خانه / آیین زندگی / تنبیه نخل
نخل زخمی

تنبیه نخل

نخلی را كه زیاد خوشه بدهد را عزیز،
نمی‌دارند،
تنبیهش می‌کنند.
زخمش می‌زنند،
خوشه‌هایش را با بی‌رحمی تمام می‌برند. شاید بگویید: آخی طفلکی‌ها گناه دارند،
بله سخت است اما باور كنید این كار لطف به درخت است،
با خوشه‌های زیاد نخل مجبوراست انرژی‌اش را بین مثلاً ده خوشه،
تقسیم كند و محصول خرمایی است،
باکیفیت متوسط و یا حتی ضعیف.
اما نخل دار پنج خوشه را فدای پنج خوشه قوی‌تر می‌کند،
و با قطع نصف خوشه‌ها انرژی و شیره درخت صرف پنج خوشه قوی‌تر می‌شود. حاصلش هم خرمایی می‌شود باکیفیت بالاتر و قیمت بیشتر.

ما انسان‌ها هم كاش همین‌طور باشیم. آدم‌های اضافی و كارهای اضافی را كنار بگذاریم و شیره روحمان را، صرف آن‌هایی بكنیم كه ماندنی‌اند.
و باعث انبساط خاطر ما می‌شوند
آدم‌های منفى كه باعث آزار ما هستند، حسودان، بخیلان، آن‌هایی كه مسبب رنج و ناراحتى ما هستند،
عصاره وجودمان را مصرف می‌کنند و ضعیفمان می‌کنند.
مراقب نخل وجودمان باشیم و خوشه‌های اضافی را با قاطعیت تمام قطع كنیم.
هم خودمان تناورتر می‌شویم هم محصولمان شیرین‌تر و گواراتر خواهد شد…

نخل زخمی 1

درخت خرما گیاهی تک‌لپه‌ای از خانواده پالماسه، بانام علمی خرما “فونیکس داکتیلی فرا” از تیره نخل با فواید گوناگون است. نام خرمای مرغوب سلطان واحه است. سن متوسط خرما ۲۰۰ سال است، اما درختان میوه‌دار عمری ۱۰۰ ساله دارند. خرما از طریق دانه یا پاجوش تکثیر می‌شود. درخت پاجوش جوان، خرمای بهتری می‌دهد. در عربی “نخل” و میوه آن ” تمر” نامیده می‌شود.[۱] هرچند در بسیاری از کشورهای عربی و آفریقایی کلمه هندی ” کهجور” و کلمه فارسی “خرما” برای میوه این درخت کاربردی عام دارد. در قرآن نام بسیاری از درختان آمده ولی نام نخل بیش از همه تکرار شده است.[۲] خرما بهترین ماده غذایی و در ساختن شیرینی، نوشابه، شکر و شربت‌های شیرین به کار می‌رود. خرما با ۶۰% قند و ۳۰% دکستروز، ساکاروز، پروتئین، پکتین، تانین، سلولز، نشاسته و چربی به نسبت‌های متفاوت است. مقدار زیادی هم ویتامین‌های: A و B و C نیز در آن وجود دارد. به‌علاوه ترکیبات معدنی آهن، سدیم، کلسیم، گوگرد، کلر و فسفر در خرما دیده می‌شود.[۳] تاریخ آغاز کاشت و پرورش خرما ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال قبل میلاد در بین‌النهرین است. فواید درخت خرما بنا بر ضرب‌المثلی عربی به‌اندازه تعداد روزهای سال است. خرما مانند عسل، آرام‌بخش و ملیّن و محرک قلب و از فراموشی جلوگیری می‌کند. برای ناراحتی‌های تنفسی به‌ویژه برای تنگی نفس (آسم) مفید است. لینت آور، مدِرّ و مقوی قوه باه است. با توجه به تمام خواصش می‌توان آن را غذایی کامل و نیروبخش دانست. ضماد آرد هسته خرما برای شفای بیماری‌های چشمی مخصوصاً ورم قرنیه و چشم‌درد مفید است. برای حفظ سلامتی، خوردن منظم خرما توصیه می‌شود. در نقاهت از خوردن خرما نهی شده است.[۴] برای زن باردار هنگام درد زاییدن بسیار مفید است.[۵] از چوب آن در بنّایی و برگ‌های بزرگ آن (شاخه) در ساختن کاردستی مانند بادبزن، طناب، چوب‌دستی، حصیر و هسته‌اش اگر خیسانده و آرد شود، برای دام استفاده می‌شود. خرما ۲۰۰ جنس و ۴۰۰۰ گونه دارد که در اغلب مناطق (به‌جز مناطق سرد) نر و ماده آن جداگانه می‌روید. گرده‌افشانی بین گل‌های دو درخت سبب تولید میوه می‌شود. یک درخت نر برای ۱۰۰ ماده کافی است. باغ خرما واحه یا نخلستان نامیده می‌شود. اگر در نخلستان نر وجود نداشت، آن نخلستان میوه نخواهد داد. پیش از اسلام مردم عربستان، درختان خرمای نر قبایلی را که با آنان دشمنی داشتند قطع می‌کردند. اسلام با آن مخالفت و فساد فی‌الارض می‌داند. حتی هنگام جنگ به فرمانده لشکر دستور داد که درختان سبز را نبرند. این حساسیت نسبت به حفظ درختان راهی عملی برای گسترش جامعه‌ای انسانی بود. یک‌بار، به هنگام مقابله با یهودیان بنى‌النضیر، مسلمانان ناچار شدند درختان دشمن را ببرند تا پیشرفت نیروها را ممکن سازد. این عمل آنان را به‌شدت اندوهگین کرد.[۶] مهم‌ترین ناحیه تولید خرما عراق، عربستان، ایران و مصر است. از زمان‌های بسیار قدیم بصره، شهر بندری عراق، مرکز خریدوفروش دو نوع تمر بوده؛ یکی تمر درخت خرما، کالای صادراتی مهم بصره و دیگری تمرهندی که از هندوستان وارد می‌شود. تمرهندی در عراق و کشورهای خاورمیانه به‌عنوان ماده‌ای غذایی، به‌ویژه برای ساختن شربت معروف است.[۷] علاوه بر ارزش‌های غذایی و طبی ازنظر تاریخی و فرهنگی درخت خرما را می‌توان لطفی الهی نسبت به آدمی دانست.[۸]

