خانه / سرای دانش / تاریخی / روز حقانیت اسلام
روز حقانیت اسلام

روز حقانیت اسلام

روز حقانیت اسلامپس از فتح مكه، پیروان دیگر ادیان توجهی ویژه به اسلام پیدا كردند. این مسئله زمینه مناسبی برای گسترش اسلام شد. پیامبر (ص) در این فرصت با ارسال نامه‌های متعدد به زمامداران كشورها، آنان را به پذیرش اسلام فرا خواند. بسیاری از مخاطبان نامه‌ها علاقمند بودند با پیامبر (ص) آشنا شوند. به این دلیل هیئت‌های نمایندگی آنان به حضور پیامبر (ص) می‌رسیدند. به همین مناسبت، آن سال را «عام الوفود، يعنی؛ سال ملاقات گروه ها با پیامبر (ص)» نام نهادند. یكی از این نامه‌ها به مسیحیان نجران بود که گروهی را از نجران را به مدینه كشاند. آنان در مذاكرات شفاهی با پیامبر (ص) به تفاهم نرسیدند و پاسخ پیامبر (ص) را قانع كننده نپنداشتند، لذا پیشنهاد پیامبر (ص) را مبنی بر مباهله پذیرفتند. مسیحیان نجران پیش از انجام مباهله، وقتی نشانه‌های حقانیت پیامبر (ص) را مشاهده كردند، منصرف و به امضای صلح نامه تن دادند. ۲۴ ذی‌الحجه روز مباهله با مسیحیان نجران، از وقایع مهم تاریخ است که پیامبر (ص) به اثبات حقانیت اسلام می‌پردازد. همچنین در این روز آیه‌ تطهیر نازل و ماجرای حاتم‌بخشی حضرت علی(ع) اتفاق افتاده است.

مباهله در لغت و اصطلاح
واژه مباهله به معنای «لعن و نفرین کردن به‌ یکدیگر» است. (۱) البته مباهله با لعن تفاوت دارد كه لعن دعا كردن به زیان شخص تا از رحمت الهی دور باشد ولی در مباهله، «مبتهِل» بر نفرین پای می‌فشارد. (۲) در اصطلاح «مباهله» این است كه اگر دو گروه که خود را بر حق و طرف مقابل را باطل می دانند و با استدلال به جایی نرسند، هر دو گروه عزیزان خود را فرا می‌خواند و دست به دعا بر می‌دارد و هر یك دیگری را نفرین می‌كند تا معلوم شود كه خداوند كدام گروه را قبول دارد. این معنا در میان عرب و پیروان ادیان آسمانی كاملاً شناخته شده بود، از این رو مسیحیان نجران در ماجرای مباهله پیامبر (ع) به گونه‌ای طبیعی با آن برخورد كردند و حتی چون پیامبر (ع) دست به دعا برداشت، اسقف مسیحیان گفت: «او همانند انبیاء برای مباهله نشسته است.» (۳)

چگونگی انجام مباهله
از امام صادق (ع) پرسید: با مردم سخن می‌گویم و به آیه های: «اَطیعُوا اللَّهَ وَ اَطیعُوا الرَّسُولَ وَ اُولِی الاَمْرِ مِنْكُمْ.» (۴)، «اِنَّما وَلِیكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یؤْتُونَ الزَّكوةَ وَ هُمْ راكِعُونَ.» (۵) و «قُلْ لا اَسْئَلُكُمْ عَلَیهِ اَجْراً اِلَّا الْمَوَدَّةَ فی الْقُرْبی.» (۶) احتجاج می‌كنم، می‌گویند: درباره مباهله نازل نشده است. حضرت (ع) فرمودند: اگر این گونه است، آنان را به مباهله فراخوان. گفتم: چگونه؟ فرمود: سه روز روزه بگیر. غسل كن. آن گاه به صحرا بروید و انگشتان دست راست خود را در انگشتان دست دیگر فرو ببر و از خود آغاز كن و بگو: … پس چیزی نخواهد گذشت كه آنچه را در حق او خواسته‌ای خواهی دید. (۷)

مقطع زمانی مباهله
مباهله پیامبر (ص) با اهل نجران، پس از نبرد تبوك (۸) یا پس از ارسال نامه به كسرا و قیصر، در سال نهم هجری بود. (۹) زمینه ساز مباهله، نامه پیامبر (ص) به مسیحیان نجران بود. (۱۰) حاملان این نامه، عتبة بن غزوان و … بودند. (۱۱) زمانی كه نامه پیامبر (ص) خوانده شد، بزرگان نجران برای تصمیم گیری نهایی در جلسه‌ای گرد آمدند. در این جلسه ابو حامد آنان را نصیحت كرد و به تأمل بیشتر فرا خواند. بالأخره روز بعد، دوباره همه گرد آمدند تا نتیجه مناظره را ببینند. سرانجام حارثه در مناظره پیروز گردید و تصمیم گرفتند به سوی پیامبر قریش روانه شوند تا ببینند او چه آورده و از آن‌ها چه می‌خواهد؟ آنان با جامه‌های نفیس یمنی به سوی مدینه رفتند. زمانی كه به مسجد پیامبر (ص) رسیدند، پیامبر (ص) از نماز عصر فارغ شده بود. در این زمان وقت عبادت مسیحیان فرا رسید، ناقوس نواختند و عبادت خویش را به جای آوردند. پس از این، سؤالات خود را آغاز نمودند:

