر به مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، محمد بهشتی و تفسیر نور، محسن قرائتی، ج ‏۹، ص ۲۴۴ به بعد مراجعه فرمایید.

این بخش کوچکی از آیات تربیتی قرآن است. مساله تربیت در سوره یوسف هم به طور غیر مستقیم، مراحل رشد حضرت یوسف (ع) به خوبی بیان شده است. برای استفاده بیشتر به؛ مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، محمد بهشتی و تفسیر نور، محسن قرائتی، ج ‏۹، ص ۲۴۴ به بعد مراجعه فرمایید.

ر ک به:

  1. تربیت
  2. تربیت فرزند
  3. اصیل‌ترین روش‌های … بقیه در ادامه…

ادامه …

باکس شناور "همچنین ببنید"

لبّیـك

لبّیـك

ابونصربزنطی می‌گوید: خدمت امام رضا (ع) عرض كردم: فدایت شوم؛ چند سالی است كه از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *