یکشنبه , ۲۵ آذر ۱۳۹۷
خانه / مناسبت ها / قمری / تجلّی احسان

تجلّی احسان

امام, حسن, مجتبی, تجلّی, احساناحسان، نیکی و نیکوکاری، امری پسندیده و ستودنی است. هیچ کس در ارزش و اهمیّت آن شک و تردیدی ندارد،‌ با این همه بسیاری از مردم گمان می کنند که نیکی کردن کاری سخت و دشوار است که از عهده ایشان بر نمی آید. تصوّری که ایشان از نیکی و نیکوکاری کاری دارند، موجب شده است تا نتوانند خود را اهل احسان و نیکوکاری بدانند. این گونه است که از نظر ایشان، احسان،‌ عمل دور از دسترس است. احسان به عنوان فضلیت انسانی و عبادتی بزرگ، همواره از سوی بشر مورد توجّه و تشویق بوده است. حتّی بسیاری از مردمان با آن که خود را اهل احسان نمی شمارند، به اهل آن احترام خاصّ و ویژه ای می گذارند و نیکوکاران، از سوی همه بشر، مورد توجّه و ستایش هستند. راغب اصفهانی هم که در فرهنگ و مفاهیم قرآنی، کارشناس و خبره فنّ می باشد، در معناشناسی واژه احسان به ویژه در فرهنگ قرآنی در کتاب ارزشمند مفردات الفاظ قرآن کریم می نویسد: احسان برگرفته از واژه حسن است که در دو معنا کاربرد دارد:

  • ۱.  کار نیک انجام دادن؛
  •  ۲.  نعمت بخشیدن به دیگری.

از آیات و روایات هم بر می آید که از نظر ارزش و اهمیّت، احسان برتر از عدالت است؛ زیرا عدالت آن است که انسان ان چه بر عهده و وظیفه اوست به درستی انجام دهد و یا آن چه سهم و قسط اوست، بگیرد؛ ولی احسان این است که بیش از ان چه وظیفه اوست انجام دهد و کم تر از آن چه حقّ اوست بگیرد و نسبت به بقیّه آن گذشت و عفو داشته باشد.