نظر شما راجع به بزرگ ما حضرت مسیح (ع) چیست؟
آیا برای او پدری سراغ داری كه از او به وجود آمده باشد؟
چگونه او بنده آفریده شده خدا بود با اینكه شما تاكنون چنین آفریده‌ای ندیده ای؟

خداوند پاسخ آنان را با آیاتی از سوره آل عمران چنین داد: «مثل عیسی در نزد خدا، همچون آدم است كه او را از خاك آفرید، و سپس به او فرمود، موجود باش او هم فوراً موجود شد.» (۱۲)

انجام مباهله
مسیحیان در این بحث قانع نشدند و پیامبر (ع) به دستور خدا: «هرگاه بعد از علم و دانشی كه درباره مسیح به تو رسیده، باز كسانی با تو به محاجّه و ستیز برخیزند، به آن ها بگو: بیائید ما فرزندان خود را دعوت كنیم، شما هم فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت نماییم، شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت كنیم و شما هم از نفوس خود، آنگاه مباهله كنیم، و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.» آنان را به مباهله فرا خواند. (۱۳) در روز موعود پیامبر (ص) و عزیزان او (ع) به میعادگاه آمدند. آنان تا این حال را دیدند، رنگ از رخسارشان پرید و گفتند: با این جماعت آمده‌ای كه با ما مباهله كنی؟ حضرت (ص) فرمود: آری، پس از من اینان مقرب‌ترین خلق نزد خدایند. لرزه بر بدنشان افتاد و با پیامبر (ص) مصالحه كردند. (۱۴) منذر بن علقمه آنان را نصیحت كرد كه: شما و هر كسی كه با كتاب‌های الهی آشنا است، می‌داند كه ابوالقاسم محمد (ص) همان پیامبری است كه همه پیامبران به او بشارت داده اند. (۱۵) پیامبر (ص) امام علی (ع) را برای مصالحه فرستاد. علی (ع) پرسید: با ایشان چگونه صلح كنم؟ پیامبر (ص) فرمود: هرچه رأی شما باشد. (۱۶)

امضای صلحنامه
سرانجام این واقعه، امضای صلحنامه‌ای میان پیامبر (ص) و مسیحیان نجران بود (۱۷) که امام علی (ع) كاتب صلحنامه بود. (۱۷) متن صلحنامه: « این نوشته‌ای است از پیامبر (ص) برای نجران و … .» (۱۹)

نكات آیه مباهله
براساس آیه مباهله عملكرد پیامبر (ع) نشان دهنده چند مطلب است:

  • امام علی (ع) از جهت كمالات معنوی در حدی پیش رفت كه جان پیامبر (ع) شد.
  • پیامبر (ع) فرزندان فاطمه (س) را فرزندان خود می‌داند، بر خلاف نظر آنان كه چنین نمی‌دانند.
  • پیامبر (ص) بهترین عزیزان خود را برای مباهله می‌آورد که نشان دهنده ایمان راسخ آن عزیزان به پیامبر (ع) و خدای اوست. اگر جز این بود، پیامبر (ص) پیروان سرشناس خود را می‌آورد.

داستانی جالب
معاویه به ابی وقاص گفت: چرا ابو تراب را دشنام نگویی؟ سعد گفت: چون با سه مطلب از پیامبر (ص)  كه فرمود، به خود اجازه نمی‌دهم كه او را دشنامی دهم:

  1. در یكی از جنگ ها پیامبر (ص) علی (ع) را به جای خویش در شهر نهاد، علی (ع) پرسید: آیا مرا در شهر می‌گذاری؟ پیامبر (ص) فرمود: آیا راضی نمی‌شوی كه برای من چون هارون برای موسی باشی، جز آنكه پس از من نبوّتی نیست؟
  2. در جنگ خیبر پیامبر (ص) فرمود: پرچم را به دست مردی می‌دهم كه خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسولش نیز او را دوست دارند.
  3. پیامبر (ص) بعد از نزول آیه مباهله، علی، فاطمه، حسن و حسین (ع) را فرا خواند و فرمود: «اَللَّهُمَّ هؤُلاءِ اَهْلی.» (۲۰)

ر ک به:

  1. مباهله
  2. روز مباهله
  3. واقعه مباهله
  4. روز حقانیت اسلام بقیه در ادامه …

ادامه …

باکس شناور "همچنین ببنید"

پیام عاشورا

پیام عاشورا

تاریخ، حوادث تلخ و شیرین بی‌شماری را به یاد دارد که از درون آن، قهرمانان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *