سال قمری

سال قمری

 سال قمریسال واحد اندازه گیری زمان است که بر اساس رخ دادن دو رویداد در جریان حرکت زمین به دور خورشید تعریف می‌شود. گاه با گسترش دادن این مفهوم، واژه «سال» برای نامیدن طول زمان گردش سیاره‌های دیگر به دور خورشید نیز به‌کار می‌رود. محرّم یا مُحَرَّم‌ُالحَرام نخستین ماه از سال قمری و به معنای «حرام کرد» که در ایام جاهلیت جنگ در محرّم، حرام بوده است. (۱) اكثر تاریخ های رایج، از جمله تاریخ میلادی و تاریخ هجری شمسی، بر اساس گردش زمین به دور خورشید محاسبه می گردند. در تاریخ هجری قمری، سال آغازین آن سال هجرت پیامبر (ص) از مکه به مدینه است. واضع مبدأ «تاریخ هجرى» خود پیامبر (ص) است. تعداد روزهای یك سال كامل، ۳۶۵ روز و ۶ ساعت است و لیكن تاریخ هجری قمری، كه تاریخ مشترك مسلمانان است، بر اساس گردش ماه به دور زمین محاسبه می شود. با گردش ماه به دور زمین، یك ماه قمری پدید می آید و با تكرار دوازده بار آن، یك سال قمری شكل می گیرد. مدت هر ماه قمری، ۲۹ روز و ۱۲ ساعت و ۴۳ دقیقه و تعداد كل روزهای یك سال، ۳۵۴ روز است. سالى که مردم عرب با آن محاسبه مى کنند، سال قمرى است که ماه های قمری عبارتند از: «محرّم، صفر، ربیع الاول، ربیع الاخر، جُمادى الاوُلى، جُمادى الآخر، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذى قعده و ذى حجّه.» تاریخ قمری، پیش از اسلام نیز متداول بود و با نام هایی مانند: “عام الفیل” و امثال آن نام گذاری شده است و لیكن پس از ظهور اسلام، به عنوان تاریخ رسمی در آمد و بسیاری از احكام همانند روزه در ماه رمضان، دادن فطریه، به جای آوردن اَعمال حج در ماه های حرام، ایّام اعتكاف و امثال آن، بر آن مبتنی شد. قرآن نیز به این تاریخ سابقه دار و این كه تعداد ماه های هر سال آن دوازده ماه است و چهار ماه از ماه های آن حرام می باشند، اشاره دارد: شمار ماه‌ها در نزد خدا، در كتاب خدا از آن روز كه آسمان ها و زمين را بيافريده، دوازده است. چهار ماه، ماه‌هاى حرامند. اين است شيوه درست. در آن ماه‌ها بر خويشتن ستم مكنيد. و هم چنان كه مشركان همگى به جنگ شما برخاستند، همگى به جنگ ايشان برخيزيد. و بدانيد كه خدا با پرهيزگاران است. (۲) استقرار كشتی نوح (ع) در كوه جُدی، پس از پایان طوفان عظیم را در ماه محرم است و به همین جهت محرّم را از آن زمان، اوّل سال قمری دانسته اند. (۳) تاریخ قمری، حداقل از زمان تجدید بنای خانه خدا توسط حضرت ابراهیم (ع) و پسرش حضرت اسماعیل (ع) و رواج زیارت خانه خدا و انجام مراسم حج از آن زمان به بعد متداول بوده و تا ظهور اسلام مورد استفاده است و پس از هجرت پیامبر (ص)، تاریخ رسمی مسلمانان شد. واقعه کربلا و شهادت امام حسین (ع) و یارانش در این ماه اتفاق افتاده است. هر سال از ابتدای این ماه را با سوگواری آغاز می‌کنند. پس از شهادت امام حسین (ع) در محرم ۶۱ هجری قمری، این ماه به ماه عزا تبدیل شده است. امامان معصوم (ع) و پیروان آن ها به برگزاری مراسم عزاداری در این ماه همت می‌ورزیده‌اند. امام رضا(ع) فرمود: «چون ماه محرم فرا می‌رسید، کسی پدرم را خندان نمی‌دید و اندوه و حزن پیوسته بر او غالب می‌شد تا روز عاشورا. آن روز، روز مصیبت و حزن و گریه او بود و می‌گفت: امروز روزی است که حسین (ع) شهید شده است.» (۴) میرزا جواد ملکی تبریزی در کتاب المراقبات در ذیل مراقبات و اعمال ماه محرم می‌نویسد: «برای دوستداران خاندان پیامبر (ص) شایسته است که در دهه اول این ماه در قلب و ظاهرشان آثار حزن و اندوه هویدا باشد و بعضی از لذت‌های حلال را به ویژه در نهم، دهم و یازدهم این ماه ترک کنند، به مانند کسی که داغدار عزیزانش است؛ و در دهه اول این ماه هر روز امامشان را با زیارت عاشورا یاد کنند.» (۵) ممکن است این واژه کاربردهایی مانند موارد زیر هم داشته باشد:
مَحرَم: آشنا.
مَحرَم: هم راز.
مُحَرَّم: اولین ماه قمری.
مَحرَم: خویشاوند، خویش.
مَحرَم: بسیارصمیمی و امین.
مَحرَم: کنایه از همسر و یا زن.
مَحرَم: راز دار، خودی و همدل.
مَحرَم: از اعضای نزدیک خانواده.
مُحَرَّم: نام ماه اول از دوازده ماه قمری.
مَحرَم: کسی که ازدواج با او حرام باشد.
مُحرِم: کسی که لباس احرام بر تن دارد، مقابل مُحِل.
مَحرَم در فقه ویژگی آن‌که پوشیدن سر و روی از او واجب نیست.
مَحرَم: زنی که به سبب خویشاوندی یا رضاع یا مصاهره، نکاح آن بر مرد برای همیشه حرام باشد. (۶)

محرّم نخستین ماه سال قمریمطالب مرتبط، کلیک کنید:

  1. کربلاء
  2. محرم
  3. هلال محرم
  4. تقویم ماه محرم
  5. ورود اسیران به کوفه
  6. ماه محرم آغاز سال قمری
  7. کربلا در کربلا می ماند اگر …

برای اطلاع بیش تر، ر ک به ویژه نامه:

ویژه نامه

باکس شناور "همچنین ببنید"

پیام عاشورا

پیام عاشورا

تاریخ، حوادث تلخ و شیرین بی‌شماری را به یاد دارد که از درون آن، قهرمانان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *