خانه / اسوه ها / فردوسی
فردوسی

فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی در میان تمام شاعران فارسی‌زبان با جایگاهی رفیع، در تاریخ احیاکننده زبان و ادبیات فارسی است. شاهنامه وی بدون تردید از بزرگ‌ترین آثاری است که مرزها را درنوردیده و با ترجمه‌های بسیار زیاد، دست‌به‌دست چرخیده و نقش یک عامل وحدت‌آفرین را ایفا کرده است. درباره زادروز و سال‌مرگ این شاعر بلندآوازه طوس اطلاع دقیقی در دست نیست، اما نظریات مختلفی وجود دارد. با توجه به اشاراتی که در متن شاهنامه آمده، اغلب معتقدند: متولد ۳۲۹ ه.ق است ولی روز دقیق آن مشخص نیست. ۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت فردوسی است و هم هیچ ارتباطی با زادروز و سال‌مرگ او (۴۱۱ ه.ق) ندارد. مرور نظریات زادروز:

  1. ۳۲۹ ه.ق بر پایه نظریات ژول مول و پس از او دیگران![1]
  2. ۳۲۴ ه.ق بر پایه گاهنامه تطبیقی بیرشک با ۶۳ سال سن.[2]
  3. ۳۰۸ ه.ق، اول بهمن با اشاره به ابیات: «چو آدینه هرمزد بهمن بود // بر این کار فرّخ نشیمن بود‌. می لعل پیش آور‌ ای هاشمی // ز خمّی که هرگز نگیرد کمی. چو شصت‌وسه شد سال شد گوش کر // ز بیشی چرا جویم آیین و فر» و بیت «شب اورمزد آمد از ماه دی // ز گفتن بیاسای و بردار می» که ۸۰۰ بیت پیش از آن‌ها در شاهنامه‌ آمده است.[3]

فردوسی

به‌هرحال، اول بهمن ۳۲۹ ه.ق سال ولادت وی تثبیت و پذیرفته‌شده است.

نام فردوسی: ابوالقاسم کُنیه است. بیشتر کسانی که کنیه‌شان ابوالحسن‌ است، علی و غالب ابوعبدالله‌ها، محمّد و تقریباً بیشتر‌ ابو‌القاسم‌‌ها‌، حسن نام دارند. بر اساس این قرینه چون کنیه فردوسی ابوالقاسم بوده این احتمال راهم نباید ازنظر دور ‌‌داشت‌ که شاید نام وی «حسن» یا «حسن بن علی» است. به استناد ترجمه عربی‌ بُنداری‌ از شاهنامه، «قابل‌اعتمادترین» صورت نام فردوسی در منابع «منصور پسر حسن» است.[4]

فردوسی

سالی سرودن شاهنامه: ۲۵ اردیبهشت‌ماه ۴۰۰ ه.ق، (۷۱ سالگی شاعر) روز پایان سرودن شاهنامه فردوسی است. روزی که به‌صراحت متن شاهنامه، روز پایان داستان یزدگرد یا کل شاهنامه است. این موضوع در بیت‌های زیر از بیت‌های پایانی شاهنامه به‌روشنی بیان‌شده است. چو سال اندر آمد به هفتادویک / همی زیر شعر اندر آمد فلک. سی‌وپنج سال از سرای سپنج‌ / بسی رنج بردم به امید گنج‌. سر آمد کنون قصه یزدگرد / به ماه سپندارمذ روز ارد. ز هجرت شده پنج، هشتاد بار / که گفتم من این نامه شهریار. با توجه به این‌که فردوسی متولد ۳۲۹ ه.ق است، باگذشت ۷۱ سال از این تاریخ، دقیقاً به ۴۰۰ ه.ق می‌رسیم که خود شاعر در بیت‌های بالا به آن اشاره‌کرده (ز هجرت شده پنج هشتاد بار)‌ آن‌هم در ۲۵ اسفندماهی که مطابق با سال ۴۰۰ ه.ق بوده است.[5]

سال‌مرگ فردوسی: تاریخ وفات فردوسی ۴۱۱ ه.ق است. قبر‌ او در طوس‌، جنب مزار عبّاسیه است؛ اما در دو منبع دیگر سال درگذشت فردوسی ۴۱۶ ه.ق ثبت‌شده است.[6]

‌ر ک به:

  1. مشاهیر
  2. شاهنامه
  3. مشاهیر ایران
  4. سرودۀ کیست؟
  5. فردوسی، نمادی باشکوه

پانویس:

  • [1]. ژول مول، شرق‌شناس و شاهنامه‌پژوه آلمانی.
  • [2]. مرحوم استاد بیرشک: در آن ایّام جمعه تنها در سال ۳۸۷ ه.ق مطابق با اوّل بهم

باکس شناور "همچنین ببنید"

آفرینش

آفرینش

جهان آفرینش مجموعه‌ای از نشانه‌های خداست. وقتی آن را می‌نگریم عظمت خدا در جهان هستی …