احادیثی از پیامبر (ص) درباره نخل و مصرف خرما:

  1. مَثَلِ مؤمن مانند نخل است.[۹]
  2. صبحانه را با خرما تناول کنید.[۱۰]
  3. کشمش و خرما را باهم نخورید.[۱۱]
  4. کره و خرما را باهم مصرف کنید.[۱۲]
  5. اگر به‌تازگی از بیماری شفا یافته و ضعیف هستید، زیاد خرما نخورید.[۱۳]
  6. غذای عشاء بخورید، حتی اگرچند دانه خرما باشد. غفلت از آن عمر را کوتاه می‌کند.[۱۴]
  • [۱]. فونیکس اسم عمومی خرما همچنین نام پرنده افسانه‌ای (ققنوس) است. هیچ درخت میوه دیگری به‌جز خرما درجایی نمی‌کاشتند، به همین علت خرما همیشه با تمدن و فرهنگ بشری همراه بوده است. کتاب نخل‌های جهان از مک کورا
  • [۲]. جمع نخل، نخیل و نخله در بیست آیه آمده: انعام، ۹۹ و ۱۴۱، رعد، ۴، نحل، ۱۱ و ۶۷، اسراء، ۹۱، کهف، ۳۲، مریم، ۲۳ و ۲۵، طه، ۷۱، مؤمنون، ۱۹، شعراء، ۱۴۸، یس، ۳۴، ق، ۱۰، قمر، ۲۰، رحمن، ۱۱ و ۶۸، حاقه، ۷، عبس، ۲۹. در هشت آیه نام نخل به‌تنهایی ذکرشده در دوازده آیه دیگر در جمع میوه‌هایی دیگر مانند زیتون، انار و انگور ذکرشده است. به‌جز کلمه نخل نام نوعی خاص از درخت خرما به نام لینهٔ در سوره حشر، ۵ آمده است.
  • [۳]. دائرهٔ المعارف پزشکی اسلامُ فرهنگستان علوم پزشكی ایران (Iranian Academy of Medical Sciences)
  • [۴]. حضرت علی (ع) را در دوران نقاهت از خوردن خرما نهی فرمود (کتاب سنن ترمذی) و این توصیه کاملاً بر پایه‌ای علمی استوار است زیرا خرما دارای الیافی غذایی استوکسانی که دوره نقاهت را می‌گذرانند و معده‌ای ضعیف دارند هضم این الیاف برایشان مشکل است. بعضی از مفسران (مولانا عبدالماجد دریابادی): خرما برای زن باردار بسیار مفید است به همین جهت هنگامی‌که حضرت مریم (س) درد زاییدن گرفت برایش خرما آماده شد. مریم، ۲۳-۲۵
  • [۵]. فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا ﴿۲۳﴾ تا درد زايمان او را به‌سوی تنه درخت‏ خرمايى كشانيد گفت ای‌کاش پیش‌ازاین مرده بودم و يكسر فراموش‏شده بودم (۲۳) فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا ﴿۲۴﴾ پس از زير [پاى] او [فرشته] وى را ندا داد كه غم مدار پروردگارت زير [پاى] تو چشمه آبى پديد آورده است (۲۴) وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا ﴿۲۵﴾ و تنه درخت‏ خرما را به‌طرف خود [بگير و] بتكان بر تو خرماى تازه می‌ریزد (۲۵) فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا ﴿۲۶﴾ و بخور و بنوش و ديده روشن دار پس اگر كسى از آدميان را ديدى بگوى من براى [خداى] رحمان روزه نذر کرده‌ام و امروز مطلقاً با انسانى سخن نخواهم گفت (۲۶) مریم، ۲۳-۲۶
  • [۶]. مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَىٰ أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ؛ هر درخت خرمايى را كه بريديد، يا آن را بر ريشه‌اش باقى گذارديد، به‌فرمان خدا بود تا نافرمانان خوار گردند. حشر، ۵
  • [۷]. کلمه انگلیسی Tamarind به معنای تمرهندی مشتق از کلمه عربی تمرالهند است. ۶۰ گونه نخل در سرتاسر بخش‌های گرمسیر آفریقا و آسیا وجود دارد. در هندوستان نخل جنگلی معمولی‌ترین گونه‌ای است که به‌طور خودرو و هم به‌صورت پرورشی در سرتاسر این سرزمین دیده می‌شود و به آن ” نخل هندی” یا ” نخل خودرو” می‌گویند. از شیره این گیاه نوعی شکر زرد (گور) مرغوب تهیه می‌شود. برخی از دانشمندان بر این باورند که درخت خرمای خاورمیانه گونه تکامل‌یافته این نخل هندی یا نخل جنگلی (نخل خودروی هندی) است. دلیل اصلی این نظریه آن است که درخت خرمای خوراکی هرگز به‌صورت خودرو در هیچ نقطه‌ای از جهان مشاهده نشده است. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال ۱۳۵۷، ۱۹۷۸ مؤسسه تحقیق و توسعه نخل را در بغداد تأسیس کرد.
  • [۸]. در قرآن به‌طور مکرر و در چندین آیه از کتاب مقدس احترام به نخل دیده می‌شود. برای مثال در آیه ۱۲ از مزمور نود و دوم کتاب مزامیر داود آمده است: عادل مثل درخت خرما خواهد شکفت.
  • [۹]. محارب بن دثار روایت کرده رسول خدا (ص) فرمود: مثل مؤمن مانند نخل است. صحیح بخاری
  • [۱۰]. محمد بن احمد ذهبی از رسول خدا (ص) روایت کرده: اگر برایتان ممکن شد صبحانه را همراه خرما تناول کنید. سنن، نسایی
  • [۱۱]. جابر بن عبدالله روایت کرده که رسول خدا (ص) توصیه فرمود کشمش و خرما را با هم نخورید. سنن، ابن داود
  • [۱۲]. ابو بصیر روایت کرده: به رسول خدا (ص) کره و خرما هدیه کردیم زیرا او آن دو را باهم دوست داشت. سنن، ابن ماجه، سنن ابن داود
  • [۱۳]. أمّ منذر روایت کرده: رسول خدا (ص) به امام علی (ع) سفارش کرد: زیاد خرما مخور زیرا به‌تازگی از بیماری شفا یافته‌ای و ضعیف هستی. مسند احمد حنبل، سنن، ابن ماجه
  • [۱۴]. انس بن مالک از رسول خدا (ص) روایت کرده که فرمود: از خوردن غذای عشاء خودداری نکنید، حتی اگر شامل چند دانه خرما باشد. غفلت از خوردن غذای عشاء عمر را کوتاه می‌کند. سنن، ابن ماجه

باکس شناور "همچنین ببنید"

آزمایش

آزمایش

 به فرآیند کشف، تجزیۀ یک ماده به منظور بررسی خواص و مواد سازندۀ آن، بررسی …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *