خانه / آیین زندگی / قُربَةً إِلَى اللّهِ
قُربَةً إِلَى اللّهِ

قُربَةً إِلَى اللّهِ

این جمله: برای نزدیکی به خدا، چه زبانی چه قلبی را، زیاد به کار می‌بریم مانند: این نماز را قُربَةً إِلَى اللّهِ؛ برای نزدیکی به خدا، به‌جا می‌آورم. در عرف گاهی معنای این سه کلمه در این جماه، سبب اشتباه می‌شود. در عرف، قرب اعتباری و قراردادی است، درصورتی‌که در مورد خدا قراردادی نیست، بلکه حقیقت است. تقرّب منحصر در مکان و جسم نیست، مثلاً سلمان به پیامبر (ص) نزدیک‌تر از ابوذر بود، امّا نه ازنظر مکانی و جسمی بلکه ازنظر سنخیت روحی. نارنجی به زرد نزدیک‌تر از قرمز است؛ و قرمز نزدیک‌تر از بنفش؛ امّا این نزدیکی ازنظر مکانی و مادی نیست بلکه در شدّت و رقّت رنگ است. تقرّب به خدا نیز یعنی رها گشتن هر چه بیشتر از قیود؛ مظهر اسماء خدا شدن؛ بنده (بند به خدا) شدن؛ نماینده‌ی خدا شدن؛ نماینده یعنی آنکه خدا را می‌نمایاند مثل تصویر ما در آیینه که نماینده ماست. نزديكی به خدا، زمانی و مكانی نيست، يعنی نزديكی و دوری مكان و زمان درباره خدا نيست. مقصود از اینکه مقرّب است یعنی بیشتر موردعنایت و محبّت خداست و وی بیشتر به او لطف دارد. اگر می‌گوییم پیامبر (ص) از سایر مردم در نزد خدا مقرّب‌تر است، یعنی خدا به او عنایت و لطف بیشتری دارد و الا دوری و نزدیکی به خدا معنی ندارد تا بگوییم کسی به خدا نزدیک‌تر و دیگری از خدا دورتر است. نه‌تنها انسان‌ها، حتی ملائکه هم همین‌جور هستند. در عالم معنا واقعاً درجات قربی هست یعنی عالم ملکوت و غیب واقعاً درجات و مراتب دارند. تقرب بنده به خدا، یعنی واقعاً انسان در اثر عبادت به‌سوی خدا بالا می‌رود و به خدا نزدیک می‌شود. اصلاً خود این نزدیک شدن حقیقتی است و به هر درجه انسان نزدیک بشود وجودش حقّانی‌تر می‌شود و به هر نسبت که وجودش حقّانی‌تر بشود بیشتر تغییر می‌کند و وضع، شکل، نیرو، اراده، صفا، معنویت و همه‌چیزش عوض می‌شود. حتی ما در مورد اعمال خودمان داریم که: سخن پاك به‌سوی او بالا مى‌رود و كردار نيك است كه آن را بالا مى‌برد. سخن پاک (اعتقاد پاک و صحیح) به‌سوی او بالا می‌رود و عمل صالح است که اعتقاد پاک را بالا می‌برد.