از این تعریف به دست می آید که احسان و نیکی کردن، کاری است که از هر کسی بر می آید؛ زیرا هر کسی نعمتی که در اختیار دارد می تواند،‌ بخشی هر چند اندک را به دیگری ببخشد بی آن که انتظار داشته باشد و یا منتی بر او گذارد؛ چنان که می تواند با گذشت نسبت به حقّی نیز به دیگر احسان کند. انفاق و بخشش مال به دیگران که احسان شمرده می شود، برگرفته از حسن است که در دو معنای نعمت بخشیدن به دیگری، و احسان در کار و عمل ، کاربرد دارد. ماه رمضان فرصت بي‌نظير و فصل بندگي است. ماهي که در آن شرايط براي بندگي به طور کامل فراهم است. انسان مي‌تواند در اين ماه براي کسب تقوا تلاش کند. از جمله راه های کسب تقوا در این فرصت بي‌نظير هر چند عملی کوچک باشد، ارزشي چند برابر مي‌يابد. بخشش و احسان به نیازمندان از عبادت های پیش نهادی خداوند است. کسی که علم نیکویی را بیاموزد یا عمل نیکی را انجام دهد، از جمله نیکوکاران به حساب می آید و بر این اساس است سخن امیرمؤمنان علیه السلام که می فرمایند:مردم به آن چه از کارهای شایسته و نیک می آموزند یا به آن عمل می کنند، نسبت داده می شوند. واژه احسان به معنای انجام دادن کار نیک، به طور عمده در آیاتی به کار رفته است که پس از بیان اموری،عاملان آن را به عنوان محسن مورد ستایش قرارداده است؛ چنان که می خوانیم: وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَکُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَکُمْ خَطاياکُمْ وَ سَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ؛ و به خاطر بیاورید زمانی را که گفتیم: در این شهر (بیت المقدس) وارد شوید! و از نعمت های فراوان آن، هر چه می خواهید بخورید و از در (معبد بیت المقدس) با خضوع و خشوع وارد گردید و بگویید: خداوندا! گناهان ما را بریز! تا خطاهای شما را ببخشیم و به نیکوکاران پاداش بیشتری خواهیم داد.  (1) در جای دیگر می خوانیم: الَّذينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْکاظِمينَ الْغَيْظَ وَ الْعافينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ؛ آنان که در توان گری و تنگ دستی، انفاق می کنند و خشم خود را فرو می برند و از خطای مردم در می گذرند. و خدا نیکوکاران را دوست دارد. (۲) تقواپيشگان کسانى اند که در آسايش و تنگى از اموال خود در راه خدا انفاق مى کنند و خشم خود را فرو مى خورند و از لغزش مردم در مى گذرند. اينان نيکوکارند و خدا نيکوکاران را دوست مى دارد. خداوند در این آیات، ضمن بیان مصادیق کارهای نیک، بندگان خود را به انجام آن، ترغیب و تشویق می نماید.از اوامر مهم الهی ” عدل و احسان ” است چرا که احسان بهترین زمینه های روحی، عاطفی، هم دردی و هم دلی را برای اقامه عدل فراهم می سازد از این رو خداوند مومنان را به دادگری و رعایت عدل و انصاف در زندگی فردی، خانوادگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و اخلاقی فرمان می دهد که نیکوکاری پیشه سازند و به یکدیگر نیکی کنند. احسان و نیکوکاری از اصول اساسی ارزش ها در جامعه اسلامی است و بر این اساس خداوند در قرآن همگان را به انجام این مهم فرمان داده است. آن چه از آیات قرآن به دست می آید این است که، برای؛ فرهنگ سازي نيكوكاري در جامعه احسان، ضرورت دارد این نوع گذشت از حق شخصی و ایثار را که به همین دلیل مولای متقیان علی علیه السلام می فرماید: ” مهم ّترین جزء ایمان احسان به مردم است. ” “احسان ” از ریشه ” حُسن ” و در لغت به دو معنای انعام بر دیگران و احسان در عمل به این معنی که کسی عمل نیکویی را بیاموزد یا عمل نیکی را انجام دهد، به کار رفته است. در فرهنگ اسلامی احسان از جایگاه ویژه ای برخوردار است، این واژه و مشتقاتی نظیر آن در قرآن فراوان به کار رفته است. در جامعه ای که بر مبنای الگوی اسلامی و مکتب علوی تشکیل شده مسلمان نمی تواند در برابر نیازها و گرفتاری های برادران دینی خود بی تفاوت باشد بلکه با احساس مسئولیت در پی کمک و رفع مشکلات آنان خواهد بود. پس از اجرای حکم خدا و پیاده کردن احکام الهی خدمت به محرومان از شیرین ترین عبادت ها و سنت پیامبر و معصومان علیهم السلام بوده است. با نیکوکاری، بذل و بخشش از مال حلال می توان شرافت و بزرگی در دنیا و فضیلت و رستگاری روز قیامت را به دست آورد. از مهمّ ترین تعالیم فردی و اجتماعی در اسلام و بلکه همه ادیان، رسیدگی به بی نوایان و بی چارگان است. احسان و نیکی به دیگران مانند دیگر اعمال نیکو آثار و برکاتی چون ایمنی از خطرات قیامت، خشنودی خداوند و ثوابی معادل رزمندگان و شهیدان بدر و احد به همراه دارد. با توجّه به آموزه های قرآن، احسان نه تنها منحصر به طایفه، گروه و نژاد خاصی نیست بلکه در هر شرایط مالی و زمانی می توان به این کار اهتمام ورزید. سوره آل عمران آیه۱۳۴:«کسانی که در راحت و رنج انفاق می کنند و خشم خود را فرو می خورند و از مردمان در می گذرند؛ و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.»(۳)«برای نیکوکاران بهشت و نعمتی افزونتر هست؛ و بر چهره آنان غبار [رنج] و خواری ننشیند؛ اینان بهشتیانند و در آن جاودانند»(۴)«آیا جزای نیکوکاری؛ جز نیکو کاری است؟» آیا آن ها که در دنیا کار نیک کرده اند جز پاداش نیک الهی انتظاری در باره آن ها می رود؟ پس حیّ علی خیرالعمل! بشتابیم به سوی کارنیک! روز احسان و نیکوکاری بر تمام مسلمانان جهان مبارک!

باکس شناور "همچنین ببنید"

رایحه باران

رایحه باران

شعر اگر از تو نگوید همه عصیان باشد زنده در گور غزل های فراوان باشد …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شش − یک =