[۱] این‌ها در عالم غیب و ملکوت واقعیت‌هایی غیر از واقعیت‌های محسوس است. نه معنایش این است که مثلاً نماز این فضا و این هوا را طی می‌کند و بالا می‌رود؛ ولی نوعی بالا رفتنی در عالم واقع و نفس الامر دارد. در قرآن از اعلی‌علیین (بالاترین عُلُوّها)، اسفل‌السافلین (پایین‌ترین سِفل‌ها) و مِنَ‌ اللَّهِ‌ ذِي‌ الْمَعَارِجِ‌؛ خدایی که در نزد خود درجات دارد،[۲] نام‌برده می‌شود که واقعیت است. اينكه كار خير را بايد قُربَةً إِلَى اللّهِ انجام دهيم، به خاطر اين است كه می‌دانيم: قرب معنوی است، اما بايد بدانيم اين قرب معنوی چه چيزی است. با مراجعه به آیات و روایات، می‌بينيم كه فاصله‌ای بين خدا و خلق نيست. زیرا ما از وسوسه‌هاى نفس آدمى آگاه هستيم، زيرا از رگ گردنش به او نزديك‌تريم.[۳] شما درباره شخص محتضر خيال نكنيد خدا از او دور است. شما كه در بستر محتضر حاضريد، خدا به او از شما نزدیک‌تر است.[۴] چگونه به خدا نزديك شويم؟ امام عسکری(ع) فرمود: راه نزديك شدن و قُرب الی الله فراوان است، ولی بهترین، نزدیک‎ترین و آسان ترینش نماز شب است. در دعای ابوحمزه ثمالی هم امام سجاد(ع) فرمود: خدايا كسی بخواهد به‌طرف تو رحلت كند، اگر مرحله‌به‌مرحله پيش برود، اين راه خيلی نزديك است.[۵] اگر بخواهيم به خدا نزديك شويم، هم او به ما نزديك و هم ما به او نزديك هستيم؛ ولی عده‌ای به خدا نزديك وعده‌ای از خدا دور هستند. فهم اين مسئله دشوار است كه خدای ما، به ما، از خود ما نزدیک‌تر است. بين ما و خدا چيزی نيست كه حاجب باشد و نگذارد به خدا نزديك باشيم، بلكه بين ما و خدا، خود ما حاجب هستيم. تمام حجاب‌های ما خودبينی ماست. این‌چنین نيست كه بين ما و خدای ما سدّی باشد كه نگذارد به خدا نزدیک‌تر شويم. اگر كسی خواست برای رضای خدا كار كند، ديگر نگويد «من». اين «من» مزاحم كار ماست و نمی‌گذارد كار ما قُربَةً إِلَى اللّهِ باشد. انسان موجودی حقيقی و تكوينی است، پويا و متكامل است و موجود حقيقی تكوينی را امور حقيقی به كمال می‌رساند، نه امور اعتباری. زندگی متمدنانه بشر با قوانين اعتباری ازجمله وجوب حرمت و حلال و حرام است. قوانين اعتباری حتماً بايد به حقايقی تكيه كند كه آن حقايق عهده‌دار كمال باشد. كسی كه بخواهد چنين قواعدی را استنباط كند، بشر نيست؛ خدایی كه حقايق قبلی را آفريد و حقايق بعدی را می‌آفریند، می‌تواند از حقايق، قوانينی را به ما بفهماند تا مابعد از ايمان، عمل كنيم و بعد از مرگ به آن برسيم و در دنيا هم از آ‌ن‌ها استفاده كنيم.

ر ک به:

  1. خدا
  2. یاد خدا
  3. ذکر خدا
  4. نور خدا
  5. ماه خدا
  6. خانه خدا
  7. شهر خدا
  8. حضور خدا
  9. ولایت خدا
  10. رحمت خدا
  11. بشارت خدا
  12. ارتباط با خدا
  13. داستان خدا
  14. مهمانی خدا
  15. راه های انس با خدا
  16. رابطه ی عاطفی با خدا
  17. در نیت نماز باید قُربَةً إِلَى اللّهِ گفت یا قربة عند الله؟

منـابـع:

  1. طهور
  2. مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن جلد ۹، صفحه ۶۲-۶۴
  3. تبيين مفهوم «قربة الی الله» در جلسه درس اخلاق ۱۸ فروردين‌ماه ۱۳۹۰ توسط آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با حضور جمعی از حوزویان و دانشگاهیان

پـاورقـی:

  • [۱]مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِيعًا ۚ إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ ۚ وَالَّذِينَ يَمْكُرُونَ السَّيِّئَاتِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ ۖ وَمَكْرُ أُولَٰئِكَ هُوَ يَبُورُ؛ هر كه خواهان عزت است بداند كه عزت، همگى از آن خداست. سخن خوش و پاك به‌سوی او بالا مى‌رود و كردار نيك است كه آن را بالا مى‌برد؛ و براى آنان كه از روى مكر به تبهكارى مى‌پردازند عذابى است سخت و مكرشان نيز از ميان برود. فاطر، ۱۰
  • [۲]مِنَ‌ اللَّهِ‌ ذِي‌ الْمَعَارِجِ‌؛ [و] از جانب خداوند صاحب درجات [و مراتب‌] است. معارج، ۳
  • [۳]وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ؛ ما آدمى را آفريده‌ايم و از وسوسه‌هاى نفس او آگاه هستيم، زيرا از رگ گردنش به او نزديك‌تريم.
  • [۴]وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ حَيْثُ لَا إِقَالَةَ [لَهُمْ‏] وَ لَا رَجْعَةَ، كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ. نهج البلاغه، خطبه ۱۰۹
  • [۵]دعای ابوحمزه ثمالی را امام سجاد(ع) در تمام سحرهای ماه رمضان می‌خواند. این دعا را ابوحمزه ثمالی از امام سجاد(ع) نقل کرده و شامل صفات نیکوی خداوند، اسم اعظم و همچنین دربردارنده مفاهیمی مانند دشواری‌های قبر و قیامت، سنگینی بار گناهان و لزوم اطاعت و پیروی از پیامبر (ص) و خاندان معصومش است. ابوحمزه ثمالی از یاران امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) معرفی شده است. (خزائلی، محمد علی، متن، شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی، محاضر عباس ایزدی، قم، ابتکار دانش، ۱۳۸۷ش، ص۲۵) دعای امام كاظم (ع) در روز ۲۷ رجب: یَا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ وَ التَّجَاوُزِ وَ ضَمَّنَ نَفْسَهُ الْعَفْوَ وَ التَّجَاوُزَ یَا مَنْ عَفَا وَ تَجَاوَزَ أُعْفُ عَنِّی وَ تَجَاوَزْ یَا کَرِیمُ اللَّهُمَّ وَ قَدْ أَکْدَى الطَّلَبُ وَ أَعْیَتِ الْحِیلَةُ وَ الْمَذْهَبُ وَ دَرَسَتِ الْآمَالُ وَ انْقَطَعَ الرَّجَاءُ إِلّا مِنْکَ وَحْدَکَ لا شَرِیکَ لَکَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَجِدُ سُبُلَ الْمَطَالِبِ إِلَیْکَ مُشْرَعَةً وَ مَنَاهِلَ الرَّجَاءِ لَدَیْکَ مُتْرَعَةً وَ أَبْوَابَ الدُّعَاءِ لِمَنْ دَعَاکَ مُفَتَّحَةً وَ الاسْتِعَانَةَ لِمَنِ اسْتَعَانَ بِکَ مُبَاحَةً وَ أَعْلَمُ أَنَّکَ لِدَاعِیکَ بِمَوْضِعِ إِجَابَةٍ وَ لِلصَّارِخِ إِلَیْکَ بِمَرْصَدِ إِغَاثَةٍ وَ أَنَّ فِی اللَّهْفِ إِلَى جُودِکَ وَ الضَّمَانِ بِعِدَتِکَ عِوَضاً مِنْ مَنْعِ الْبَاخِلِینَ.  امام عسکری(ع) فرمود: راه رسیدن و قُرب الی الله فراوان است، ولی بهترین، نزدیک‎ترین و آسان ترینش نماز شب است: إِنَّ الْوُصُولَ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ سَفَرٌ لَا یدْرَک إِلَّا بِامْتِطَاء اللَّیلِ. بحار الأنوار(ط ـ بيروت)، ج۷۵، ص۳۸۰.

باکس شناور "همچنین ببنید"

مقاومت و پایداری

مقاومت و پایداری

در جنوب غربی کشور، شهری پرجمعیت، در میان شهرهای اندیمشک، مسجدسلیمان، شوش، شوشتر و گُتوند …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *